Портал:Зиндагинома

Аз Википедиа
Ҷаҳиш ба: новбари, Ҷустуҷӯи
вироиш  

Портали Зиндагинома

Зиндагинома ва ё Биография ин маълумоти хаттӣ дар бораи шахсе мебошад Дар китобҳо ва энстсиклопедияҳо зиндагиномаҳо маълумот дар бораи фаъолият зисту зиндагони, эҷодиёти олимон, нависандагон, шоирон ва сарварон нақл карда мешавад. бештар...

вироиш  

Мақолаи барҷаста

Раҳим Масов – олим, академики Академияи илмҳои Тоҷикистон (1973), Доктори илми таърих (1980), профессор (1990). Академики Академияи илмҳои Тоҷикистон (1994), узви вобастаи Академияи илмҳои Тоҷикистон (1991).

Раҳим Масов 16 ноябри соли 1939 дар деҳаи Мдехарви ноҳияи Ванҷи Вилояти мухтори Қӯҳистони Бадахшон дар оилаи деҳқони камбизоат чашм ба олами ҳастӣ кушодааст. дар хонаи кӯдакони шаҳри Хоруғ ва баъдан дар мактаб-интернати Душанбе таълиму тарбия гирифта, соҳиби маълумоти миёна гардид. Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В.И.Ленинро хатм кардааст (1961), ихтисос – «таърихи СССР»). Ўро барои кор ба Институти таърих, бостоншиносӣ ва мардумшиносии ба номи Аҳмади Дониши Академияи илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон тавсия карданд. Аз моҳи августи соли 1961 Раҳим Масов дар ин муассисаи бонуфузи илмии ҷумҳурӣ оғози фаъолият карда, аз тамоми зинаҳои илмию маъмурии он гузаштааст. Солҳои 1961-1964 ба ҳайси лаборанти калон кор карда, аз соли 1964 то соли 1967 дар аспирантураи Академияи илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон шуғли таҳсили назарияи тахассусӣ ва доир ба мавзӯи рисолавӣ таҳқиқи илмӣ намудааст. Соли 1967 рисолаи номзадиашро, ки дар ҷумҳурӣ нахустин таҳқиқоти таърихнигории замони шӯравӣ ҳисоб меёфт, дифоъ карда, дар ин самт бо ҷиддияти том тадқиқотро идома медиҳад. Раҳим Масов солҳои 1974 - 1988 дар мақоми мудири шӯъбаи таърихи ҷамъияти шӯравии институти номбурда ифои вазифа дошт. Таҳти роҳбарии олим дар шӯъбаи мазкур тадқиқоти дастаҷамъӣ ва бунёдии «Таърихи синфи коргари Тоҷикистон» (дар ду ҷилд), «Таърихи сохтмони маданӣ дар Тоҷикистон (1917-1977)», «Очерки таърихи Бадахшони шӯравӣ», маҷмӯаҳои зиёди илмию мақолаҳо доир ба масоили умдаи таърихи Тоҷикистони Шӯравӣ, ки дар ҳар кадом навиштаҳояш мавқеи марказӣ доштанд, ба табъ расидаанд. Натиҷаи заҳмати муттасил буд, ки соли 1982 Раҳим Масов рисолаи доктории худ «Таърихнигории сохтмони сотсиалистӣ дар Тоҷикистон»- ро дар муассисаи аввалдараҷаи илмии Иттиҳоди Шӯравӣ, Институти таърихи Академияи илмҳои Иттиҳоди Ҷамоҳири Шӯравии Сотсиалистӣ (ш.Москва) бо мувафаққият дифоъ намуда, соҳиби баландтарин дараҷаи илмӣ ва баъди чанде барои дастовардҳои илмию таълимӣ ба унвони профессор мушарраф гардид. Соли 1988 Раҳим Масовро ба ҳайси сарварии Институти таърих, бостоншиносӣ ва мардумшиносии ба номи Аҳмади Дониши Академияи илмҳои Тоҷикистон интихоб намуданд, ки то кунун ба ӯҳда дорад.

