Абиҷон
| Шаҳр | |||
Абиҷон | |||
|---|---|---|---|
| Abidjan | |||
 | |||
|
|||
| 5°19′ с. ш. 4°02′ з. д.HGЯO | |||
| Кишвар | Кот-д’Ивуар | ||
| Таърих ва ҷуғрофиё | |||
| Таъсис | 1903 | ||
| Аввалин номбарӣ | 1896 | ||
| Масоҳат | 2119 км² | ||
| Баландии марказ | 18 м | ||
| Минтақаи замонӣ | UTC±0:00 | ||
| Аҳолӣ | |||
| Аҳолӣ | 6 321 017 нафар (2021) | ||
| Забони расмӣ | фаронсавӣ | ||
| Шиносаҳои ададӣ | |||
| Пешшумораи телефон | 21 | ||
| abidjan.district.ci | |||
|
|
|||
 Парвандаҳо дар Викианбор | |||
Абиҷон (ба фаронсавӣ: Abidjan) — бузургтарин шаҳр ва пойтахти иқтисодии Кот-д’Ивуар буда, дар соҳили Уқёнуси Атлас, дар канори кӯли Эбриэ воқеъ аст.[1] Абиҷон яке аз бузургтарин шаҳрҳои фаронсавизабони ҷаҳон ва маркази асосии Африқои Ғарбӣ ба шумор меравад. Пойтахти расмии кишвар Ямусукро аст, вале аксари вазоратҳо, идораҳо ва бандари асосии давлат дар Абиҷон ҷойгир мебошанд. Аҳолии Минтақаи Худмухтори Абиҷон зиёда аз 6 миллион нафар аст.[2]
Таърих
[вироиш | вироиши манбаъ]Дар ҷойи имрӯзаи Абиҷон замоне деҳаҳои хурд воқеъ буданд; соли 1904 истгоҳи ниҳоии роҳи оҳани мустамликавӣ дар ин ҷо сохта шуд ва шаҳр аҳамият пайдо кард. Соли 1933 Абиҷон ба ҷойи Бенгервил пойтахти мустамликаи Кот-д’Ивуар эълон гардид.[1]
Соли 1950 канали Вридӣ кушода шуд, ки кӯли Эбриэро бо Уқёнуси Атлас пайваст ва Абиҷонро ба бандари баҳрӣ табдил дод; ин ба рушди босуръати шаҳр такон бахшид. Пас аз ба даст овардани истиқлол дар соли 1960 Абиҷон дар давраи рушди иқтисодии кишвар («мӯъҷизаи ивуарӣ») зуд калон шуд. Соли 1983 пойтахти расмӣ ба зодгоҳи президент Феликс Уфуэ-Буанӣ — шаҳри Ямусукро кӯчонида шуд, вале Абиҷон маркази иқтисодии давлат боқӣ монд. Дар солҳои 2000-ум шаҳр аз бӯҳрони сиёсии кишвар осеб дид.
Ҷуғрофия ва иқлим
[вироиш | вироиши манбаъ]Абиҷон дар соҳили ҷанубии Кот-д’Ивуар, дар атрофи кӯли соҳилии Эбриэ ҷойгир аст; қисмҳои гуногуни шаҳр — Плато, Кокодӣ, Трешвил, Йопугон, Аҷамэ ва ғ. — дар нимҷазираҳо ва ҷазираҳои кӯл воқеъ буда, бо пулҳо пайваст шудаанд. Масоҳати минтақа тақрибан 2119 километри мураббаъ аст.
Иқлими Абиҷон тропикии экваторӣ буда, тамоми сол гарм ва намнок аст; ҳарорати миёнаи солона тақрибан 27 °C-ро ташкил медиҳад ва ду мавсими боришот дорад.
Аҳолӣ
[вироиш | вироиши манбаъ]Тибқи барӯйхатгирии аҳолии соли 2021, дар Минтақаи Худмухтори Абиҷон зиёда аз 6,3 миллион нафар зиндагӣ мекард, ки шаҳрро яке аз бузургтарин марказҳои аҳолинишини Африқо мегардонад.[2] Аҳолии он зуд меафзояд.
Дар Абиҷон намояндагони бисёр халқҳои Кот-д’Ивуар ва муҳоҷирон аз тамоми Африқои Ғарбӣ зиндагӣ мекунанд; забони расмӣ фаронсавӣ буда, забонҳои маҳаллӣ низ паҳн шудаанд. Аз ҷиҳати дин масеҳият ва ислом густариш ёфтаанд.
Иқтисод
[вироиш | вироиши манбаъ]Абиҷон маркази иқтисодии Африқои Ғарбии фаронсавизабон мебошад. Бандари Худмухтори Абиҷон яке аз бузургтарин бандарҳои Африқои Ғарбӣ буда, содироти какао, қаҳва, чӯб ва маҳсулоти нафтиро таъмин мекунад; Кот-д’Ивуар бузургтарин истеҳсолкунандаи какаои ҷаҳон аст ва Абиҷон маркази савдои он мебошад.[3] Дар шаҳр коркарди нафт, саноати хӯрокворӣ ва соҳаи молия рушд кардаанд; дафтари марказии Бонки Африқоии Рушд низ дар Абиҷон ҷойгир аст.
Нақлиёт
[вироиш | вироиши манбаъ]Абиҷон гиреҳи асосии нақлиётии кишвар мебошад. Фурудгоҳи байналмилалии Феликс-Уфуэ-Буанӣ шаҳрро бо марказҳои Африқо ва Аврупо мепайвандад; Бандари Худмухтори Абиҷон бузургтарин дарвозаи баҳрии минтақа аст. Дар дохили шаҳр паромҳои кӯлӣ (бато-бус) кор мекунанд ва сохтмони хатти метро идома дорад; роҳи оҳан Абиҷонро бо Буркина-Фасо мепайвандад.
Фарҳанг ва маориф
[вироиш | вироиши манбаъ]Абиҷонро аз сабаби осмонбӯсҳои ноҳияи Плато гоҳе «Манҳеттани Африқои Ғарбӣ» меноманд. Дар шаҳр калисои ҷомеи Сент-Пол, боғи миллии Банко (ҷангали тропикӣ дар дохили шаҳр), Донишгоҳи Феликс-Уфуэ-Буанӣ, осорхонаи миллӣ ва бозорҳои калон фаъолият мекунанд.
Абиҷон ҳамчунин маркази мусиқии Африқои Ғарбӣ буда, услубҳои «купе-декале» ва «зуглу» дар ҳамин ҷо ба вуҷуд омадаанд.
Нигаред низ
[вироиш | вироиши манбаъ]Эзоҳ
[вироиш | вироиши манбаъ]- 1 2 Abidjan — Encyclopædia Britannica
- 1 2 Recensement Général de la Population et de l’Habitat 2021 — Institut National de la Statistique, Côte d’Ivoire
- ↑ Port Autonome d’Abidjan
