Аякучо
| Шаҳр | |||||
Аякучо | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| Ayacucho / Ayakuchu | |||||
 | |||||
|
|||||
| 13°09′ а. ҷ. 74°13′ т. ғ.HGЯO | |||||
| Кишвар | Перу | ||||
| Таърих ва ҷуғрофия | |||||
| Таъсис | 9 январи 1539 (Уаманга) | ||||
| Масоҳат | 89 км² | ||||
| Баландии марказ | 2761 м | ||||
| Минтақаи замонӣ | UTC−5:00 | ||||
| Аҳолӣ | |||||
| Шумора | 180 766 тан (2017) | ||||
| Шиносаҳои ададӣ | |||||
| коди телефон | +51 Шаблон:Без начала | ||||
| Нишонаи почта | 05000–05003[1] | ||||
| Коди мошин | Y | ||||
|
|
|||||
 Парвандаҳо дар Викианбор | |||||
Аякучо (ба испанӣ: Ayacucho; ба кечуа: Ayakuchu — «гӯшаи мурдагон») — шаҳр дар Андҳои ҷанубии Перу, пойтахти минтақаи Аякучо, дар баландии 2761 метр аз сатҳи баҳр воқеъ аст.[2] Аҳолии шаҳр тахминан 180 ҳазор нафар буда, маркази муҳими таърихӣ — макони ҷанги Аякучо (9 декабри 1824), ки истиқлоли тамоми Амрикои Лотинӣ аз Испанияро муҳр кард — мебошад.[2]
Таърих
[вироиш | вироиши манбаъ]Маҳалли Аякучо қадим маҳди тамаддуни Уари (асрҳои VI–XI) — нахустин империяи бузурги Андҳои марказӣ — буд. Соли 1539 истилогари испонӣ Франсиско Писарро шаҳри Сан-Хуан-де-ла-Фронтера-де-Уаманга бунёд кард, ки бо номи Уаманга то соли 1825 маъруф буд.[2]
9 декабри 1824 дар наздикии Аякучо (дар маҳалли Пампа-де-Кинуа) ҷанги ҳалкунандаи Аякучо рӯй дод: лашкари 5780-нафараи озодихоҳ бо роҳбарии генерали венесуэлатабор Антонио Хосе де Сукре лашкари 9300-нафараи испонии Висерой Хосе де ла Сернаро шикаст дод. Ин ҷанг тахминан 300 соли мустамликадории Испанияро дар Амрикои Лотинӣ ба охир расонид; ба ифтихори ҷанг президенти Перу Симон Боливар соли 1825 шаҳри Уамангаро ба номи Аякучо тағйир дод.[2]
17 майи 1980 дар Аякучо шӯриши маоистии Роҳи дурахшон (Sendero Luminoso) бо роҳбарии профессори Донишгоҳи Уамангаи Аякучо Абимаел Гусман сар зад ва тӯли солҳои 1980–2000 ба ҳалокати тахминан 70 ҳазор нафар дар тамоми Перу боис гардид.
Ҷуғрофия ва иқлим
[вироиш | вироиши манбаъ]Аякучо дар Андҳои ҷанубии Перу, дар баландии 2761 метр аз сатҳи баҳр, дар водии байни кӯҳҳои Акуйчо ва Расуэло воқеъ аст; иқлими он баландкӯҳии муътадил буда, ҳарорати миёнаи солона ≈17°C; шаҳр бо «шаҳри 33 калисо» ва бо офтоби қариб ҳамеша дурахшон машҳур аст.
Аҳолӣ
[вироиш | вироиши манбаъ]Аҳолии шаҳри Аякучо тахминан 180 ҳазор ва бо вилоят аз 600 ҳазор нафар мегузарад; аксарият кечуазабонанд (зиёда аз 65% дар вилоят). Дар тӯли солҳои 1980–2000 шаҳр аз муҳоҷирати дохилии оммавӣ бо сабаби терроризми «Роҳи дурахшон» азият кашид.[2]
Иқтисод
[вироиш | вироиши манбаъ]Иқтисоди Аякучо бар кишоварзии хурд (картошка, ҷав, киноа), нассоҷии анъанавии нахи алпака, косибии анъанавии «ретабло» (паромидаҳои хурди дарунаш бо саҳнаҳои динӣ) ва кашфиёти санъати хатти Уаманга асос меёбад. Маъдан (нуқра, тилло) ва сайёҳии динӣ низ нақш доранд.
Нақлиёт
[вироиш | вироиши манбаъ]Дар Аякучо Фурудгоҳи Алфредо Менготти-Карбаҷал (рейсҳо ба Лима ва Куско) ва истгоҳи автобусии байниминтақавӣ амал мекунанд; шоҳроҳи Лос-Либертадорес шаҳрро бо Лима тариқи Уанкайо пайваст мекунад.
Фарҳанг ва маориф
[вироиш | вироиши манбаъ]Аякучоро бо унвони «Шаҳри 33 калисо» меноманд: маҷмааи калисоҳои испонии асрҳои XVI–XVII (калисои ҷомеа, Сан-Кристобал, Санта-Тереса, Санта-Клара) дар маркази таърихӣ нигоҳ дошта шудаанд. Семана-Санта-де-Аякучо (Ҳафтаи Муқаддас — апрел) яке аз машҳуртарин ҷашнҳои диниу фарҳангии Амрикои Ҷанубӣ ба ҳисоб меравад. Дар наздикии шаҳр Пампа-де-Кинуа (макони ҷанги Аякучо бо обелиски 44-метра), маҷмаи бостонии империяи Уари ва шаҳри инкоҳои Вилкашуаман воқеъанд.