Аввалин падидаҳои ин усули ҳақиқатнигории таърихӣ дар таҳқиқоти бунёдии «Таърихнигории Тоҷикистони шӯравӣ» (1978), «Таърихи илми таърих ва таърихнигории сохтмони сотсиалистӣ дар Тоҷикистон» (1988) ва дигар китобу мақолаҳои муаллиф ба мушоҳида мерасад. Соли 1991 рӯи чопро дидани китоби Раҳим Масов «Таърихи табартақсим», бемуболиға гардише буд, дар тафаккури нави таърихнигории ҷумҳурӣ. Ин таҳқиқот ба диди наву фаҳмиши воқеъбинонаи омӯзиши таърих ибтидо гузошт. Китоби навбатии олим «Тоҷикон, бо мӯҳри «комилан сиррӣ», соли 1995 ба аҳли ҷомеа пешкаш гардид. Ин гадқиқот ба даврае рост омад, ки аз як тараф алангаи ҷанги шаҳрвандӣ идома дошт, аз тарафи дигар, торафт бештар авҷи ҷунбиши худшиносии миллӣ боло мегирифт ва дар ин фаъолшавии ҳисси миллӣ бешак таъсири китоби пешинаи ӯ эҳсос мешуд. Китоби навбатии устод «Тоҷикон: фишороварӣ ва ассилимилятсия» (2003), ки давоми мантиқии китобҳои қаблиаш «Таърихи табартақсим» ва «Тоҷикон: таърих бо мӯҳри комилан сиррӣ» ҳисоб меёбад, боз як исботи раванди раднашавандаи содиқ будани ӯ ба принсипи воқеъбинонаи ин ҳақиқатнигори таърих мебошад. Китоби ахиран рӯи чоп дидаи олим, «Тоҷикон: таърихи фоҷиаи миллат» (Душанбе: «Ирфон»,2008. - 536 с.) равшан ба назар мерасад.Раҳим Масов таърихи муосири ВМКБ-ро ҳамеша дар мадди назар нигоҳ медорад. Ӯ аввалин шуда ба таҳқиқи таърихнигории Бадахшони Шӯравӣ машғул шуда, натиҷаи онро дар ду барориши (солҳои 1981-1985) китоби «Очеркҳо аз таърихи Бадахшони шӯравӣ» ба чоп расонд. Китоби навбатии ӯ «Файзи истиқлол дар «Боми ҷаҳон» (дар ҳаммуаллифӣ бо нависандаи ин сатрҳо), ки соли 2011 рӯи чоп дидаааст

Чун ходими сиёсӣ нақши Раҳим Масов дар ҳаёти мамлакат хеле мукаммал эҳсос мешавад. Ба ҳайси аъзои Комиссияи оштии миллӣ ба набзу дастгоҳи сиёсии ҷумҳурӣ алоқамандии бевоситаи касбӣ дошт. Аз ин рӯ, ӯ чун сиёсатмадор дар қатори маъруфтарин ходимони сиёсию ҷамъиятӣ қарор дорад. Вазифаҳои илмию ҷамъиятии бар дӯш доштаи олим зиёданд: узви Комиссияи омӯзиши ёдгориҳои таърихии Тоҷикистон, аъзои ҳайати таҳририяи сарредаксияи «Энсиклопедия тоҷик», узви Комиссияи давлатии дарёфти мукофоти ба номи Абуалӣ ибни Сино, сармуҳаррири маҷаллаи илмӣ-омавии «Мероси ниёгон», муҳаррири масъули «Таърихи халқи тоҷик» ва даҳҳо китобҳои рӯи чоп дидаву омодаи нашргашта, раиси Шӯрои дифои рисолаҳои докторӣ аз рӯи тахассуси таърихи Ватан ва таърихнигории назди Институти таърих, бостоншиносӣ ва мардумшиносӣ ва боз чандин масъулияти расмию ғайрирасмии илмию ҷамъитӣ. Дастовардҳои академик Раҳим Масов борҳо бо мукофотҳои давлатӣ сазовор дониста шудаанд.

