Алӣ

Аз Википедиа
Ҷаҳиш ба: новбари, Ҷустуҷӯи

Вафот ва шањодати халифаи чањорум Алї пеш аз сапедадам дар шаби љумъаи бисту якуми моњи Рамазони соли чињилуми њиљрї (баробар бо соли 661 милодї) иттифоќ афтод. Адї дар бомдоди нуздањуми њамон моњ, њангоме ки аз хона барои адои намози субњ берун омада ва ба масљид ворид шуд, мавриди њамлаи яке аз хавориљ бо номи Ибни Мулљам ќарор гирифт ва аз зарбаи ногањонии шамшери зањролуди ў, ки ба фарќи сараш фуруд омад, захмї гардид. Алї тайи панљ солу шаш моњ, ки хилофат кард, пайваста гирифтори љанг буд ва се гурўњ аз мухолифони ў буданд. Гурўњи нахустин касоне буданд, ки бо ў байъат карда, сипас паймоншиканї карданд (Талња ва Зубайр), ононе, ки аз тобеият ба Алї сар боз заданд (Муовия) ва ононе, ки аз дар дин навоварї љорї карда, аз он берун рафтанд (чун хавориљи Нањравон). Зиндагии Алї боризтарин ва ибратомўзтарин намунаи љонфидоињо буд дар роњи Худо, дар роњи Њақ ва њакиќати ислому суннати поку муќаддаси Расули Худо (с). Пас мардумон аз паси Алї разия-л-Лоњу анњу бо Њасан ибни Алї байъат карданд. Ва нахустин касе ки ба ў байъат кард, Ќайс ибни Саъд ибни Ибода буд, гуфт: «Байъат мекунам бо ту бар њукми Худои таоло ва бар суннати пайѓамбар (с)». Ва њамон рўз донистанд мардумон, ки Њасанро нияти њарб кардан нест. Ва чун мардумони Куфа ва Ироқ бо Њасан (р) гирд омаданд ва гуфтанд: «Сипоњ берун бар» Њасан чора наёфт, аз Куфа берун омад бо чињил њазор мард ва ба Мадоин омад. Ва Ќайс ибни Саъд ибни Ибодаро бар муќаддима бифиристод бо дувоздањ њазор мард. Ва ба аввали њадди Шом бинишаст шашуми моњи раббеъ-ул-аввал ба соли чињилу як ва Муѓира ибни Шўъба ба Макка буд аз ќибали Алї ва чун Алї (р) кушта шуд, Муовия мар Муѓираро ањди Макка дод. Ва ба хабари дигар андар эдун гуфтанд, ки Абдуллоњ ибни Аббос (р) ба Басра буд, ки Алиро бикуштанд. Ва кас фиристода буд, ки аз ў шумор хоњад. Ва Њасан чандин гоњ ба Мадоин нишаста буд. Чун мардумон донистанд, ки ў њарб нахоњад кардан, њар касе њилаи кори хеш њамекарданд ва сўи Муовия њамегурехт. Ва Абдуллоњ ибни Аббос (р) нома кард сўи Муовия, ки ман сўи ту оям ба Шом бад-он шарт, ки шумори Басра аз ман нахоњї. Муовия иљобат кард. Ва Абдуллоњ ибни Аббос ба Шом шуд. Ва гурўње эдун гўянд, ки ин Убайдуллоњ буд бародари ибни Аббос, ки аз Муовия сулњ хост бар он ки бо ў шумори Басра накунад. Иљобат кардаш. Ва Убайдуллоњ сўи Муовия шуд. Ва сипоњ бар Њасан ибни Алї (р) бишўриданд ва аз ў дирами байъат хостанд ва хештанро ба саропардаи андар афканданд ва ѓорат карданд ва ўро маљрўњ карданд. Ва Муовия биёмад бо њама ањли Шом. Ва бар њадди Ироќу Шом љое аст, он љо Маскин хонанд, он љо бинишаст. Ва кордори Њасан бар Мадоин Саъд ибни Масъуд буд, амми Мухтор ибни Абиубайд ас-Саќафї. Ва Мухтор бериш буд њануз ва бо амм буд. Чун дид, ки кори аммаш ва они Њасан (р) бишўрид, аммро гуфт: «Агар коре хоњи кард аз корњои мардон, Њасани Алиро бибанд ва сўи Муовия фирист, то туро вилояти Умайя бошад». Аммаш гуфт: «Лаънати Худой бар ту ва Муовия бод! Маро мефармої, ки набераи Пайѓамбар (с), ки бењтарин халќ аст, бибандам ва сўи писари Бўсуфён бадтарин халќе фиристам». Пас Њасан (р) чун бидид, ки ањли Ироќ бо падараш чї карданд, дилаш сард шуд аз эшон ба Муовия кас фиристод ва сулњ хост бар он ки кор бад-ў супорад ва бо ў байъат кунад бар ин шартњо: яке он ки бар Алї (р) лаънат накунад ва дигар он ки Њасанро ва ањли байти Алиро ба Мадина фиристад, то он љо бибошанд ва он хоста, ки андар байтулмоли Ироќ аст. Њама ба Њасан гузорад, то ўро бошад. Пас Муовия Абдуллоњ ибни Омир ва Абдурањмони Сумраро бифиристод сўи Њасан. Ва он њама шарт, ки карда буд, бипазируфт, магар лаънат кардан ба Алї разия-л-Лоњу анњу ва-т-тањия. Гуфт: «Барнагирам». Ва ба њама шањрњои Шом андар чунон буд, ки хатиб рўзи одина хутба кардї, аз паси хутба бар Алї (р) лаънат кардї. Муовия гуфт: «Чун рўзи одина ту он љо њозир бошї, хатибро бигўям, то пеши ту лаънат накунад». Пас Абдуллоњ ибни Омир ва Абдурањмон ибни Сумра байъат бо Њасан ибни Алї (р) бигрифтанд ва бар њама фарзандони Алї. Муовия нома кард ба зани Њасан – Асмо бинти Ашъас ибни Ќайс ва гуфт: «Агар ту Њасанро њалок кунї, ман туро ба писари хеш дињам – Язид алайњи-л-лаъна» пас Асмо нома кард ба љавоб, ки ман надонам, ки чї гуна бояд њалок бояд кардан. Пас Муовия дасторча зањролуд кард ва ба Асмо фиристод ва гуфт: «Чун Њасан бо ту дарояд ин дасторча ўро дењ то хештанро бад-ин пок кунад» пас чун Њасан бо ў гирд омад, он дастрча ўро дод. Њасан хештанро пок кард ва он зањр андар андоми Њасан кор кард ва андар он њалок шуд ва гурўње гуфтанд, ки шарбате зањр фиристод Муовия ба Асмо, то ў мар Њасанро дињад ва низ гуфтанд, ки Муовия Асморо, зани Њасан бипазируфта буд, ки то дањ њазор мард ба ту дињам ва дањ зайъат ба саводи Ироқ андар. Баъди шањид шудани Њасан, Муовия бифармуд, то ўро бикуштанд [1, 1157-1162].