Бурҷи фалакӣ
Бурҷҳо (дувоздаҳ бурҷҳо) 12 минтақаи баробар тақсимшудаи зодиак мебошанд, ки аз ҷониби пайкари осмонии (бурҷҳои) мувофиқашон муайян карда мешаванд. Ҳар як бурҷ як камарбандест, ки 30 дараҷа дарозӣ дорад, ки бо доираи зодиак мувофиқ аст ва 16 дараҷа паҳнӣ буда, доираи зодиак ҳамчун мадори ибтидоӣ ва мобайнии он аст. Хар як бурч аз 8 градуси шимол то 8 градуси чанубй.
Чунки ҳар як аломати зодиак 30 дараҷаи ҳаракати зоҳирии офтобро дар мадори ҳалқаи зодиак ифода мекунад ва азбаски ин ҳаракат ё ба истилоҳ таваққуфи зоҳирии маркази офтоб дар ҳар як аломати зодиак тақрибан 30 рӯз давом мекунад, онҳоро метавон тақрибан ба моҳҳои тақвими ҳиҷрии шамсиӣ шабеҳ донист.
Номгузорӣ
[вироиш | вироиши манбаъ]Тақрибан 2000 сол пеш, ин бурҷҳо ба номи пайкари осмонӣ дар ҳар як бурҷе, ки офтоб аз он мегузаранд, номгузорӣ шуда буд; масалан, бурҷи Гӯсфанд барои он номгузорӣ шудааст, ки офтоб аз пайкари осмонии бурҷи Гӯсфанд мегузашт. Аз сабаби пешравии меҳвари Замин (бо давраи 26000 сол) ин бурҷҳо нисбат ба пайкари осмонии худ тақрибан 30 дараҷа (як бурҷ) ақиб рафтаанд; аз ин сабаб, ҷисми пайкари осмонии бурҷи Гӯсфанд дигар дар Ҳамал нест, балки дар аломати Моҳӣ (Ҳут) аст. Азбаски, тибқи анъана Ҳамал ҳамеша дар лаҳзаи баробаршавии баҳор оғоз меёбад; Номи ин бурҷҳо, новобаста аз ҷойгиршавии пайкари осмонии мувофиқ дар тартиби кӯҳна боқӣ мондаанд, ки дар номгузории моҳҳои солшумории ҳиҷрии шамсӣ дар Афғонистон мушоҳида мешавад. Номи ин бурҷҳо чунин аст:
- Ҳамал (Гӯсфанд)
- Савр (Гов)
- Ҷавзо (Ду пайкар)
- Саратон (Харчанг)
- Асад (Шер)
- Сунбула (Хӯша)
- Мизон (Тарозу)
- Ақраб (Каждум)
- Қавс (Тирҳо)
- Ҷадӣ (Буз)
- Далв (Сатили об)
- Ҳут (Моҳӣ)
Дар астрономияи муосир муайян шудааст, ки Офтоб дар бурҷи Ақраб низ аз ҷисми осмонии Марафсай мегузарад ва дар воқеъ дар Марафсай назар ба бурҷи Ақраб бештар меистад.
| Аломат | Давра (тақрибан) |
|---|---|
| Ҳамал | 21 март — 19 апрел |
| Савр | 20 апрел — 20 май |
| Ҷавзо | 21 май — 21 июн |
| Саратон | 22 июн — 22 июл |
| Асад | 23 июл — 22 август |
| Сунбула | 23 август — 22 сентябр |
| Мизон | 23 сентябр — 23 октябр |
| Ақраб | 24 октябр — 22 ноябр |
| Қавс | 23 ноябр — 21 декабр |
| Ҷадӣ | 22 декабр — 20 январ |
| Далв | 21 январ — 18 феврал |
| Ҳут | 19 феврал — 20 март |
Эзоҳ
[вироиш | вироиши манбаъ]| Моҳҳои Эронӣ |
|---|
| Ҳамал→Фарвардин ♦ Савр→Урдибиҳишт ♦ Ҷавзо→Хурдод ♦ Саратон→Тир ♦ Асад→Мурдод ♦ Сунбула→Шаҳривар ♦ Мизон→Меҳр ♦ Ақраб→Обон ♦ Қавс→Озар ♦ Ҷадӣ→Дай ♦ Далв→Баҳман ♦ Ҳут→Исфанд |