Гафса
| Шаҳр | |
Гафса | |
|---|---|
| قفصة / Qafṣa | |
 | |
| 34°25′ а. ш. 8°47′ т. ш.HGЯO | |
| Кишвар | Тунис |
| Таърих ва ҷуғрофия | |
| Таъсис | асри IX то милод |
| Масоҳат | 40 км² |
| Баландии марказ | 313 м |
| Минтақаи замонӣ | UTC+1:00 |
| Аҳолӣ | |
| Шумора | 111 170 тан (2014) |
| Шиносаҳои ададӣ | |
| коди телефон | 76 |
| Нишонаи почта | 2100 |
| commune-gafsa.gov.tn | |
|
|
|
 Парвандаҳо дар Викианбор | |
Гафса (ба арабӣ: قفصة, Qafṣa; қадим: Capsa) — шаҳр дар маркази ҷанубии Тунис, пойтахти вилояти Гафса.[1] Аҳолии шаҳр аз 100 ҳазор нафар буда, Гафса яке аз бузургтарин марказҳои истихроҷи фосфат дар ҷаҳон ва зодгоҳи маданияти Капсияи палеолит (тахминан 10 000–6 000 то милод) ба ҳисоб меравад.[1]
Таърих
[вироиш | вироиши манбаъ]Маҳалли Гафса аз асрҳои IX то милод аз тарафи берберҳои қадим маскун буд; маданияти Капсия (Capsian culture) — тамаддуни сангии палеолити охирини Африқои Шимолӣ — аз номи Capsa (номи қадимаи Гафса) гирифта шудааст. Дар асри II то милод шаҳр маркази мустақили подшоҳии Югурта (Нумидия) буд; соли 106 то милод консули римӣ Гай Мария шаҳрро забт кард ва аҳолии онро ба қатл расонд.[1]
Дар асрҳои VII–VIII шаҳрро арабҳо забт карданд ва он ба маркази муҳими ислом дар ҷанубии Тунис табдил ёфт. Кашфи захираҳои бузурги фосфат дар наздикии шаҳр аз тарафи геологҳои фаронсавӣ соли 1885 — яке аз бузургтарин кашфиёти муосирии Магриб — Гафсаро ба маркази саноатии муосир табдил дод; кани фосфати Гафса аз яке аз бузургтарин дар ҷаҳон аст.
Ҷуғрофия ва иқлим
[вироиш | вироиши манбаъ]Гафса дар маҳалли оасии чоҳдор, дар канори даштҳои нимхушки маркази ҷанубии Тунис, дар баландии 313 метр аз сатҳи баҳр воқеъ аст; иқлими он биёбонии нимхушк мебошад.
Аҳолӣ
[вироиш | вироиши манбаъ]Аҳолии шаҳри Гафса аз 100 ҳазор нафар буда, асосан арабҳои тунисӣ мебошанд.[1]
Иқтисод
[вироиш | вироиши манбаъ]Иқтисоди Гафса бар истихроҷи фосфат (Тунис чорум-панҷум содиркунандаи фосфат дар ҷаҳон), кишоварзии оасии (хурмо, мева, зайтун) ва тиҷорати маҳаллӣ асос меёбад.
Нақлиёт
[вироиш | вироиши манбаъ]Дар Гафса Фурудгоҳи байналмилалии Гафса-Кситили, истгоҳи роҳи оҳан (хатти барои таҳвили фосфат ба Сфакс) ва шоҳроҳҳои калон амал мекунанд.
Фарҳанг ва маориф
[вироиш | вироиши манбаъ]Дар Гафса ҳавзи бузурги римии Гафса (1 асри мелодӣ, ҳаммоми табии 30 м × 21 м, ки то имрӯз кор мекунад), Касбаи Гафса (асри XVIII), масҷиди ҷомеа ва бозори анъанавӣ воқеъанд.
