Гузаргоҳи Хайбар
Гузаргоҳи Хайбар | |
|---|---|
 | |
| Нуқтаи баландтарин | |
| Баландии мутлақ | 1 030 м |
| Макон | |
| Кишварҳо | |
| Парвандаҳо дар Викианбор | |
Гузаргоҳи Хайбар ( урду: درہ خیبر пашту: کوتل خیبر Ағбаи Хайбар) — ағбаи кӯҳӣ дар қаторкӯҳҳои Спингар ( пашту: سپینغر аст «кӯҳи сафед») ё Сафедкӯҳ ( дарӣ: سفیدکوه дар ҷануби дараи дарёи Кобул , дар марзи Афғонистон ва Покистон ҷойгир аст. Дарозии гузаргоҳ 53 км ва паҳнои он 15-130 м аст. Ағбаи асосии гузаргоҳ дар баландии 1030 м ҷойгир аст. Ин гузаргоҳ аз қадим ҳамчун роҳи муҳими тиҷоратӣ байни Осиёи Марказӣ ва Осиёи Ҷанубӣ истифода мешуд ва инчунин аҳамияти стратегӣ дошт. Нуқтаи баландтарини гузаргоҳ дар Покистон, дар масофаи 5 км аз марз ҷойгир аст. Дарёи Кобул аз шимоли гузаргоҳи Хайбар ҷорист.
Гузаргоҳи Хайбар аз шаҳри Ҷамруди Покистон (491 м), тақрибан 15 км ғарбтар аз Пешовар, оғоз меёбад. Роҳи оҳане, ки аз тарафи Покистон то марз мегузарад, инчунин шоҳроҳи Пешовар - Кобул аз ин гузаргоҳ мегузарад. Роҳ дар нишебиҳо ба масофаи 48 км, аз нуқтаи тангтарин, ки дар он ҷо фосилаи байни деворҳои дарра 15 метр аст, мегузарад ва ба шаҳри Торхами Покистон мебарад, ки дар он ҷо гузаргоҳ ба охир мерасад. Ин шоҳроҳ аз ҷониби инглисҳо соли 1879 сохта шудааст ва сохтмони хатти роҳи оҳан аз Ҷамруд то Ланди Котал шаш сол тӯл кашид ва соли 1925 ба анҷом расид.
Гузаришҳои сабтшуда аз гузаргоҳи Хайбар ба давраи лашкаркашиҳои Искандари Мақдунӣ рост меоянд. Ин гузаргоҳ инчунин аз ҷониби мусалмонон ҳангоми забти Осиёи Ҷанубӣ истифода мешуд, ки боиси таъсиси Империяи Муғул дар соли 1526 гардид.
Дар давраи ишғоли Ҳиндустони Бритониё аз ҷониби Бритониё, гузаргоҳи Хайбар дар ҷангҳои Бритониё бо Афғонистон дар солҳои 1838–1842, 1878–1880 ва 1919 истифода мешуд. Ёдгориҳо ва қалъаҳое, ки дар он замон аз ҷониби инглисҳо сохта шудаанд, дар нишебиҳои гузаргоҳ ҷойгиранд.
Минтақаи атрофи гузаргоҳ аз қабилаҳои паштун иборат буда, айни замон ҳамчун пойгоҳи гурӯҳҳои мусаллаҳи ғайриқонунӣ истифода мешавад.
Инчунин нигаред
[вироиш | вироиши манбаъ]- Хайбер (маъмурият)
- Нусхаҳо аз гузаргоҳи Хайбар
- Минтақаҳои мустаҳкамшудаи муҷоҳидини афғон (1979–1989)
Эзоҳ
[вироиш | вироиши манбаъ]Адабиёт
[вироиш | вироиши манбаъ]- Хайберский проход // Франкфурт — Чага. — М. : Советская энциклопедия, 1978. — (Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред. А. М. Прохоров ; 1969—1978, т. 28).