Kitob
Kitob - (az arabī: كتاب — naviştaçoti varaqhoi çildşuda) vositai intişorgardonī va nigohdoriji ma'lumot, ideja, obraz (tasvir) va donişho. Dar omori bajnalxalqī, muvofiqi tavsijai JuNESKO asari haçman beş az 3 çuz'i copī, ja'ne az 48 sahifai copī kam nabudaro şartan kitob guftan mumkin ast.
- Anisi kunçi tanhoī kitob ast,
- Furūƣi subhi donoī kitob ast.
Kitob az vasoili muhimmi axbori ommavī, ilmī va texnikī, aslihai purzūri muborizai sijosiju ideologī dar pahnkunī va tarƣibi doniş, ma'lumot va tarbija ba şumor meravad. Kitob mahsuloti sanoati poligrafī va kitobcopkunist. Çam' kardanu nigoh doştani kitob ba kitobxona va tasviri on ba bibliografija vobasta ast.
Ta'rix[viroiş]
Ta'rixi pajdoişi kitob ba taraqqijoti xat, zabon, adabijot, san'at, texnika va ilm aloqa dorad. Dar zamonhoi qadim dar rūji sang, cūb, safol, misu birinçī, barghoi daraxtoni naxl, ustuxonho va ƣajra az odamon dastnavisho boqī mondaand, ki ba kitob mansubijat dorand. Avvalin dastnavishoi papirusī dar Misri Qadim joft şudaand, ki ba hazorai 4-3-jumi to milod mansuband. Dar asri VI bori jakum ksilografija (asbobi maxsusi kitobcopkunī) ba kor daromad. Asri XI bo joriji literi (qolibcahoi) maxsus (az gilu cūb tajjor karda meşud) cop kardanro çorī namudand. Asri XIV dar Koreja bo joriji literhoi fuluzī kitobcopkunī çorī şud,ki baroi takmili minba'dai intişori kitob jorī rasond. Kitobhoi Junoni Qadim, ki ba asri IX to milod taalluq dorand, dar papirus navişta şudaand. Dar Rim intişori kitobho avç girifta bud, ki ba on beştar ƣulomoni maxsus çalb karda meşudand. Avrupo dar kitobcopkunī avval az papirus ba varaqhoi jakluxt, ba'd ba pergament (pūst) va nihojat ba koƣaz guzaşt. Avesto ham avvalo dar pergament (asri 1 to milod) navişta şudaast. Dar Avrupoi asrimijonagī kitobho mazmuni dinī doşta, ba zaboni lotinī cop meşudand. Nazar ba ba'ze ma'lumotho dar Samarqand asri VIII kitobhoi koƣazī joft şudaand. Vobasta ba kitobnavisī xattotī, muqovabandī barin kasbho pajdo meşavand. Asrhoi mijona dar Osijoi Mijona, az çumla, dar Hisor san'ati xattotī xele inkişof joft. Asarhoi mutafakkiron Abūrajhoni Berunī, Forobī, Ibni Sino, Sa'dī, Çomī, Navoī, Uluƣbek va digaron az tarafi xattotho rūjnavis karda, az nasl ba nasl guzaronida meşudand. San'ati xattotī dar Osijoi Mijona duru daroz davom kard. Hatto ba'di kaşfi asbobi kitobcopkunī ham kitobho bo rohi dastnavis zijod karda meşudand, ki vaqt va mehnati zijodero talab menamud. Az onho ommai vase' bahramand şuda nametavonist. Dar natiçai afzoişi talabot ba kitob ksilografija pajdo şud. Solhoi 40-umi asri XV dar Germanija az tarafi Iogani Gutenburg (1400-68) ixtiro' namudani vositai kitobcopkunī paj dar paj takmil jofta, ba digar mamlakatho ham pahn şudan girift. Soli 1468 dar Cexoslovakija va Şvejtsarija, 1470 dar Faronsa, 1473 dar Polşa va Vengrija, 1477 dar Anglija kitobcopkunī çorī gaşt. To janvari s.1501 kalimahoi copşuda inkunabula va minba'daaş paleotip, dar Rossija kalimahoi avvalini copī Apostol nom doştand. Soli 1564 