Размдор: Тафовут байни таҳрирҳо

Jump to navigation Jump to search
х
clean up using AWB
х (илова, ислоҳ, вироишоти сабкӣ)
х (clean up using AWB)
| caption2 =
| name = Гурӯҳдор
| country = {{flagпарчамбандӣ|Tajikistan}}
| service branch = [[Нерӯҳои мусаллаҳ|Артиш]]
| abbreviation = {{lang-fa|'''گروهدار'''}}
}}
 
'''Гурӯҳдор''' ({{lang-fa|'''گروهدار'''}}) — [[дараҷаи низомӣ|дараҷае]] [[Гурӯҳбон|гурӯҳбонӣгурӯҳбон]]ӣ дар [[нерӯҳои мусаллаҳ]], ки поинтар аз ''[[гурӯҳбон]]'' ва болотар аз ''[[гурӯҳвар]]'' аст; ''сержант''<ref>[http://majmilli.tj/қонуни-ҷумҳурии-тоҷикистон-дар-бораи-35/ Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи уҳдадории умумии ҳарбӣ ва хизмати ҳарбӣ»]</ref>.
 
{| class="wikipedia sortable" border="1"
== Вожашиносӣ ==
 
«''Гурӯҳдор''» аз як вожа ва як пасванд сохта шудааст: ''[[гурӯҳ]]'' + ''дор'' ({{lang-fa|'''دار'''}} < {{lang-pal|''dār''}} < {{lang-peo|*''dār(a)-''}} < эронии бостон: ''*dārai̯a-'' «''доштан''; ''доранда''»). Мақулаи дастурии ин вожа [[исм]] ва сохтвожаи он ба сурати [исм (''гурӯҳ'') + пайвожа (''-дор'')] аст. Дар сохти ин исм аз фароянди вожасозии таркиб истифода шудааст.
 
«''Гурӯҳдор''» таркибе кӯтоҳшуда аз «''нигаҳдори гурӯҳ''» ва бо «''*kāra-daranaka-''» дар забони эронии бостон > «ϰαρα-λραγγα» «''фармондеҳи гурӯҳе аз сипоҳиён''» дар забони балхӣ<ref>''Эдельман Д. И.'' Этимологический словарь иранских языков / Институт языкознания РАН. — М.: Издательская фирма «Восточная литература» РАН, 2011. — Т. 4 (i—k). — 416 с. — 800 экз. — ISBN 5-02-018124-2, ISBN 978-5-02-036478-3. (в пер.). — стр. 389—391.</ref>; «''нигаҳдор''», «''сипаҳдор''» ва «''лашкардор''» дар форсии дарӣ ҳамсохт аст, ки дар «''[[Шоҳнома]]''» низ ёд шудаанд. Чунончи, бузургвор [[Фирдавсӣ]] «''нигаҳдор''»-ро чун истилоҳи низомӣ ба кор бурдааст:
Ки бурдӣ ба ҳар кор тиморашон<ref>[https://archive.org/stream/ShahnamaJildESivum-AbulQasimFirdausiTajikFarsi/ShahnamaJildESivum_djvu.txt ''Абулқосим Фирдавсӣ''. Шоҳнома. — Душанбе: «Адиб», 2008. Таҳияи матн ва луғату тавзеҳот аз Камол Айнӣ ва Зоҳир Аҳрорӣ. Муҳаррир Мубашшир Акбарзод. ҷ. 3. — 480 саҳ. — ISBN 978-99947-32-84-5. — c. 309]</ref>.</poem>
 
«''Гурӯҳ''» ({{lang-fa|'''گروه'''}}<ref>''Фарҳанги забони тоҷикӣ''. Зери таҳрири М. Ш. Шукуров, В. А. Капранов, Р. Ҳошим, Н. А. Маъсумӣ — М., «Советская Энциклопедия», 1969. ҷ. 1, с. 297.</ref> > {{lang-pal|''grōh''}}<ref>[http://www.rabbinics.org/pahlavi/MacKenzie-PahlDict.pdf ''MacKenzie, D. N.'', A Concise Pahlavi Dictionary, London, etc.: Oxford University Press, 1971. — 236 pp. ISBN 0-19-713559-5. — p. 38]</ref> > [[Забони эронии бостон|эронии бостон]]: ''*vi-rauda-''<ref>''Ҳасандӯст, Муҳаммад''. Фарҳанги решашинохтии забони форсӣ. Теҳрон: Фарҳангистони забону адаби форсӣ, Нашри осор, 1393. ISBN: 978-600-6143-58-3. ҷ. 4, с. 2385.</ref>) ба маънии «''дастае аз сипоҳиён'', ''лашкариён'', ''ҷанговарон''» дар «[[Шоҳнома]]» бисёр ба кор рафтааст. Чунончи, [[Фирдавсӣ]] гуфта:
<poem>Бирав бо [[сипоҳ]]е ба кирдори кӯҳ,
Гузин кун зи [[гурдон]]и [[лашкар]] ''гурӯҳ''<ref>[https://archive.org/stream/ShahnamaJildEPanjumTajikFarsi/Shahnama%20Jild%20e%20Panjum%20%28Tajik%20Farsi%29_djvu.txt ''Абулқосим Фирдавсӣ''. Шоҳнома. — Душанбе: «Адиб», 2008. Таҳияи матн ва луғату тавзеҳот аз Камол Айнӣ ва Зоҳир Аҳрорӣ. Муҳаррир Мубашшир Акбарзод. ҷ. 5. — 480 саҳ. — ISBN 978-99947-32-84-5. — c. 15]</ref></poem>
 
