Арекипа
| Шаҳр | |||||
Арекипа | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| Arequipa | |||||
.jpg) | |||||
|
|||||
| 16°24′ ю. ш. 71°32′ з. д.HGЯO | |||||
| Кишвар | Перу | ||||
| Роҳбар | Omar Candia Aguilar[d] | ||||
| Таърих ва ҷуғрофиё | |||||
| Таъсис | 15 августи 1540 | ||||
| Масоҳат | 2923 км² | ||||
| Баландии марказ | 2335 м | ||||
| Минтақаи замонӣ | UTC−5:00 | ||||
| Аҳолӣ | |||||
| Аҳолӣ | 1 161 130 нафар (2017) | ||||
| Шиносаҳои ададӣ | |||||
| Пешшумораи телефон | +51 Шаблон:Без начала | ||||
| Нишонаи почта | 04 | ||||
|
|
|||||
 Парвандаҳо дар Викианбор | |||||
Арекипа (ба испанӣ: Arequipa; ба кечуа: Ariqipa) — дуюм бузургтарин шаҳри Перу, пойтахти муҳофазаи Арекипа дар ҷануби кишвар буда, дар баландии 2335 метр аз сатҳи баҳр, дар домани вулкании Эл-Мисти (5822 м) воқеъ аст.[1] Шаҳрро бо унвони «Ла Сюдад Бланка» (Шаҳри сафед) меноманд, зеро аксари биноҳои таърихӣ аз санги вулкании сафеди силяр сохта шудаанд. Маркази таърихии Арекипа соли 2000 ба Феҳристи мероси ҷаҳонии ЮНЕСКО ворид шуд ва аҳолии шаҳр аз 1,1 миллион нафар мегузарад.[1]
Таърих
[вироиш | вироиши манбаъ]Маҳалли Арекипа тӯли ҳазорсолаҳо аз ҷониби тамаддунҳои қадима (Уари, Чурахон) маскун буд, баъдан ба империяи Инкоҳо ҳамроҳ шуд. 15 августи 1540 истилогари испонӣ Гарси Манӯэл де Каррабахал бо роҳбарии вакили Писарро шаҳри испониро дар ин ҷо бунёд кард ва ба номи маликаи Хуани I-и Кастилия «Вильяи зебои оромии Арекипаи Иоҳани I» ном гузошт.[1]
Дар асрҳои XVI–XVIII Арекипа ба яке аз шаҳрҳои сарватманди Виссероятии Перу табдил ёфт — кошонаҳои барокко аз санги сафеди силяр сохта шуданд, ки тарзи меъморӣ бо номи «барокко мистизо» машҳур гардид. Дар асрҳои XIX–XX Арекипа маркази шӯру шӯришҳои сиёсӣ буд ва унвони ғайрирасмии «Сюдад Каудилья» — шаҳри роҳбарон-инқилобгарон — гирифт.
Ҷуғрофия ва иқлим
[вироиш | вироиши манбаъ]Арекипа дар домани се вулкан — Эл-Мисти (5822 м), Чачани (6075 м) ва Пичу-Пичу (5664 м) — воқеъ аст; иқлими он офтобии биёбонии муътадил буда, ҳарорати миёнаи солона +15°C; шаҳр ҳаром солу моҳҳои хушк дорад. Заминҷунбиҳо тез-тез рӯй медиҳанд.
Аҳолӣ
[вироиш | вироиши манбаъ]Аҳолии шаҳри Арекипа аз 1,1 миллион нафар мегузарад; аксарият метис-испанзабон, аммо ҷамоаҳои кечуа ва аймараи муҳоҷир аз минтақаҳои кӯҳии ҷанубӣ низ зиёданд.[1]
Иқтисод
[вироиш | вироиши манбаъ]Иқтисоди Арекипа бар маъдан (мис — кони Сирро-Верде яке аз бузургтаринҳои ҷаҳон), нассоҷӣ (пашми алпака ва викунха — Перу зиёда аз 80% пашми алпакаи ҷаҳонро истеҳсол мекунад), кишоварзӣ (пиёз, саримсоқ, киноа) ва сайёҳӣ асос меёбад.[1]
Нақлиёт
[вироиш | вироиши манбаъ]Дар Арекипа Фурудгоҳи байналмилалии Алфредо Родригес Балон (рейсҳо ба Лима, Куско, Тахна) ва истгоҳи роҳи оҳани машҳури PeruRail (хатти Арекипа–Пуно дар канори кӯли Титикака) фаъолият мекунанд.
Фарҳанг ва маориф
[вироиш | вироиши манбаъ]Маркази таърихии Арекипа маҷмааи беҳтарини меъмории барокко-мистизои Амрикои Лотинист: Плаза де Армас бо калисои ҷомеаи азим, дайри Санта-Каталина (соли 1579, шаҳри миниатюрии девордори дайр), кошонаи Иримбегой. Осорхонаи Андҳои Сантуариос намоиши «Хуанита» — дугли яхбандонидаи қурбоние инкоҳо аз қуллаи Ампато (тахм. 1450) — дорад. Адиб ва нависандаи бузурги Перу Марио Варгас Льоса аз ҳамин шаҳр аст.
