Бишопур
| Номи аслӣ | форсӣ: بیشاپور |
|---|---|
| Кишвар | Эрон |
| Устон | Форс |
| Навъ | Шаҳри қадим |
| Соли таъсис | 226 |
| Асосгузор | Шопури I |
| Акс | _Sassanid_Period_2.jpg) |
| Тавзеҳ | Харобаҳои Бишопур |
| Ҳамоҳангӣ | 29°46′35″ N 51°34′22″ E |
| ЮНЕСКО | 1568-006 |
Бишопур (форсӣ: بیشاپور) — шаҳри бостонии Эрон, ки дар ҷануби Фолиёни муосир дар шаҳристони Козеруни устони Форс, Эрони муосир, дар роҳи қадимии байни Порс ва Элом ҷойгир буд. Ин роҳ пойтахти Сосониён — Истахр (дар наздикии Персепол) ва Ктесифонро мепайваст. Шаҳр муддате пойтахти Империяи Форс буд. Бишопур дар наздикии гузаргоҳе бар рӯди бунёд шуда буд ва дар ҳамон макон инчунин қалъае бо обанборҳои дар санг кандашуда ва дараи рӯд бо шаш нақши барҷастаи сосонӣ ҷойгир аст.
Таърих
[вироиш | вироиши манбаъ]
Номи Бишопур аз Бей-Шопур гирифта шуда, маънои «Ҳоким Шопур»-ро дорад[1].
Шаҳр дар соҳили рӯди Руде-Сефуд (шохоби Рудхонаи Шопур) дар 266 сол аз ҷониби шоҳ Шопури I (241–272), дуюмин подшоҳи Форси Сосонӣ, бунёд шудааст. Ӯ ба румиён чандин шикасти ҷиддӣ расонд: император Гордиани III-ро кушт ва император Валериани I-ро асир гирифт. Дар ин ҷо Шопур пойтахти худро аз Истахр кӯчонд. Шаҳр бо нақшҳои барҷастаи зиёде, ки пирӯзии Шопур бар румиёнро ситоиш мекунанд, оро дода шудааст. Дар сохтмони шаҳр сарбозони асири румии император Валериани I, ки дар 260 сол мағлуб шуда буд, иштирок доштанд. Аммо шаҳр дар ҷои холӣ сохта нашуда буд — бостоншиносон осори тамаддунҳои портӣ ва эломӣ-ро ошкор карданд.
Баъдтар пойтахт ба Ктесифон интиқол ёфт, аммо шаҳр то истилои арабҳо дар VII аср аҳамияти худро нигоҳ дошт ва сокинон то X аср дар он зиндагӣ мекарданд.
Шаҳр тарҳи росткунҷа бо шабакаи мунтазами кӯчаҳои дохилии шаҳр дошт, ки ба тарҳи шаҳрҳои румӣ шабоҳат дошт. Ин тарҳ дигар ҳеҷ гоҳ дар меъмории Форс такрор нашуд[2].
Кофтуковҳо ва таҳқиқот
[вироиш | вироиши манбаъ]
Дар солҳои 1930 бостоншиноси украиниву фаронсавӣ Роман Гиршман ин мавзеъро поксозӣ кард. Бостоншиноси бритониёӣ Ҷорҷина Ҳеррманн инчунин китобе дар бораи нақшҳои барҷастаи сосонии Бишопур навишт, ки соли 1980 нашр шуд[3].
Ҷойҳои асосии диданӣ
[вироиш | вироиши манбаъ]Қисми асосии кофтуковҳо дар бахши шоҳонаи шарқи шаҳр анҷом дода шуданд. Дар канори қаср маъбади об сохта шуда буд, ки ҳамчун маъбади Аноҳит тафсир мешавад.
Фарш аз тахтасангҳои мармарии сиёҳ бо ҳошияи мозаикӣ пӯшонида шуда буд. Дар қисми болоии ҳар як тоқча тасвири занони урён зери рӯйпӯшҳои шаффоф — раққосон, навозандагон, канизон, занони гулчанбарбоф ва инчунин чандин хонуми ашрофи бо либоси бошукӯҳ тасвир ёфта буданд.
Пораи мозаикаи форсиву румӣ дар фарши қасри Шопури I дар Бишопур. Ҳоло дар Осорхонаи миллии Эрон нигоҳдорӣ мешавад.
Мозаикаи мармарии давраи Сосониён, ки Роман Гиршман солҳои 1939–1941 кашф кардааст.
Кӯзаҳое, ки дар Бишопур ёфт шудаанд.
Нақшаи қасрҳо ва маъбадҳои Бишопур.
Ҳамчунин нигаред
[вироиш | вироиши манбаъ]Эзоҳ
[вироиш | вироиши манбаъ]- ↑ [Welcome) to Encyclopaedia Iranica.](https://web.archive.org/web/20190802155705/http://www.iranicaonline.org/articles/bisapur-town|url-status=live}})
- ↑ Salma, K. Jayyusi; Holod, Renata; Petruccioli, Attilio; André, Raymond (2008). The City in the Islamic World. Leiden: Brill. p. 174. ISBN 9789004162402.
- ↑ Herrmann, Georgia (1980). Sasanian rock reliefs at Bishapur. part 1, Bishapur III Triumph attributed to Shapur I. Berlin: Deitrich Reimer Verlag. ISBN 9783496001317. OCLC 59815517.
Пайвандҳо
[вироиш | вироиши манбаъ]- [(https://web.archive.org/web/20121214044246/http://www.photoparsi.com/5/493-lack-of-consideratio-to-bishapur) Бишопур]; Аксҳо
- Бишопур, Аксҳо аз Эрон, [[(пайванди дастнорас)Livius].
- [(https://www.youtube.com/watch?v=NxM94DNz6MI) Шаҳри Бишопур] (Видео)
 | |
|---|---|
| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ |
|
