Аҳмад Зувайл

Аҳмад Зувайл
Аҳмад Зувайл
Таърихи таваллуд	26 феврал 1946[…]
Зодгоҳ	Даманҳур, Миср;
Таърихи даргузашт	2 август 2016[…] (70 сол)
Маҳалли даргузашт	Пасадина[d], Шаҳристони Лос-Анҷелес[d], Калифорния, Иёлоти Муттаҳидаи Амрико;
Кишвар	Миср; Иёлоти Муттаҳидаи Амрико;
Фазои илмӣ	кимиё
Ҷойҳои кор	Донишкадаи технологии Калифорния;
Дараҷаи илмӣ:	доктори илмҳои химия[d]
Алма-матер	Донишгоҳи Пенсилвания (1974); Alexandria University[d];
Ҷоизаҳо	стипендияи Гуггенҳайм[d] (1987) Davy Medal[d] (2011) Wolf Prize in Chemistry[d] (1993) NAS Award in Chemical Sciences[d] (1996) Albert Einstein World Award of Science[d] (2005) Priestley Medal[d] (2009) King Faisal International Prize in Science[d] (1989) Tolman Award[d] (1997) Zeiss Research Award[d] (1992) Honorary doctor of the University of Lausanne[d] (1997) Mendel Medal[d] (2012) узви Ҷамъияти физикии Амрико[d] (1982) honorary doctor of the University of Madrid Complutense[d] (2008) E. Bright Wilson Award in Spectroscopy[d] (1997) Welch Award in Chemistry[d] (1997) Herbert P. Broida Prize[d] (1995) Earle K. Plyler Prize[d] (1993) доктори фахрии Донишгоҳи Пекин[d] (2004) Foreign Member of the Royal Society[d] (2001) honorary doctorate of Lund University[d] (2003) Fellow of the African Academy of Sciences[d] (2001) honorary doctor of Yale University[d] (19 май 2014) Othmer Gold Medal[d] (2009) Linus Pauling Award[d] (1997) Peter Debye Award in Physical Chemistry[d] (1996) Great Immigrants Award[d] (2010) William H. Nichols Medal[d] (1998) Camille Dreyfus Teacher-Scholar Awards[d] King Faisal Prize[d] (1989) honorary doctorate from ENS[d] (2003) honorary doctor of Baku State University[d] Benjamin Franklin Medal in Chemistry[d] (1998) Golden Plate Award[d] (2000)
Вебгоҳ	caltech.edu/about…(англ.)
	Парвандаҳо дар Викианбор

Зувайл Аҳмад Ҳасан ар. زويل أحمد حسن‎‎; 26 феврал 1946^[1]^[2]^[3]^[…], Даманҳур^[1] — 2 август 2016^[4]^[2]^[5]^[…], Пасадина^[d], Калифорния^[4]) — олим, кимиёдони Миср ва ИМА, доктори илмҳои фалсафа, узви фахрии АИ Руссия (2003).

Зиндагинома

Дар Донишгоҳи Искандария таҳсил (1967 — бакалавр, 1989 — магистр) ва дар давраи таҳсил дар ҳамон ҷо кор кардааст. Баъд барои идомаи таҳсил ба ИМА рафта, то соли 1974 дар Ун-ти Пенсилвания кор кард ва соҳиби унвони доктори фалсафа шуд. То соли 1976 постдокторанти Ун-ти Беркли буд. Солҳои 1976-90 дар Ун-ти технологии Калифорния (Калтех) ба сифати ёвари проф, проф. физикаи кимиёӣ, 1990-95 дар Ин-ти Полинговский ба сифати проф. кимиё ва проф. физика кор кардааст. Солҳои 1996—2007 дар ҳамон ҷо мудири лабораторияи илмҳои молекулашиносии Фонди илмии миллии ИМА буд. Соли 1982 шаҳрванди ИМА шуд. Зувайл низоми лазерии босуръати аёниеро кафш кард, ки барои назорат кардани молекулаҳо ҳангоми пайдоиш ва ба ҳам пайваст будани онҳо имкон медиҳад. Воҳиди вақте, ки дар он тасвир аксбардорӣ мешавад, фемтосония мебошад, ки миллион миллиардҳо ҳиссаи сонияро ташкил медиҳад. Кашфиёти ӯ боиси пайдоиши соҳаи фемтокимиё гардид. Олимони академияи Шветсия ба хидмати шоистаи Зувайл баҳои баланд дода, кашфиёти ӯро инқилобе дар илми кимиё ва фанҳои ба он наздик донистанд. Муаллифи зиёда аз 350 асари илмӣ.

Узвият ва ҷоизаҳо

Номи Зувайл дар қатори шахсиятҳои маъруф, ки дар эҳёи Амрико саҳм гузоштаанд, ба Феҳрасти ифтихории ИМА дохил карда шудааст. Узви академияи илмҳои бисёр двлатҳои ҷаҳон. Барои бо техникаи фемтосониявӣ таҳқиқ кардани ҳолатҳои гузаришие, ки ҳангоми реаксияҳои кимиёӣ ба вуҷуд меоянд, сазовори мукофоти Нобел дар соҳаи кимиё гаштааст (1999). Дорандаи Мукофоти байналмилалии шоҳ Файсал (1989), Ҷоизаи Карл Сейс (1992), Ҷоизаи Волф оид ба кимиё (1993), Ҷоизаи Академияи илмҳои миллии ИМА оид ба илмҳои кимиё (1996), Ҷоизаи Эрнест Лоуренс (1998), Ҷоизаи Алберт Эйнштейн (2006). Бо ордени Нил (1991) ва медалҳо сарфароз гардидааст. Соли 1998 дар Миср маркаҳои почта бо акси ӯ чоп шуданд.

Эзоҳ

1 2 3 4 Notable Names Database (ингл.) — 2002.
1 2 3 4 Encyclopædia Britannica (ингл.)
1 2 Музей Соломона Гуггенхайма (ингл.) — 1937.
1 2 3 4 Le prix Nobel égyptien Ahmed Zewail n'est plus (фр.) — New York: 2016.
1 2 Музей Соломона Гуггенхайма — 1937.

Адабиёт

Зувайл Аҳмад Ҳасан // Замин — Илля. — Д. : СИЭМТ, 2018. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] / сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2023, ҷ. 7). — ISBN 978-99947-33-89-9.

[_669146321bd9dbdd-1] 1 2 3 4 Notable Names Database (ингл.) — 2002.

[_fef910e3a9c1c5aa-2] 1 2 3 4 Encyclopædia Britannica (ингл.)

[_3e0c21a07351ccbc-3] 1 2 Музей Соломона Гуггенхайма (ингл.) — 1937.

[_607d916d73928532-4] 1 2 3 4 Le prix Nobel égyptien Ahmed Zewail n'est plus (фр.) — New York: 2016.

[_d12e66ddd6a3db3a-5] 1 2 Музей Соломона Гуггенхайма — 1937.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]