Varzişi sabuk
| Varzişi sabuk | |
 | |
| Tavsifot | |
|---|---|
| Gurūh |
namudhoi davrī |
| Abzor | |
| Tartibot | |
|
davidan ba masofahoi gunogun, gaşti varzişī, çahidan ba darozī va balandī | |
| Avvalin musobiqot | |
| Bozihoi olimpī |
1896 |
| Cempionati çahon | |
| Federatsijai bajnalmilalī | |
| Nom | |
| Raisi federatsija | |
| Veb-sajt | |
| Loihahoi marbut | |
 Varzişi sabuk dar Vikianbor | |
Varzişi sabuk — jak namudi varziş, ki ba on maşqhoi davidan, çahidan, partoftan va ƣajra doxil meşavand. Varzişi sabuk jake az namudhoi asosiji varziş buda, şaxsro custu colok, çasuru mohir, tavonovu baquvvat megardonad va baroi salomatī, durust inkişof joftani ū ahammijati buzurg dorad. Varzişi sabuk doroi namudhoi xossi gunogun (davidan ba masofahoi gunogun, gaşti varzişī, çahidan ba darozī va balandī, najzapartoī, diskpartoī, gurzpartoī, bisjorharba) buda, aksari onho şakli ommavī giriftaand va ba barnomahoi Bozihoi olimpiju cempionathoi çahon doxil karda şudaand.[1]
Mundariça
Ta'rix[viroiş]
Ta'rixi Varzişi sabuk az musobiqahoi davidan dar bozihoi olimpiji Junoni Qadim (soli 776 peş az milod) şurū' meşavad. Ta'rixi Varzişi sabuki muosir az musobiqai davidan ba masofai 2 km, ki muhassilini kolleçi şahri Regbiji Anglija soli 1837 taşkil namudand, ibtido megirad. Ba'd az in cunin musobiqaho dar digar muassisahoi ta'limī niz doir megardidand. Dertar ba barnomai musobiqa davidan bo moneaho, partoftani aşjoi vaznin, az soli 1851 çahidan ba darozī va balandī bo dav doxil karda şudand. Soli 1864 bajni donişgohhoi Oksford va Kembriç naxustin musobiqahoi Varzişi sabuk barguzor gaştand, ki minba'd ba musobiqahoi duçonibai an'anaviji harsola tabdil joftand. Soli 1865 Klubi varzişi sabuki London va soli 1880 maqomi oliji Varzişi sabuk – Assotsiatsijai dūstdoroni varzişi sabuk taşkil karda şud. Varzişi sabuk dar IMA az soli 1868 inkişof jofta, ba zudī dar donişgohho vase' pahn şud va in zamina muhajjo kard, ki varzişgaroni amrikoī dar solhoi ba'dī (to soli 1952) dar çahon mavqei peşbarro işƣol namojand. Solhoi 1880–1990 dar bisjor mamlakathoi çahon assotsiatsijahoi dūstdoroni Varzişi sabuk taşkil karda şud, ki klubhoi alohida, liga va maqomoti oliji huquqpajdokarda oid ba Varzişi sabukro muttahid mekardand. Inkişofi Varzişi sabuki muosir ba az nav ehjo gardidani Bozihoi olimpī (1896) aloqamand ast. Imrūz Bozihoi olimpī omili tavonoe baroi ruşdi Varzişi sabuk dar çahon meboşand.
Nuxustin cempionati Russija oid ba Varzişi sabuk soli 1908 doir şud, ki dar on 58 varzişgar iştirok namudand. Soli 1911 Ittihodi umumirossijagiji dūstdoroni varzişi sabuk taşkil karda şud, ki 20 ligai varzişi Peterburg, Maskav, Kiev, Riga va digar şahrhoro muttahid mekard. Dar davroni şūravī Varzişi sabuk dar Ittihodi Şūravī inkişof joft. Varzişgaroni şūravī dar bisjor musobiqahoi bonufuzi bajnalmilalī sohibi unvoni cempioni çahon va çojhoi namojon gaştand.
Maqomi oliji rohbarikunanda[viroiş]
Maqomi oliji rohbarikunandai Varzişi sabuk Assotsiatsijai bajnalmilaliji federatsijahoi varzişi sabuk (ABFVS) meboşad, ki soli 1912 taşkil karda şudaast va 212 federatsijai milliro muttahid menamojad (2013). On qoidahoi bajnalmilaliji barguzor kardani musobiqahoro muajjan mekunad. Bo taşabbusi ABFVS musobiqahoi Varzişi sabuk az rūji barnomai Bozihoi olimpī (az soli 1896), Cempionati çahon dar tolorhoi varziş (az soli 1885), Cempionati Avrupo dar varzişgohho (az soli 1934), Cempionati Avrupo dar tolorhoi varzişī (az soli 1966), Çomi çahon dar varzişgohho (musobiqahoi dastaī; dar cor sol jak bor) doir karda meşavand. Vobasta ba in du mavsimi barguzoriji musobiqahoi Varzişi sabuk mavçud ast: tobistonī va zimistonī. Musobiqahoi tobistona dar mohhoi aprel – oktjabr (az çumla Bozihoi olimpī, Cempionati çahon va Avrupo) va musobiqahoi zimistonī mohhoi janvar – mart (az çumla Cempionathoi çahon va Avrupo) dar tolorhoi varziş barguzor megardand. Musobiqahoi gaşti varzişī va kross taqvimi xudro dorand. Bonufuztarin pojgahoi marafonī bahor va tiramoh barguzor meşavand. Dar musobiqahoi Varzişi sabuk hamon varzişgaron va dastaho ƣolib meojand, ki dar dav jo musobiqai nihoī (finalī) natiçahoi behtarin nişon dodaand.