dar Moskva az tarafi Ivan Fjodorov (vaf.1583) va Pjotr Mstislav (vaf. 1580) ba tab' rasidaand. Oxiri asri XVIII va avvali asri XIX dar san'ati copi kitob matbaa, oroişu zinati badeī, hamcun sohahoi mustaqil rivoç joft. Soli 1798 bo ixtiro' şudani litografija (copi sangī) kori kitobcopkunī, xususan bo suratho oro dodani kitob oson gardid. Dar Osijoi Mijona kitobcopkunī ba'di ba Rossija hamroh şudan ta'sis joft. Kitobhoi maktabhoi musulmonī va rusiji mahallī dar Osijoi Mijona dar şahrhoi Toşkand, Samarqand, Qazon, Kogon bo hurufoti arabī va rusī cop meşudand. Ba'di Revoljutsijai Kabiri Sotsiolistiji Oktjabr dar Osijoi Mijona davrai navi taraqqijoti kitob sar şud. Soli 1920 ba zabonhoi millī nisbat ba soli 1913 2 barobar zijod kitob az cop baromad. Noşironu matbaacijoni şūravī mahz ba copi kitobhoi ommavī e'tibori kalon medodand. Az kitob ommai vasei mehnatkaş bahramand meşud. Kitob ba aslihai purzūri mafkuraviji KPSS va Hukumati Şūravī tabdil joft. Kitobi şūravī dar çahon az hama balandƣoja, peşqadamtarin bud. Daraçai idejavī va ilmiji kitobhoi sovetī muntazam baland şuda, oroişi badeī va poligrafiji onho tadriçan behtar meşud. SSSR az çihati kitobcopkunī dar çahon çoji avvalro megirift. Dar davomi solhoi 1918-80 dar SSSR beştar az 3,1 mln nomgūj Kitob, broşjura bo şumorai umumiji 53,6 mlrd nusxa cop karda şudaand. Dar solhoi Hokimijati Şūravī Kitob va broşjuraho ba 151 zabon, az çumla ba 89 zaboni xalqhoi SSSR naşr gardidaand. Solhoi Hokimijati Sovetī dar SSSR qarib 68 hazor Kitobhoi navisandagoni 76 millat va xalqijat bo te'dodi umumiji 1 mlrd 200 mln nusxa cop karda şudaast Vus'at joftani bazai poligrafiji bo texnikai hozirazamon taçhizonidaşuda, afzoişi şumorai kadrhoi balandixtisosi sanoati poligrafī ba zijod gardidani miqdori kitobhoi şūravī sabab şud. Az s. 1930 sar karda instituthoi tadqiqotī-ilmiji poligrafī, texnikumhoi maxsus, maktabhoi olī taşkil karda şudand. Dar solhoi ÇBV Kitobhoi balandmazmune, ki Vatani Şūravī va vatandūstiro vasf mekardand, dar rohi ƣalaba naqşi buzurg bozidand.
Dar Toçikiston 3 naşrijot, kombinati kaloni poligrafiji bo texnikai zamonavī çihozonidaşuda vuçud doşt. Naşrijoti «Irfon» har sol asarhoi serşumori klassikoni adabijoti forsu toçik, adibonu olimon, mutaxassisoni sohahoi muxtalifi xoçagiji xalq, incunin Kitobhoi muallifoni mamlakathoi xoriçiro bo zaboni toçikī az cop mebarovard. Naşrijoti «Maorif» boşad, ba copi Kitobhoi darsī maşƣul bud. Naşrijoti «Doniş» Kitobu broşjurhoi ilmiju ommavī cop mekard. Kitobho dar naşrijoti toçik bo se zabon (toçikī, rusī va ūzbekī) naşr meşavand. Dar Toçikiston ba oroişi badeiji kitob niz ahamijati baƣojat kalon doda meşud. Dar in soha K. Turenko, P. Zobnin, D. Vinokurov, S. Vişnepolьskij, V. Budnыj va digaron xizmati şojon kardaand. Tanho soli 1980 naşrijothoi çumhurī 590 nomgūj Kitobu broşjura bo tiraƶi umumiji beştar az 4 mln nusxa cop namudand. Imrūz dar Toçikistoni sohibistiqlol tavassuti dastgohhoi navtarin kitobhoi zijodi sifatan xub cop karda meşavand.
