Боязиди II

Боязиди II
Боязиди II
	усм. بايزيد ثانى‎
Таърихи таваллуд	3 декабри 1447
Зодгоҳ	Didymóteicho[d], Имперотурии Усмонӣ;
Таърихи даргузашт	26 майи 1512 (64 сол)
Маҳалли даргузашт	Истанбул, Имперотурии Усмонӣ;
Самти фаъолият	фармонраво, Султон
Падар	Mehmet II[d]
Модар	Гулбаҳор Хотун[d]
Фарзандон	Selim I[d], Şehzade Ahmed[d], Şehzade Korkut[d], Ayşe Sultan[d], Aynışah Sultan[d], Şehzade Alemşah[d], Selçuk Sultan[d], Fatma Sultan[d], Hundi Sultan[d], Hümaşah Sultan[d], Kamerşah Sultan[d], Hatice Sultan[d], Şah Sultan[d], Ilaldi Sultan[d], Şehzade Şehinşah[d], Şehzade Mahmud (son of Bayezid II)[d], Şehzade Abdullah (son of Bayezid II)[d] ва Şehzade Mehmed[d]
Имзо
	Парвандаҳо дар Викианбор

Боязиди II (1447–26.5.1512), султони империяи Усмониён (1481–151) — писари калони султон Муҳаммади II ва ҳамзамони шоҳ Исмоили I Сафавӣ.

Ҳаёт ва фаъолияти сиёсӣ

Боязид аз рӯйи эътиқоди афзун ва пуштибонии тариқати динӣ лақаби «Валӣ»-ро соҳиб шудааст.

Фаъолияти ҳарбӣ

Боязид ҳангоми рақобаташ барои тахту тоҷ бо бародараш Ҷам ба пуштибонии сипоҳиёни яккачини яничарҳо такя намуда, соли 1482 ҷонибдорони ӯро шикаст медиҳад. Бародараш ночор ба Аврупо фирор намуда, бо дастгирии ҳукуматдорони Венетсия ва дигар кишварҳои аврупоӣ сӯйи Истанбул борҳо таҳдид ва кӯшиши лашкаркашӣ мекунад. То лаҳзаи марги Ҷам (1495) байни бародарон барои тахту тоҷ рақобат идома дошт. Боязид барои боз гардондани заминҳои музофоти Далматсия ва ҳудудҳои Эгей бо Венесия ҷанги 4-сола бурда (1499–1503), нерӯҳои хушкигард ва баҳрии онҳоро шикаст медиҳад ва қисмати Юнони Ҷанубиро пурра забт мекунад. Дертар ӯ мавқеи империяи Усмониёнро дар қисмати ҷануби шарқии Аврупо (Босния, Герсоговина, Молдова) вусъат мебахшад. Ӯ бо Маҷористон ва Лаҳистон низ набардҳои пайгирона бурда, соли 1501 мавқеи империяи Усмониёнро дар соҳилҳои шарқии Баҳри Сиёҳ устувор менамояд. Ва мамолики Миср ва Сурияро таҳти васоят оварда, бо сулолаи Сафавиёни Эрон барои мустаҳкам намудани ҳудудҳои марзӣ муборизаҳои ошкору ниҳон мебурд.

Фаъолияти фарҳанги ва динӣ

Мутобиқи маълумоти «Таърихи Оламорои Аббосӣ», Боязид ба шоир ва мутафаккири маъруф Ҷомӣ таваҷҷуҳи хосса дошта, ба фарҳанги форсӣ ва мазҳаби ҳанафӣ арҷ мегузошт. Боязид айни ҳол таърихнигор Камол Пошозодаро ба таълифи таърихи империяи Усмониён водор кардааст. Дар Истанбул ва Андрианопол чандин масҷиди ҷомеъ бунёд кардааст, ки яке аз онҳо масҷиди ҷомеи Боязид мебошад.

Даргузашт

Бар асари нооромиҳои поини умр, ки байни писаронаш сар зада буд, ӯ моҳи апрели 1512 тахту тоҷро ба писараш Салими I (1512–1520) вогузор намуда, баъди ду моҳ мефавтад.

Эзоҳ

↑ V.J. Parry Encyclopædia Britannica (ингл.)

Адабиёт

Боязиди II / Б. Абдураҳмонов // Боз — Вичкут. — Д. : СИЭМТ, 2014. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] / сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2026, ҷ. 3). — ISBN 978-99947-33-46-0.

[_6536e4641c3b150d-1] V.J. Parry Encyclopædia Britannica (ингл.)

[1]