Ҷаҳиш ба мӯҳтаво

Амрикоиҳои африқоӣ

Мавод аз Википедиа — донишномаи озод
Амрикоиҳои африқоӣ
Номи қавмии ҳозира African American
Afro-American
Шумора 42 020 743 наф. (12,7 % аҳолии ИМА)
Сукунат ҷануби ИМА
Забон англисии амрикоӣ, англисии афроамрикоӣ
Дин
Ҷузъе аз Амрикоиҳои ИМА
 Парвандаҳо дар Викианбор

Амрикоиҳои африқоӣ (англ. African American, Afro-American ) - сокинони ИМА (ғайри испониёизабонҳо), ки худро аз ҳама гуна гурӯҳҳои нажодии сиёҳпӯсти Африқо медонанд. Гурӯҳи этноназжодӣ иборат аз авлоди ғуломони африқоие, ки ба ИМА оварда шудааст. Одатан, "амрикоиҳои африқоӣ" маънои муҳоҷирони баъдӣ нест, балки одамони авлоди африқоиро (наслҳои ғулом аз асрҳои 17 то 19), ки дар Иёлоти Муттаҳида дар тӯли якчанд насл зиндагӣ кардаанд, дар назар дорад. Ин истилоҳи чатрест, ки аз ҷониби Бюрои барӯйхатгирии ИМА, Дафтари буҷет ва дигар муассисаҳои давлатӣ барои истинод ба шаҳрвандони ИМА ё ғарибони муқимӣ расман истифода мешавад.

Дар забони англисӣ, амрикоиҳои африқоӣ таърихан ҳамчун Negro (исп. сиёҳ), ки ба вожаи тоҷикии зангиҳо рабт дорад, аммо тадриҷан маънои таҳқиромез пайдо кард ва бетараф ҳисобида шуданро бас кард ва ҷои худро ба калимаҳои African American ё Afro-American дод. Дар баробари амрикоиҳои африқоӣ, калимаи Black (аз англ. — «сиёҳ») низ истифода мешавад.

Таърихи номи гурӯҳи этникӣ

[вироиш | вироиши манбаъ]

Номи African American, ки аслан ба забони тоҷикӣ ҳамчун амрикоии африқоӣ тарҷума шудааст, ба масъалаҳои ҳамгироӣ ва худшиносии дугонаи аҳолии сиёҳпӯст дар ИМА дахл дорад. Дар давраи ғуломдорӣ, Бюрои барӯйхатгирии аҳолии ИМА одатан истилоҳҳои "ғуломон" ва "шахсони озоди ранга" -ро дар барӯйхатгирии аҳолӣ истифода мебурд. Пас аз барҳам додани ғуломдорӣ дар сеяки охири асри 19 истилоҳоти «ранга» (англ. Colored), «негр» (англ. Negro) (ин калима дар саршумории соли 1900 пайдо шудааст[2]) ва «акдиш» (мулат) истифода мешуданд.

Дар солҳои 1920-ум, сиёҳпӯстон дар ИМА одатан худро "ранга" меномиданд, солҳои 1960-ум - "сиёҳ" (англ. Black) ва баъдтар«амрикоиҳои африқоӣ» (англ. Afro-American, African American). Бо каме таъхир, тағир додани таърифҳо дар омори расмии Бюрои барӯйхатгирии аҳолии ИМА инъикос ёфт: соли 1970, Бюро банди ««Negro»-ро ба «Negro or Black» иваз кард. Аз соли 1977 инҷониб қонунгузорӣ бо таснифи нави расмӣ вуҷуд дошт: "сиёҳ ё амрикоиҳои африқоӣ" (англ. «Black or African American») - шахсе, ки "аз ягон гурӯҳҳои нажодии сиёҳпӯсти Африқо сарчашма мегирад". Идораи федералии омор ва сиёсати стандарт ин таърифро соли 1978 расман нашр кард. Дар соли 2000, Бюро ба сутуни "нажод" як ҷузъи тағирёфтаи «Black, African Am., or Negro» -ро илова кард, ки дар гузориш бо номи умумии «Black or African American» бо онҳое, ки худро дар сутуни озод ҳамчун нигериягиҳо, кениягиҳо ё ҳаитиҳо муаррифӣ карданд. Соли 2010 ин банд боқӣ монд, аммо ба гуфтаи сарвари Бюро, аз замони барӯйхатгирии ахир шикоятҳо аз афроде, ки аз мавҷудияти истилоҳи "негр" хафа шудаанд, ворид мешаванд. Дар маҷмӯъ, тақрибан 56 ҳазор пурсидашудагон худро "негрҳо" муаррифӣ карданд[3]. Ин истилоҳ дар ҳисоботҳои омории Бюро истифода нашудааст.

  1. Pew Forum: A Religious Portrait of African-Americans(пайванди дастнорас — таърих). The Pew Forum on Religion & Public Life (30 Январ 2009). 31 октябри 2012 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 25 апрели 2012.
  2. Matt Wilstein. It’s 2013 And The U.S. Census Is Just Now Eliminating The Word ‘Negro’ From Its Surveys(англ.). MediaIte (2013).
  3. The Word «Negro»(англ.). 2010 Census Blog Home(пайванди дастнорас — таърих). United States Census 2010 (2010). 21 апрели 2017 санҷида шуд.
  • Мероси аҷдодии санъати сиёҳ. Даллас, 1989;
  • Игои Л. М. 250 соли санъати афро-амрикоӣ: библиографияи тафсиршуда. Н. Ю., 1981.
  • Ландри Б. Синфи миёнаи нави сиёҳ. Берк. , 1987;
  • Паттон С. Ф. Санъати африқоӣ-амрикоӣ. Оксф. ; Н. Ю., 1998;