Rūzi bajnalxalqiji zanon

Ramzi Rūzi bajnalxalqiji zanon dar soli 2006.

Rūzi bajnalxalqiji zanon — idest baxşida ba zanon, ki dar ba'ze kişvarho rūzi 8 mart çaşn girifta meşavad.

Rūzi bajnalxalqiji zanon dar avval rūzi uqiji bud. On idi Bonuvon nabuda, balki çaşni zanoni inqilobgar bud.

Mundariça

1 Amriko va jo ittifoqhoi kasabai zanon
2 Avrupo va Klara Setkin
3 Çaşngirī dar IÇŞS
4 Çaşngiriji rūzi bajnalxalqiji Zanon dar Ƣarb
5 Rūzi bajnalxalqiji Zanon va SMM
6 Rūzi ƣajrikorī
7 An'anaho
8 Pajvandhoi beruna

Amriko va jo ittifoqhoi kasabai zanon[viroiş]

8-umi marti soli 1857 dar Nju-Jork korgarzanoni fabrikahoi pojafzol va dūzandagī girdihamoī kardand. Onho da'voi kūtoh kardani rūzi korī, behtar kardani şaroiti mehnat va maoşi ba mardon barobarro talab kardand. On vaqtho zanon to 16 soat dar jak şabonarūz mehnat mekardand, vale baroi korhojaşon muzdi nocize megiriftand. Mardon ba'di namoişhoi e'tiroziji rūzi koriji xudro to 10 soat kam karda budand. Dar bisjor korxonahoi IMA ittifoqhoi kasaba pajdo şudand. Pas az 8-umi marti soli 1857 jak ittifoqi kasabai nav sozmon doda şud, ki bori avval dar ta'rix zanon a'zoi on gardidand. Dar in rūz dar aksari kūcahoi Nju-Jork sadho zanon ba namoişhoi e'tirozī baromadand va da'voi sohibşavī ba huquqi ovoz dodanro kardand.

Avrupo va Klara Setkin[viroiş]

Ta'rixi çaşngiriji Idi zanon bo nomi Klara Setkin aloqamand ast, ki gurūhi inqilobiji xudro, ki az zanon iborat bud, baroi muboriza bar ziddi istismorgaron taşkil dodaast. Harcand ki baroi in kor na jak rūz sarf şuda bud, vale a'zoi gurūh ba qarore omadand, ki rūzero cun Zodrūzi "proletariati zanon" çaşn girand. Soli 1910 dar şahri Kopengageni Danija dar konfuronsi duvvumi zanoni sotsialist bo peşnihodi Klara Setkin qarori çaşngiriji rūzi "muborizai zanon baroi huquqhojaşon" qabul karda şud. Dar on gufta meşud, ki har sol bojad rūzi zanon çaşn girifta şavad, ki on bojad "peş az hama baroi taşviqi ba zanon dodani huquqi ovozdihī" xizmat kunad. Çaşngiriji Idi Bonuvon cun da'vate ba muborizai zanon baroi barobarhuquqī, qaşşoqī, ehtiromi zanon va huquq ba mehnat bud. Sanai çaşngiriji rūzi Bajnalxalqiji zanon muvofiqi peşnihodi uzvi Kumitai Markaziji hizbi sotsial-demokratī Elena Grinberg 19 mart ta'in şud. Va bori avval rūzi Bajnalxalqiji zanon soli 1911 dar Olmon, Avstrija, Danija va Şvejsarija mahz 19-umi mart çaşn girifta şud. Soli 1912 on dar hamon kişvarho, vale 12 maj barguzor gardid. Soli 1913 az muşkiloti taşkilotī ixtilofot ba vuçud omad: dar Olmon onro 12 mart, dar Avstrija, Cexija, Vengrija, Şvejsarija, Holand - 9 mart, dar Faronsa va Rusija - 2 mart çaşn girifta budand. Tanho soli 1914 dar tamomi çahon rūzi Bajnalxalqiji zanonro dar hama çoj 8-umi mart çaşn giriftand, cunki rūzi ƣajrikorī-jakşanbe bud. Va ba'd az in dar hamin rūz qaror girift.

Çaşngirī dar IÇŞS[viroiş]

Dar Rusija rūzi Bajnalxalqiji zanon marotibai avval soli 1913 dar Peterburg çaşn girifta şud. Az solhoi avvali hokimijati Şūravī, 8-umi mart idi davlatī gardid. Dar mohi marti soli 1917 zanon huquqi ovozdihī pajdo kardand va dar Sarqonuni soli 1918 sijosati barobarhuquqiji zanon aks joft va dar hajot tatbiq şud. Ohista - ohista rūzi Bajnalxalqiji zanon ahamijati sijosiji xudro gum kard. Az soli 1965 bo qarori Prezidiumi Şūroi Oliji IÇŞS on rūzi ƣajrikorī gardid. Dar ajni zamon marosimi çaşnī-rasmiji dar in rūz mavçud bud: dar in rūz dar corabinihoi purdabdaba davlat oidi sijosataş nisbati zanon hisobot medod.

Çaşngiriji rūzi bajnalxalqiji Zanon dar Ƣarb[viroiş]

Bo taşabbusi sozmonhoi feministī az solhoi 1960-um Rūzi bajnalxalqiji zanon dar kişvarhoi Ƣarb ham çaşn girifta meşavad. Dar in rūz zanhoi Ƣarb dastovardhoi xudro dar sohai muboriza baroi huquqhojaşon çaşn megirand.