Аҳолии Душанбе

Мавод аз Википедиа — донишномаи озод
Jump to navigation Jump to search

Душанбе калонтарин шаҳри Тоҷикистон аст. Аҳолии шаҳри Душанбе дар соли 2020 863,4 ҳаз. нафарро ташкил дод. Бар асоси барӯйхатгирии соли 2000, 35,6% тамоми сокинони Тоҷикистон дар пойтахт зиндагӣ мекарданд. Душанбеи муосир низ як агломератсияи калонеро ташкил медиҳад, ки шумораи аҳолии беш аз 1,6 миллион нафарро ташкил медиҳад. То соли 1990 шаҳр инчунин ҷавонтарин ва босуръат рушдёбанда дар Осиёи Марказӣ буд. То нимаи солҳои 70-ум қисми зиёди афзоиш аз ҳисоби муҳоҷирати берунӣ (байниҷумҳуриявб) таъмин карда шуда бошад, баъд саҳми афзоиши табиӣ, инчунин муҳоҷирати дохилиҷумҳуриявӣ афзуд. Фурӯпошии СССР ба ин ва дигар равандҳои демографии шаҳр таъсири калон расонд. Шурӯъ аз солҳои 1990-ум, ба шаҳр боз бо зиёд шудани шумораи мардон нисбат ба занон хос гардид [1]. Дар таркиби этникии он низ тағйиироти калон ба амал омад. Дар баробари ба пойтахт ҳамроҳ шудани дигар маҳалҳо аҳолии шаҳр 1.001.700 нафарро ташкил дод.

Дар соли 1939 тоҷикон 12%-и шаҳрро, дар соли 1989 — 39%, дар соли 2010 89%-ро ташкил доданд.

Динамикаи аҳолӣ[вироиш | вироиши манбаъ]

Шумораи

аҳолии шаҳри Душанбе, %

1911,

баҳо [2]

1926,

барӯйхатгирии аҳолӣ

1939,

барӯйхатгирии аҳолӣ

1959,

барӯйхатгирии аҳолӣ

1970,

барӯйхатгирии аҳолӣ

1979,

барӯйхатгирии аҳолӣ

1989,

барӯйхатгирии аҳолӣ

2000,

барӯйхатгирии аҳолӣ

2013,

баҳо

2015,

баҳо

2016,

баҳо

2019,

баҳо

Шумора, ҳазор нафар 20 5.6 83,0 224.2 375,7 499,8 590,6 561,9 764.3 791,7 802.2 1001,7

Афзоиши босуръати аҳолӣ дар байни солҳои 1939-1989 қисман аз ба ҳудуди он дохил кардани маҳалҳои аҳолинишини наздики деҳот вобаста буд. Камшавии аҳолӣ дар солҳои 1989 —2000 дар навбати худ бо он шарҳ дода шуд, ки дар ин давра 136,1 ҳазор нафар шаҳрро тарк кардаанд, ки дар аввали соли 1989 23,0 фоизи аҳолии пойтахтро ташкил медиҳад [3]. Дар замони муосир шумораи аҳолии пойтахт сол аз сол зиёд шуда, ба ҳолати 1 июли соли 2019 ба 1 миллиону 1700 нафар мерасад.

Аҳолии ноҳияҳои шаҳр[вироиш | вироиши манбаъ]

Солхо Динамикаи аҳолӣ аз рӯи ноҳияҳои шаҳр (дар охири сол), одамон
Исмоили Сомонӣ Сино Фирдавсӣ Шоҳмансур Ҳамагӣ Фоиз, ±
2004 631,700 2.00
2005 646,400 2.33
2006 660,900 2.24
2007 679,400 2.80
2008 695,200 2.33
2009 123,000 261,600 181,300 140,200 706100 1,57
2010 128 000 279 000 173 000 144 000 730,500 3.46
2011 131 600 285 400 183 300 147 300 747600 2.34
2016 142 500 307 300 198 300 155 100 802200 3,85
2019 148 700 326 100 209 000 162 600 846 000

Таркиби этникӣ[вироиш | вироиши манбаъ]

Динамикаи шумора ва таркиби миллии аҳолии шаҳри Душанбе аз рӯи маълумотҳои барӯйхатгирии умумииттифоқии солҳои 1939—1989 ва бафеҳристгирии Тоҷикистон дар соли 2010

Миллат 1939

нафар
% 1959

нафар
% 1970

нафар
% 1979

нафар
% 1989

нафар
% 2010[4]

чел.
%
Дар умум 82 597 100,00% 224 242 100,00% 375 744 100,00% 499 767 100,00% 601 501 100,00% 724 844 100,00%
Тоҷикон 9 952 12,05% 41 933 18,70% 99 184 26,40% 157 985 31,61% 235 392 39,13% 648 760 89,50%
Ӯзбекҳо 7 447 9,02% 23 130 10,31% 38 561 10,26% 50 127 10,03% 62 752 10,43% 48 661 6,71%
Русҳо 47 042 56,95% 107 263 47,83% 157 527 41,92% 192 473 38,51% 194 691 32,37% 19 061 2,63%
Тоторҳо 3 889 4,71% 12 335 5,50% 19 269 5,13% 23 656 4,73% 24 581 4,09% 1 866 0,26%
Туркманҳо 43 0,05% 122 0,05% 295 0,08% 535 0,11% 733 0,12% 690 0,10%
Қирғизҳо 94 0,11% 240 0,11% 529 0,14% 718 0,14% 995 0,17% 552 0,08%
Қазоқҳо 351 0,42% 374 0,17% 579 0,15% 762 0,15% 1 109 0,18% 189 0,03%
Қримтоторҳо 0 0,00% 23 0,01% 175 0,04% 607 0,10%
Укроинҳо 4 916 5,95% 9 858 4,40% 13 305 3,54% 17 926 3,59% 21 348 3,55%
Белорусҳо 287 0,35% 883 0,39% 1583 0,42% 2 312 0,46% 3 227 0,54%
дигарон 8 576 10,38% 28 104 12,53% 44 889 11,95% 53 098 10,62% 56 066 9,32% 5 065 0,70%

Фоизи намояндагони миллатҳои гуногун дар Душанбе [5]

1959 1970 1979 1989 2000
тоҷикон 18,7 26.2 31.6 38.2 84.4
ӯзбекҳо 10.3 10.3 10.0 10.6 9.1
русҳо 47.8 42,0 38.6 32.9 5.1
тоторҳо 5.5 5.1 4.8 4.1 0,7
қирғизҳо 0,0 0,0 0,0 0.2 0,06
украинҳо 4.4 3.5 3.6 3.6 0.3
яҳудиён 3.9 3.1 2.4 2.0 0,02

Эзоҳ[вироиш | вироиши манбаъ]

  1. Итоги переписи населения Таджикистана 2000 года: национальный, возрастной, половой, семейный и образовательный составы
  2. Логофет Д.Н. Бухарское ханство под русским протекторатом - СПб., 1911. т.2, стр.186
  3. Охрана окружающей среды - Энциклопедия(пайванди дастнорас — таърих). 6 ноябри 2013 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 4 марти 2016.
  4. Том 3. Национальный состав и владение языками, гражданство населения Республики Таджикистан (2010) Бойгонӣ шудааст 14 октябри 2013  сол. // Агентство по статистике при Президенте Республики Таджикистан
  5. Душанбе. Энциклопедия. / Главный научный редактор Диноршоев М. Д.. — Душанбе: Главная научная редакция Таджикской Национальной Энциклопедии, 2004. — С. 22. — 132 с. — ISBN 5-89870-071-4.