Musobiqaho[viroiş]
Musobiqaho oid ba hama namudhoi Varzişi sabuk, ƣajr az marafon, gaşti varzişī va bisjorharba, jakcand davraro dar bar megirand: muajjankunī, 1/4-finalī, 1/2-finalī. Dar natiçai intixob varzişgarone (dastahoe), ki dar davrai nihoī (final) bozī mekunand, muajjan karda meşavand. Şumorai iştirokkunandagon az rūji nizomnomai musobiqa muajjan karda meşavad. Masalan, dar Bozihoi olimpī dar har qismi barnoma mamlakatro metavonad kamaş jak jo se varzişgar (dar surati içro namudani me'jori peşakī) va dar pojgai estafetavī jak dasta muarrifī namojad. Dar barnomai Bozihoi olimpī baroi mardon 24 va baroi zanon 23 namudi Varzişi sabuk doxil karda şudaast. Barnomai cempionatho dar tolorhoi varziş az 26 namud (13 namudi mardona va 13 namudi zanona) iborat ast. Dar musobiqahoi rasmī mardon va zanon jakço hunarnamoī namekunand. Varzişi sabuk hamcun namudi varziş dar IMA, Russija, ÇFO, Britanijai Kabir, Kenija, Efiopija inkişof joftaast.
Varzişi sabuk dar Toçikiston[viroiş]
Varzişi sabuk dar davroni şūravī dar Toçikiston inkişof jofta bud. Hamasola oid ba namudhoi Varzişi sabuk musobiqahoi çumhurijavī barguzor meşudand. Varzişgaroni Toçikiston dar musobiqahoi umumiittifoqī va bajnalmilalī iştirok mekardand. Naxustin varzişgari toçik, ki dar hajati dastai muntaxabi IÇŞS dar Bozihoi olimpiji Mexiko (1968) dar davi marafonī iştirok kard, Muhammad Şokirov bud. G. Panigkin, A. Cerenkov, V. Şadginev, P. Seleznjov, A. Arapenko, X. Iƶaev, M. Şadnovskij, Ş. Isoev, B. Katelnikov, T. Xudojberdiev, D. Abbosov, U. Xajrulloev, Ju. Ivanov, V. Vinogradskij, M. Kaƶemjakin, I. Durov, Z. Rahmatulloeva, M. Şokirov va digaron az çumlai varzişgaroni nomdori Toçikiston dar namudhoi Varzişi sabuk budand. Varzişi sabuk dar Toçikiston dar davroni istiqlol ruşd kard. Dar çumhurī asosan cunin namudhoi Varzişi sabuk, ba monandi gurzpartoī, davidan ba masofahoi kūtoh, daroz va mijona, davidan bo moneaho inkişof joftaast. Varzişgaroni Toçikiston pajvasta dar musobiqahoi bonufuzi bajnalmilalī iştirok karda, sazovori çojhoi namojon megardand. Andrej Abduvaliev dar musobiqahoi gunoguni bajnalmilalī iştirok namuda, dar gurzpartoī cempioni Bozihoi olimpī (1992, Barselona), çahon (1993, 1995) va sohibi Çomi çahon (1994) gardid. G. Dadaboeva dar se Olimpiada (1996, Anlanta; 2000, Sidnej; 2004, Afina) dar davi marafonī, S. Zabavskij dar Bozihoi olimpiji soli 2000 (dar davi marafonī) iştirok namudand. Dilşod Nazarov dar gurzpartoī soli 2003 cempioni Bozihoi Osijoi Markazī, soli 2006 dar Duha (Qatar) va soli 2010 dar Buançou (Xitoj) cempioni Bozihoi Osijo gardid. G. Mitjaeva cempion va çoizadori cempionati Osijo bajni navrason buda, dar Bozihoi olimpiji Pekin (2008) iştirok kardaast. A. Eşbekov dar cempionati Osijo va S. Xoçaev dar cempionati çahon (2009, medali nuqra) dar gurzpartoī bajni navrason sohibi çoiza gardidaand. Dar çumhurī az soli 2006 har sol Davi millī va dar şahri Duşanbe az soli 2010 nimmarafoni bajnalmilalī barguzor megardand.
Ezoh[viroiş]
- ↑ Ensiklopedijai Milliji Toçik, Çildi 3. BOZ-VICKUT – Duşanbe: Sarredaksijai ilmiji Ensiklopedijai Milliji Toçik, 2014, - s.484-485 / N. Şaripov, Ū. Olimov.
Adabijot[viroiş]
- Şkola legkoj atletiki. 2 izd. M., 1968;
- Sijarkulov T. Proşloe i nastojaщee tadƶikskogo sporta. D., 1968;
- Latipov N., Mirzoev A. Duşanbe – sportivnыj gorod. D., 2004.
Sarcaşma[viroiş]
- Boz — Vickut. — D. : SIEMT, 2014. — 676 s. — (Ensiklopedijai Milliji Toçik : [taxm. 25 ç.] / sarmuharrir N. Amirşohī ; 2011—2017, ç. 3). — ISBN 978-99947-33-46-0.