Soxti Kitob[viroiş]
Avval tamomi daftarhoi kitobro boloi ham cida bloki Kitobro mesozand, ba'd zehi blokro bo vositai şerozae, ki maƣzihoi onro kaptal menomand, ba muqova vasl mekunand. Ba'zan az boloi muqova boz jak lihofae mekaşand, ki onro lihofai ilovagī va jo supermuqova menomand, ki on baroi muhofizati muqova va behtar şudani zohiri Kitob xizmat mekunad. Kitob az varaqai unvon (jo xud titul) oƣoz mejobad. Agar titul dar du sahifa çoj doşta boşad, onro kontrtitul menomand. On titule, ki dar sahifai jakum çoj medihand, avantitul nom dorad. Ba'zan peş az titul frontispis meojad – in jake az sahifahoi oroişi Kitob buda, dar on odatan rasmi muallif va jo rasmi kase, ki Kitob dar borai ū navişta şudaast, doda meşavad. Dar ba'ze Kitobho qismatu faslho bo jak sahifai alohida çudo karda meşavad, ki onro şmutstitul menomand. Baroi oson şudani istifodai Kitob nomi Hisor 3000 sol ba'ze faslhoi onro dar boloi sahifa dar jak taraf darç mekunand, ki nomi on kolontitul ast. Raqamhoe, ki tartibi sahifahoro ifoda mekunand, kolontsifra va raqamhoe, ki tartibi daftari bloki K.-ro nişon medihand, signatura nomida meşavand. Ƣajr az in nomi muxtasari şartiji Kitob hast, ki onro norma megūjand va on odatan dar sahifai jakum (va ba'zan sejum)-i har jak daftar guzoşta meşavad. Dar oxiri Kitob ma'lumotnomai naşr, tavzehot, mundariça, taşrehot, fehrist va ƣ. doda meşavand. Ba'di poş xūrdani Ittihodi Şūravī va sohibistiqlolşaviji davlatī naşrijahoi zijodi xususī ba fa'olijat pardoxtand. Naşrijothoi davlatiji “Adib” ba copi kitobhoi badeī, “Irfon” va “Şarqi ozod” kitobhoi sijosiju ilmiju ommavī, “Maorif va farhang” kitobhoi darsī maşƣuland. Dar Toçikiston naşrijahoi muqtadiri xususiji “Er-graf”, “Ganç”, “Humo”, va ƣ. taşkil karda şudaand. [1] Prezidenti ÇT, Emomalī Rahmon pajvasta dar suxanronihojaş az kitobxonivu kitobdorī jolovar meşavad. Vaj az zijoijoni kişvar da'vat kard, ki çavononi toçikro ba kitobxonī va donişandūzī taşviq namojand[2].
Nigared[viroiş]
Manba'[viroiş]
- ↑ Donişnomai Hisor -Duşanbe: "Irfon", 2015, - s. 297 - 299
- ↑ Prezident dar borai Navrūz, kitob va minbaru masçid http://www.ozodi.org/content/article/24521775.html
Pajvandhoi beruna[viroiş]
Hamcunin nigared[viroiş]
|
In maqolai xurd meboşad. Şumo metavoned bo purra kardani in ba Vikipedija kumak kuned. Dar surati imkon in joddoşt bojad daqiqtar çojguzin şavad. |
