Ҷаҳиш ба мӯҳтаво

Алӣ Лориҷонӣ

Мавод аз Википедиа — донишномаи озод
Алӣ Лориҷонӣ
форсӣ: علی لاریجانی‎
намояндами Маҷлиси шӯрои исломӣ[d]
28 май 2008 — 28 май 2020
Speaker of the Islamic Consultative Assembly[d]
5 июн 2008 — 28 май 2020
Пешгузашта Gholam-Ali Haddad-Adel[d]
Ҷонишин Муҳаммадбоқир Қолибоф
Secretary of the Supreme National Security Council[d]
15 август 2005 — 20 октябр 2007
Пешгузашта Ҳасан Рӯҳонӣ
Ҷонишин Saeed Jalili[d]
Minister of Culture and Islamic Guidance[d]
11 август 1992 — 15 феврал 1994
Пешгузашта Муҳаммад Хотамӣ
Ҷонишин Mostafa Mir-Salim[d]
Chairperson of the Islamic Republic of Iran Broadcasting[d]
13 феврал 1994 — 23 май 2004
Пешгузашта Mohammad Hashemi Rafsanjani[d]
Ҷонишин Ezzatollah Zarghami[d]
Secretary of the Supreme National Security Council[d]
5 август 2025 — 17 март 2026
Пешгузашта Ali-Akbar Ahmadian[d]
Ҷонишин Hossein Dehghan[d]
Member of the Expediency Discernment Council[d]
28 май 2020 — 17 март 2026
Member of the Expediency Discernment Council[d]
17 март 1997 — 28 май 2008
Таваллуд 3 июн 1958(1958-06-03)[1]
Даргузашт 17 март 2026(2026-03-17)[2][3] (67 сол)
Оромгоҳ
Падар Hashim Larijani[d]
Ҳизб
Таҳсилот
Дин ислом
Соядаст
Навъи артиш Сипоҳи посдорони Ҷумҳурии Исломии Эрон
Набардҳо
Ҷойҳои кор
 Парвандаҳо дар Викианбор

Алӣ Ардашер Лориҷонӣ ( форсӣ: علی اردشیر لاریجانی‎ таваллуд 3 июни соли 1958, Наҷаф - 17 Марти 2026, Теҳрон ) [5] сиёсатмадори эронӣ ва котиби Шӯрои олии амнияти миллии Эрон аз 15 августи соли 2005 то 20 октябри соли 2007 ва боз аз 5 августи соли 2025 то 17 марти 2026 [6] . Ӯ қаблан аз соли 2008 то 2020 раиси Маҷлиси шӯрои исломӣ буд [6] . Ӯ намояндаи раҳбари олии Эрон, Оятуллоҳ Хоманаӣ, дар Шӯро буд. Ӯ масъули музокирот дар бораи масъалаҳои муҳими амнияти миллӣ, аз ҷумла барномаи ҳастаии эрон буд[5] .

Бисёре аз сарчашмаҳо, аз ҷумла The Economist, The Independent, The Times, BBC News, The New York Times ва Reuters, ҳамчун раҳбари де-факто ё яке аз чеҳраҳои пурнуфузтарин дар сиёсати Эрон пас аз куштори Хоманаӣ дар давраи ҷанг бо Исроил ва Иёлоти Муттаҳида дар соли 2026 дониста мешавад [7] [8] [9][10] .

Зиндагинома

[вироиш | вироиши манбаъ]

Солҳои аввали таҳсил ва таҳсил

[вироиш | вироиши манбаъ]
Лориҷонӣ дар кӯдакӣ

Лориҷонӣ 3 июни соли 1958 дар Наҷаф [5] [7] [8], ки он вақт шаҳре дар Подшоҳии Ироқ буд, таваллуд шудааст, ки падараш Оятуллоҳ Ҳошими Мирзо Омулӣ пас аз бадарға шуданаш аз ҷониби подшоҳи Эрон Ризо Паҳлавӣ дар соли 1931 дар он ҷо зиндагӣ мекард [11] . Лориҷонӣ ва оилааш дар солҳои 1960 ба Эрон кӯчиданд.

Бисёре аз хешовандони Лориҷонӣ чеҳраҳои барҷастаи сиёсӣ дар Эрони муосир ҳастанд ва хонаводаи ӯ таъсири бузурге ба сиёсати Эрон дорад [8] [12] [13] .

Соли 1979 ӯ дараҷаи бакалаврро дар риштаи математика ва илмҳои компютерӣ аз Донишгоҳи технологии Шариф [5] ба даст овард. Баъдтар ӯ дараҷаи магистр ва дараҷаи доктори фалсафаи Ғарбро аз Донишгоҳи Теҳрон бо ҳифзи рисолае дар бораи Иммануил Кант [11] [5] ба даст овард.

Карераи сиёсӣ

[вироиш | вироиши манбаъ]

Солҳои 1980, Лориҷонӣ узви Сипоҳи посдорони Инқилоби Исломӣ шуд [5] [8] .

Лориҷони дар соли 2017

Раҳбари де-фактои Эрон

[вироиш | вироиши манбаъ]
Мулоқот бо президенти Русия Владимир Путин, Сочи, 22 октябри соли 2015

Моҳи январи соли 2026 The Jerusalem Post хабар дод, ки Хоманаӣ Лориҷониро дар сурати кушта шудани ӯ аз ҷониби ИМА ё Исроил вориси воқеъии худ таъйин кардааст [14] .

