Ҳисор

Аз Википедиа
Ҷаҳиш ба: новбари, Ҷустуҷӯи
Ҳисор
Қалъаи Ҳисор
Донистаниҳо
Кишвар : Tajikistan-coat-of-arms.jpg Тоҷикистон Flag of Tajikistan.svg
Вилоят : Ноҳияҳои тобеи ҷумҳурӣ
Замони таъсис : садаи VI
Шаҳрак аз : соли 1993
Номҳои пешин : Шумон, Ҳисори Шодмон, Ҳисор
Раиси шаҳр:
Ҷуғрофиёи табиъӣ
Координатаҳо : 38°31′35″ а.ш.; 68°32′17″ т.ш.
Паҳноварӣ : 9,6 км²
Шумораи ноҳияҳо : 4
Шумораи ҷамоатҳо :
Мардум
Аҳолӣ (2002) : 22 961 кас
Зичии аҳолӣ (2002) : 5,305 кас/км²
Забони расмӣ : тоҷикӣ
Забонҳои гуфторӣ : тоҷикӣ, узбакӣ, русӣ
Мазҳаб : ҳанафӣ, масеҳӣ
Нишониҳо
Сарвожа : DB
ISO-намоя : TJ-DB
Пешшумора : +992 3139
Нишонии почта : 734000
Замон : UTC+5
Вебгоҳ : http://www.dushanbe.tj
Шумораи мошинҳо : 01РТ


Ҳисор (порсӣ: حصار) - шаҳраке дар Тоҷикистон ва маркази идории ноҳияи Ҳисор аст.

Ин шаҳр дар садаҳои миёна Шумон (شومان) ном доштааст ва дар роҳномаҳо ва торихномаҳои қадим ба гунаи Сумон (سومان) низ навишта шудааст. Дар “Ҳудуд-ул-олам” омада: “Шумон шаҳрест устувор ва бабаро кӯҳ ниҳода ва гирди ӯ борае кашида ва ӯро куҳандизест бар сари кӯҳ ниҳода ва андар миёни куҳандиз чашмаи обаст бузург. Аз вай заъфарон хезад бисёр”[1].

Шумон дар қисмати болооби рӯди Қубодиён ва шимоли Пули Сангин ва шаҳри Вошҷирд (Вашгирд)) воқеъ буд ки ба гуфтаи Истахрӣ ба андозаи Тирмиз вусъат дошт ва ба масофати андаке дар ҷануби он қалъаи бузурги Шумон вокеъ буд. Муқаддасӣ дар “Аҳсан ал-тақосим” гӯяд: “Шумон маконе пурҷамъият ва ободу неку аст”. Шарафуддин Алии Яздӣ дар “Зафарномаи Темурӣ” аз ин қалъа ба номи Ҳисори Шодмон (حصار شادمان) ёд карда ва ғолибан онро ба сурати мухтасар Ҳисор (حصار) ё Ҳисорак (حصارک) навишта ва имрӯз ҳам Ҳисор маъруф аст[2].

Шоёни ёдоварист ки вожаи “ҳисор” арабӣ ва маънояш “диж” ва “қалъа” аст. Ин қалъа ки ҳамакнун дар 5-километрии шимолу ғарбии шаҳри Душанбе қарор дорад, бозмонда аз ҳамон шаҳри Шумон аст ки дар садаҳои XV – XVII м. “ҳисори Шодмон”, яъне қалъаи Шодмон, номида мешуд. Бар асари касрати талаффуз “Шодмон” аз он афтоду “ҳисор” монд ва исми хос - Ҳисор – гашт. Дар оғози садаи XX ин қалъа тахтгоҳи беки Ҳисор Шоҳимардонқул буд ва дар заминларзаи 8 сентябри 1907 вайрон шуд ва аз он танҳо як дарвоза ва ду бурҷ дар миёни ду кӯҳ барҷой монда аст. Пас аз он заминларза Шоҳимардонқул ба қалъаи Душанбе кӯчид ки дар он замон маркази яке аз амлокдориҳояш буд ва аз он пас Душанбе тахтгоҳи беки Ҳисор шуд.

Пайнавиштҳо[вироиш]

  1. “Ҳудуд-ул-олам мин-ал-Машриқ илал-Мағриб” (соли 372 хиҷрии қамарӣ = 982 милодӣ). Вироиши доктор Манучеҳр Сутуда. Китобхонаи Таҳурӣ. “Ширкати офсети Гулшан”. Теҳрон. 1983. – саҳ. 110
  2. ЛеСтренж Ги. Сарзаминҳои Хилофати шарқӣ. Тарҷумаи Маҳмуд Ирфон. Бунгоҳи тарҷума ва нашри китоб. Теҳрон. 1336 ҳ.ш. = 1958 м. – саҳ. 468