  • Бо орденҳои "Спитамен" (1999),
  • «Дўстии халқҳо» (2001),
  • «Ситораи Президенти Тоҷикистон» дараҷаи 1 (2009),
  • медали ба номи М.В.Ломоносов (АИР),
  • «10-солагии Ҷаласаи XVI Шўрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон»,
  • медали ҷашнии «20-солагии Истиқлолияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон»,
  • Ҷоизаи ба номи Абуали ибни Сино (2013)
  • Ҷоизаи байнидавлатии «Ситораи ҳамкорӣ» (соли 2013)
  • Ифтихорномаи Раёсати Шўрои Олии ҶШС Тоҷикистон сарфароз гардидааст.

Муфассал дар бораи Раҳим Масов дар вебгоҳи http://vanjiman.com/Олимон/РаҳимМасов

вироиш  

Акси барҷаста

Масов Рахим

вироиш  

Зиндагиномаи барҷаста

Басир Расо - журналист, шоир, нависанда, сармуҳаррири моҳномаи «Хорпуштак» ва адиби шинохтаи тоҷик буд. Узви Кумисюни оштии миллӣ. «Ходими шоистаи маданият» ва нишони «Аълочии матбуоти тоҷик». Узви Иттифоқи журналистони Тоҷикистон (1962) ва узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон (1971)

Басир Расо 13 июли соли1931 соли 1931 дар деҳаи Водхуди ноҳияи Ванҷи Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон таваллуд шудааст.

  • 1948-1949 ба ҳайси пионервожатийи калони хонаи бачагон ва мактаби миёнаи маркази ноҳияи Ванҷ,
  • 1949-1951 мудирии шӯъбаи мактабии Кумитаи комсомоли ноҳияи Ванҷро
  • 1951-1956 дар Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон таҳсил намуда, баъди хатми он фаъолияташ дар чунин самтҳо идома ёфтааст:
  • 1956-1959 - ходими адабӣ, котиби масъули маҷаллаи «Хорпуштак»;
  • 1952-1962 - мудири шӯъбаи адабиёт ва санъат, котиби масъули рӯзномаи «Маориф ва маданият»;
  • 1962-1964 - котиби масъули маҷаллаи «Хорпуштак»;
  • 1964-1977 - муҳаррир (он вақт муҳаррири аввал ё сармуҳарриро бо ҳамин унвон ишора мекарданд)
  • 1977 - 1991 ва аз миёнаи солҳои 90-ум баъди аз нав эҳё шудани «Хорпуштак» то охири ҳаёт сармуҳарририи ҳамин маҷаллаи ҳаҷвиро ба зимма дошт.[1]

Басир Расо дар синни 79-солагӣ 11 июли соли 2010 дар Душанбе аз ҷаҳон чашм пӯшид.

Фаъолияти эҷодии Басир Расо аз соли 1956 оғоз шудааст. Устод Басир Расо адибест, ки дар назми тоҷик соҳибравия буда, усулу услуби ба худ хоси эҷодиро касб кардааст. Ашъораш дар маҷмӯаҳои «Дар боргоҳи нур», «Нидои дӯст», «Инқирози 20-30», «Баҳори орзӯ» ва ғайра ба табъ расидаанд. Дар шеърҳои лирикиаш ӯ бо як ҳассосияти том анъанаҳои ба жанри ғазал ва тарзи классикии эъҷоди он содиқ мондааст. Ин дар шеърҳояш «Баски аз лутфи рӯш маҳҷурем», «Маҳбуби дилҳо паймон надорад» «Ҳавас аст», «Интизорӣ», «Бо ёди ту», «Дил мубталостӣ», «Дармоне на- монд», «Дил хун намудаем», «Биншин нафасе, ки бо ту коре дорам», «Дил чун ниёзманд ба он як нигоҳи туст», «Гар биёи ба тағофул саҳаре хонаи мо», «Диле ку, к-аз ғамат дилхун набошад», «Эй дил ҳавои дилбари номеҳрубон макун» ва ғайра бараъло ба назар мерасад. Шоир як ҳиссиёти ниҳоят нозуки дарки таърих дошт ва онро дар қолаби шеър ғунҷонида тавонистааст, ки на ба ҳар шоири баркамол ин муяссар шуда метавонад. Ин рӯоварӣ ба таърих дар шеърҳояш «Будаему дидаем», «Қадамгоҳи Восеъ», «Асри изтироб (Ё худ инқирози бисту сӣ») ва ғайра аз эҳсоси баландии таърихогаҳии ӯ дарак медиҳад. Ба маҷрои осоштаи зиндагӣ ворид шудани ҷумҳурӣ барои шоир беҳтарин падидаи фараҳманд ҳисоб меёфт, Ӯ аз ин даҳои халқ, аз шахсиятҳое, ки дар таъмини бебозгашти сулҳи байни тоҷикон саҳмгузорӣ доштанд, ниҳоят сипогузор буда, амнияти абадии давлату давлатдории тоҷикро орзу мекард. Ин орзуи хешро дар хотимаи шеъри дар қолаби хамоса навиштааш «Илтиҷонома» чунин овардааст:

Эй фурӯғи ҳастӣ, эй Яздони пок,
Барвуҷудорандаи одам зи хок.
Буғзу озу кина, эй буду бақо,
Аз ниҳоди одамӣ берун намо.
Аз Худо хоҳам сафои зиндагӣ,
Нури раҳмат бо ҳама тобандагӣ.
Халқу ақвоме ки соҳибиззатаст,
Ҳофизи мулк асту соҳибдавлат аст.
Орифонаш порсову нуктадон,
Мардумаш рамзошнову шеърхон.
Сарвараш болобаланду гармрӯ,
Зубдаи меҳнаткашу хушфеълу хӯ.
Инчунин давлат зи халқи тоҷдор,
Асрҳо монад ба гетӣ устувор.
Аз Худои хеш дорам илтиҷо,
К-ӯст чун яктои бечуну чаро.
Ҳар куҷое номи тоҷик шуд баён,
Ояд аз ҳар гӯша «омин» дар забон.

Устод Басир Расо хиради волои азалӣ дошт. Аз ҳар мисраъ шеъраш ҷилои панду ҳикмат ба назар мерасад. Насиҳаташ нозуку ҳакимона аст ва бешак ба қалби ҳар фарди ҷомеа бетаъсир буда наметавонад.

Пайвандҳои беруна

вироиш  

Оё шумо медонед...

Портал:Зиндагинома/Оё шумо медонед

вироиш  

Ахбори Зиндагинома

Портал:Зиндагинома/Ахбори Зиндагинома

вироиш  

Порталҳои алоқаманд

Портал:Зиндагинома/Порталҳои алоқаманд

вироиш  

Гурӯҳҳо

  • Қаҳрамонони Тоҷикистон
  • Ходимони давлатии Тоҷикистон
  • Олимони Тоҷикистон
  • Рӯихати академикон
  • Фарҳанги Тоҷикистон
  • Санъати Тоҷикистон
  • Олимони Донишгоҳи миллии Тоҷикистон
  • Шахсиятҳо аз рӯи алифбо
вироиш  

Ситатаҳо

Портал:Зиндагинома/ Ситатаҳо

вироиш  

Мавзӯҳои Зиндагинома

Портал:Зиндагинома/Мавзӯҳҳои Зиндагинома

вироиш  

Коре, ки Шумо метавонед кард

Портал:Зиндагинома/Коре, ки Шумо метавонед кард

вироиш  

Викилоиҳаҳо

Портал:Зиндагинома/Викилоиҳаҳо

вироиш  

Викимедиаҳои Алоқаманд”

Зиндагинома дар Викиахбор     Зиндагинома дар Викиситата     Зиндагинома дар Викикитобҳо     Зиндагинома дар Викисарчашма     Зиндагинома дар Викилуғат     Зиндагинома дар Викимедиаи Умумӣ
Ахбор Ситатаҳо Матнҳо ва китобҳо Матнҳо Фарҳанг Аксҳо

Шаблон:Порталҳо

Шаблон:Purgepage

  1. Б. Расо:"Дареғи умри гиромӣ, ки сарфи маҷлис шуд.", Радиои Озодӣ, 19 август, 2009.