28 феврал Иёлоти Муттаҳида ва Исроил ҷанги муштараки низомиро алайҳи Эрон оғоз карданд [15] . Дар аввалин рӯзи ҳамлаҳо алайҳи Эрон, Алӣ Хоманаӣ кушта шуд [16], пас аз он, сарфи назар аз он ки расман дар Шӯрои Идораи Муваққатӣ қудратро дар даст дошт, ӯ яке аз шахсиятҳои пурнуфузтарин дар сиёсати Эрон ва раҳбари де-фактои он гардид [7] [8] [9] [17] [18] . 2 март ӯ изҳор дошт, ки Эрон дигар бо Иёлоти Муттаҳида гуфтушунид намекунад ва Исроил ва Иёлоти Муттаҳидаро бо "қуввае, ки қаблан ҳеч гоҳ бо он рӯбарӯ нашуда буданд" таҳдид кард [5] .

Дидгоҳҳои сиёсӣ

[вироиш | вироиши манбаъ]

Таҳлилгарон ӯро ҳамчун сиёсатмадори прагматикӣ, вале муҳофизакор тавсиф мекунанд [19] . Бар хилофи бисёре аз сиёсатмадорони эронӣ, ӯ ҳам бо Сипоҳи посдорони Инқилоби Исломӣ ва ҳам бо рӯҳониёни баландпоя робитаҳои хеле наздик дорад [8] .

Зиндашгии шахсӣ

[вироиш | вироиши манбаъ]

Алӣ Ардашер Лориҷонӣ, ки бо Фарида Мутаҳҳарӣ издивоҷ кардааст, домоди марҳум Оятуллоҳ Муртазо Мутаҳҳарӣ (1919–1979), чеҳраи барҷастаи Инқилоби Исломии Эрон мебошад[20] . Онҳо ду писар: Муртазо ва Муҳаммад Ризо ва ду духтар: Фотима [21] ва Соро доранд.

Эзоҳ

[вироиш | вироиши манбаъ]
  1. ↑ WorldCat Entities (ингл.) — OCLC, Inc., 2022.
  2. ↑ https://g1.globo.com/mundo/noticia/2026/03/17/regime-do-ira-confirma-morte-de-ali-larijani-em-ataque-de-israel.ghtml
  3. ↑ Israel's defense minister says Iran’s Larijani was killed — 2026.
  4. ↑ Irã confirma morte de Ali Larijani, líder efetivo do regime desde o início da guerra, em ataque de Israel — G1.
  5. 1 2 3 4 5 6 7 Mansour, Mohammad Who is Ali Larijani, the Iranian official promising a ‘lesson’ to the US?(англ.). Al Jazeera. AlJazeera.com. 3 марти 2026 санҷида шуд.
  6. 1 2 Ali Larijani reappointed secretary of Iran’s top security body, Reuters, reuters.com (5 августи 2025).
  7. 1 2 3 Who is Ali Larijani? Iran’s de facto leader could militarise it even more(англ.). The Times. TheTimes.com (2 March 2026). 3 марти 2026 санҷида шуд.
  8. 1 2 3 4 5 6 Али Лариджани: как и почему именно он выдвинулся на руководящую роль в иранской политике после смерти Хаменеи?(рус.). BBC News. BBC.com (3 марти 2026). 3 марти 2026 санҷида шуд.
  9. 1 2 Who is Ali Larijani? Top Iranian official expected to step into power vacuum(англ.). The Independent. Independent.co.uk (2 March 2026). 3 марти 2026 санҷида шуд.
  10. ↑ Farnaz FassihiFarnaz Fassihi has covered Iran for three decades, Living There, Traveling Extensively Throughout the Country. Inside Iran’s Preparations for War and Plans for Survival (en-US), The New York Times (22 феврали 2026). Проверено 14 марти 2026.
  11. 1 2 Nepotism & the Larijani Dynasty(англ.). PBS. 3 марти 2026 санҷида шуд.
  12. ↑ Mahmud, Syed Salauddin Ali Larijani: The Man Khomeini Had Entrusted (en-US). Modern Diplomacy. ModernDiplomacy.eu (3 марти 2026). 3 марти 2026 санҷида шуд.
  13. ↑ Samaha, Nour The Brothers Larijani: A sphere of power(англ.). Al Jazeera. AlJazeera.com. 3 марти 2026 санҷида шуд.
  14. ↑ Ali Khamenei appoints succesor in event of US assassination(англ.). The Jerusalem Post. JPost.com (22 February 2026). 4 марти 2026 санҷида шуд.
  15. ↑ Cooper, Helene. Initial Focus of U.S. Strikes in Iran Is Military Targets (en-US), The New York Times, NYTimes.com (28 феврали 2026). Проверено 4 марти 2026.
  16. ↑ US, Israel attack Iran updates: Khamenei, top security officials killed(англ.). Al Jazeera. aljazeera.com. 4 марти 2026 санҷида шуд.
  17. ↑ Fasihi, Farnaz. Inside Iran’s Preparations for War and Plans for Survival (en-US), The New York Times, NYTimes.com (22 феврали 2026). Проверено 3 марти 2026.
  18. ↑ Who is Ali Larijani, the unofficial strongman in Iran?(англ.). dw.com. DW.com. 4 марти 2026 санҷида шуд.
  19. ↑ Elimam, Ahmed. In Khamenei's absence, pragmatist Larijani emerges as power broker in Iran, Reuters (1 марти 2026).
  20. ↑ Sahimi, Mohammad. Nepotism & the Larijani Dynasty (20 августи 2009). Бойгонӣ шудааст 16 ноябри 2017  сол. Проверено 11 феврали 2013.
  21. ↑ Emory University sacks daughter of Iran’s top security official Larijani(англ.). www.iranintl.com (24 January 2026). 4 марти 2026 санҷида шуд.
Баргирифта аз "https://tg.wikipedia.org/w/index.php?title=Алӣ_Лориҷонӣ&oldid=1459396"