Амнияти иттилоотӣ

Амнияти иттилоотӣ (англ. information security, infosec) — маҷмӯи чораҳо ва равандҳо барои ҳифзи иттилоот аз дастрасии беиҷозат, истифодаи ғайриқонунӣ, тағйирёбӣ, ифшо ё нестшавӣ мебошад. Он қисми идоракунии хатарҳои иттилоотӣ ба ҳисоб меравад. Амнияти иттилоотӣ ба ҳифзи маълумот дар ҳама шаклҳо (электронӣ, ҷисмонӣ, моддӣ ё ғайримоддӣ) равона шудааст ва бар асоси се принсипи асосӣ амалӣ мегардад: махфият, якпорчагӣ ва дастрасӣ (сегонаи CIA). Ҳадафи он таъмини амнияти маълумот бидуни халалдор кардани фаъолияти самараноки ташкилот мебошад.

Мутахассисони амнияти IT қариб ҳамеша дар ҳама гуна корхона/муассисаҳои калон ҳастанд, зеро хусусият ва арзиши маълумот дар дохили тиҷоратҳои калонтар аст. ^[1] Онҳо масъули ҳифзи тамоми технология дар дохили ширкат аз ҳамлаҳои зарароваре мебошанд, ки аксар вақт кӯшиш мекунанд маълумоти муҳими шахсиро ба даст оранд ё системаҳои дохилиро зери назорат гиранд. ^[2]

Таърифҳо

Қолабҳои амнияти иттилоотӣ — маҷмӯи қоидаҳо ва усулҳои қабулшуда мебошанд, ки барои ҳифзи иттилооти корбарон ва ташкилотҳо истифода мешаванд. Онҳо муҳити амнияти иттилоотро фаро мегиранд, аз ҷумла корбарон, шабакаҳо, дастгоҳҳо, нармафзор, равандҳо, барномаҳо, хидматҳо ва иттилоот дар ҳолати нигоҳдорӣ ё интиқол.

Ҳадафи асосӣ коҳиш додани хатарҳо, аз ҷумла пешгирӣ ё кам кардани ҳамлаҳо мебошад. Ин маводҳои нашршуда аз абзорҳо, сиёсатҳо, консепсияҳои амниятӣ, чораҳои амниятӣ, дастурҳо, равишҳои идоракунии хатарҳо, амалҳо, омӯзиш, таҷрибаҳои беҳтарин, кафолат ва технологияҳо иборатанд.

vectorial version — **Хусусиятҳои амнияти иттилоотӣ** : ё сифатҳо, яъне махфият, якпорчагӣ ва дастрасӣ (CIA). Системаҳои иттилоотӣ аз се қисмати асосӣ иборатанд: сахтафзор, нармафзор ва коммуникатсия бо мақсади кӯмак дар муайян ва татбиқи стандартҳои соҳаи амнияти иттилоот, ҳамчун механизмҳои ҳифз ва пешгирӣ, дар се сатҳ ё қабат: ҷисмонӣ, шахсӣ ва ташкилӣ. Асосан, тартиб ё сиёсатҳо барои фаҳмидани он ки чӣ гуна маҳсулотро барои таъмини амнияти иттилоот дар дохили ташкилотҳо истифода баранд, татбиқ карда мешаванд.

Фарҳанг

Фарҳанги амнияти иттилоотӣ на танҳо аз он ки кормандон чӣ гуна аз амният огоҳанд, балки ғояҳо, урфу одатҳо ва рафторҳои иҷтимоии ташкилотест, ки ба амнияти иттилоот ҳам ба таври мусбат ва ҳам манфӣ таъсир мерасонанд. ^[3] Мафҳумҳои фарҳангӣ метавонанд ба қисматҳои гуногуни ташкилот барои самаранок кор кардан ё бар зидди самаранокӣ барои амнияти иттилоотӣ дар дохили ташкилот кӯмак расонанд. Тарзи фикр ва эҳсоси кормандон дар бораи амният ва амалҳои онҳо метавонанд ба амнияти иттилоотӣ дар ташкилотҳо таъсири калон расонанд. Роер ва Петрик (2017) ҳафт ҷанбаи асосии фарҳанги амнияти иттилоотиро дар ташкилотҳо муайян мекунанд: ^[4]

Эзоҳ

↑ Fetzer. Accounting for Firm Heterogeneity within U.S. Industries: Extended Supply-Use Tables and Trade in Value Added using Enterprise and Establishment Level Data. National Bureau of Economic Research (November 2018). doi:10.3386/w25249.
↑ Daniel (August 2006). «Market Reactions to Tangible and Intangible Information». The Journal of Finance 61 (4): 1605–1643. doi:10.1111/j.1540-6261.2006.00884.x.
↑ Joshi (August 2017). «Information security risks management framework – A step towards mitigating security risks in university network». Journal of Information Security and Applications 35: 128–137. doi:10.1016/j.jisa.2017.06.006. ISSN 2214-2126.
↑ Daniel (August 2006). «Market Reactions to Tangible and Intangible Information». The Journal of Finance 61 (4): 1605–1643. doi:10.1111/j.1540-6261.2006.00884.x.

Пайвандҳо

Ҷадвали сиёсати Вазорати дифоъ дар IA Бойгонӣ шудааст 28 сентябри 2012 сол. дар вебсайти Маркази таҳлили технологияҳои кафолати иттилоотии Вазорати дифоъ.
Шаклҳо ва амалияҳо Шарҳи муҳандисии амният
IWS — Бахши амнияти иттилоотӣ Бойгонӣ шудааст 17 апрели 2021 сол. .

Китоби Росс Андерсон «Муҳандисии амниятӣ»

[AFH_1-1] Fetzer. Accounting for Firm Heterogeneity within U.S. Industries: Extended Supply-Use Tables and Trade in Value Added using Enterprise and Establishment Level Data. National Bureau of Economic Research (November 2018). doi:10.3386/w25249.

[2] Daniel (August 2006). «Market Reactions to Tangible and Intangible Information». The Journal of Finance 61 (4): 1605–1643. doi:10.1111/j.1540-6261.2006.00884.x.

[3] Joshi (August 2017). «Information security risks management framework – A step towards mitigating security risks in university network». Journal of Information Security and Applications 35: 128–137. doi:10.1016/j.jisa.2017.06.006. ISSN 2214-2126.

[4] Daniel (August 2006). «Market Reactions to Tangible and Intangible Information». The Journal of Finance 61 (4): 1605–1643. doi:10.1111/j.1540-6261.2006.00884.x.

[1]

[2]

[3]

[4]

Фарҳангҳо ва донишномаҳо	Большая китайская Большая китайская Большая китайская Большая российская (научно-образовательный портал)
Дар феҳристҳои китобшинохтӣ	GND: 1217680330 LNB: 000340184 NKC: ph136652