Забони тоҷикӣ

Аз Википедиа

Тоҷикӣ
Тоҷикӣ
Spoken in: Тоҷикистон, Ӯзбакистон, ва Қирғизистон
Шумораи аҳолӣ: —
Оилаи забон: Ҳинду-Аврупоӣ
 Ҳинду-Эронӣ
  Эронӣ
   Ғарби Эронӣ
    Ҷануби-Ғарби Эронӣ
     Форсӣ
      Тоҷикӣ 
Системаи навиштан: кирилликӣ
Кодҳои забон
ISO 639-1: нет
ISO 639-2: to be added
ISO/FDIS 639-3: —

Забони тоҷикӣ забони давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон аст ва ба оилаи забонҳои ҳинду-аврупоӣ дохил мешавад. Забони точикӣ яке аз забонҳои бостонтарини ҷаҳон ба шумор меравад. Давраи нави инкишофи он дар асрҳои 7-8 сар шудааст. Бо ин забон шоирону нависандагони бузург Рӯдакӣ, Фирдавcӣ, Хайём, Сино, Ҷомӣ,Мавлоно, Ҳофиз, Дониш, Айнӣ, Лоҳутӣ, Турсунзода ва дигарон асарҳо эҷод кардаанд.

Забони точикӣ диққати олимон ва нависандагони оламро ба худ ҷалб кардааст. Ба омӯзиши забони порсӣ-точикӣ яке аз асосгузорони коммунизми илмӣ Фридрих Энгелс мароқ зоҳир карда буд. Забони тоҷикӣ рӯз то рӯз рушд мекунад ва Садҳо вожаҳои нав ба таркиби луғавии забони тоҷикӣ ворид мешаванд.

Мундариҷа

[вироиш] Таснифот

Ба оилаи забонҳои ҳинду-аврупоӣ ва забонҳои эронӣ дохил мешавад. Забони тоҷикӣ ба забонҳои порсиву дарӣ хеле монанд аст ва аҳолии кишварҳои Эрон ва Афғонистон, инчунин дар Тошқурғони Ҷумҳурии Халқии Чин бо ин забон гуфтугӯ мекунанд.

[вироиш] Тақсимоти ҷуғрофӣ

[вироиш] Шеваҳо

Шеваҳои забони тоҷикӣ 4 гурӯҳ дорад.

[вироиш] Фонология

[вироиш] Садонокҳо

Забони тоҷикӣ 5 садонок дорад.

Садонокҳо тоҷикӣ
Пеш Марказ Қафо
Баланд [i] [u]
Миёна [e] [u̇] [o]
Паст [a]

[вироиш] Ҳамсадоҳо

Bilabial Dental/
Alveolar		 Post-
alveolar		 Palatal Velar Uvular Glottal
nasal м
/m/		 н
/n/
plosive п б
/p/ /b/		 т д
/t/ /d/		 к г
/k/ /g/		 қ
/q/		 ъ
/ʔ/
fricative ф в
/f/ /v/		 с з
/s/ /z/		 ш ж
/ʃ/ /ʒ/		 х ғ
/χ/ /ʁ/		 ҳ
/h/
Affricate ч ҷ
/tʃ/ /dʒ/
trill р
/r/
Approximant л
/l/		 й
/j/

[вироиш] Грамматика

Мақолаи асосӣ: Грамматикаи забони тоҷикӣ

[вироиш] Мор­фология

[вироиш] Синтаксис

[вироиш] Луғат

[вироиш] Системаи навиштан

Мақолаи асосӣ: Алифбои тоҷикӣ

[вироиш] Таърих

[вироиш] Мисолҳо

[вироиш] Шеър дар васфи забони тоҷикӣ

Қанд ҷӯйи, панд ҷӯйи эй писар,
Ҳарчи меҷӯйи, биҷӯ,
Бекарон баҳрест, гавҳар беҳисоб,
Ҳарчи меҷӯйи, биҷӯ.
Порсӣ гӯйи, дарӣ гӯйи варо,
Ҳарчи мегӯйи, бигӯ.
Лафзи ишқу дилбари гӯйи варо,
Ҳарчи мегӯйи, бигӯ.
Баҳри ман танҳо забони модар аст
Ҳамчу меҳри модар аст.
Баҳри ӯ ташбеҳи дигар нест нест,
Чунки шири модар.
З-ин сабаб чун шӯхиҳои дилбарам
Дӯст медорам варо,
Чун навозишҳои гарми модарам
Дӯст медорам варо.

Аз Мӯъмин Қаноат

[вироиш] Инҷоро ҳам бингаред

[вироиш] Сарчашмаҳо

Забонҳои ҷаҳон Ин мақолаи нопурра дар бораи яке аз забонҳои ҷаҳон мебошад.
Шумо метавонед бо пурракардани ин ба Википедиа кӯмак кунед.
Баргирифта аз "http://tg.wikipedia.org/wiki/%D0%97%D0%B0%D0%B1%D0%BE%D0%BD%D0%B8_%D1%82%D0%BE%D2%B7%D0%B8%D0%BA%D3%A3"