Ин вожаро соли 1935 ''Фарҳангистони забони Эрон'' бо пешниҳоди ''Анҷумани вожагузинии артиш'' ҳамчун истилоҳи низомӣ барои номидани бахше аз [[таҳм|даста]] тасвиб кардааст. Ҳамзамон истилоҳи «''гурӯҳбон''» ({{lang-fa|'''گروهبان'''}}) низ бо пешниҳоди ''Анҷумани вожагузинӣ'' ба маънои «''фармондеҳи гурӯҳ''» тасвиб шудааст<ref>[http://ganjineh.nlai.ir/article_1831.html ''Рустоӣ, Муҳсин''. Вожагони низомии мусаввиби Фарҳангистони Эрон (1314 — 1320 ҳ.ш.) // Ганҷинаи аснод. — с. 38]</ref>.
 
«''[[Гурӯҳбон]]''» ҳамакнун яке аз [[дараҷаҳои Нерӯҳои мусаллаҳи Эрон]] ва баробар бо [[Дараҷаҳои Нерӯҳои мусаллаҳи Тоҷикистон|«''сержанти калон''»]] дар [[Қувваҳои Мусаллаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон|Нерӯҳои мусаллаҳи Тоҷикистон]] аст<ref>''Фарҳангномаи форсӣ: вожагон ва аълом''. Ғуломҳусайн Садрии Афшор, Насрин Ҳакамӣ, Настаран Ҳакамӣ. Теҳрон: «Фарҳанги муъосир», 1388. — 3 ҷилд. ISBN: ҷ. 1: 978-964-8637-92-2; ҷ. 2: 978-964-8637-89-2; ҷ. 3: 978-964-8637-91-5</ref>. Аз рӯи ин истилоҳ вожаҳои «''[[саргурӯҳбон]]''», «''[[гурӯҳдор]]''» ва «''[[гурӯҳвар]]''» сохта ва барои ҷойгузин кардани [[Дараҷаҳои Нерӯҳои мусаллаҳи Тоҷикистон|дараҷаҳои низомии]] «''старшина''», «''сержант''» ва «''сержанти хурд''» ба [[Вазорати мудофиаи Ҷумҳурии Тоҷикистон]] пешниҳод шудаанд<ref>[http://asiaplustj.info/ru/news/tajikistan/society/20181110/umed-dzhaihani-v-natsionalnoi-armii-i-terminologiya-dolzhna-bit-maksimalno-natsionalnoi ''Умед Джайхани'': В национальной армии и терминология должна быть максимально национальной]</ref>.
 
== Пешина ==
Дараҷаи «''сержант''» ({{lang-fr|sergent}}, аз {{lang-la|serviens}} — ''хидматгузор'') ҳамчун рутбаи шахсӣ дар [[Артиши Сурх]] [[2 ноябр]]и [[соли 1940]] ҷорӣ шуда буд. Дар Нерӯҳои мусаллаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон ин дараҷа [[23 феврал]]и [[соли 1993]] ҷорӣ шудааст. Дараҷаи [[Гурӯҳбон|сержантӣ]] чаҳор рутба дорад:
* [[Гурӯҳвар|сержанти хурд]],
* [[Гурӯҳдор|сержант]],
* [[Гурӯҳбон|сержанти калон]],
* [[Саргурӯҳбон|старшина]].
* [[Дараҷаҳои Нерӯҳои мусаллаҳи Тоҷикистон]]
{{Дараҷаҳои низомӣ}}
== МанобеъЭзоҳ ==
{{эзоҳ}}
 

Менюи гаштан