Забони умбрӣ
Забони умбрӣ | |
|---|---|
| Коди забонӣ | |
| ISO 639-1 | — |
| ISO 639-2 | — |
| ISO 639-3 | — |
| LINGUIST List | xum |
| IETF | xum |
| Glottolog | umbr1253 |
| Ниг. низ: Лоиҳа:Забоншиносӣ | |
Забони умбрӣ — забони умбриён аст, ки дар Умбрия, минтақаи нисбатан хурд дар ҳарду тарафи қаторкӯҳи Апеннин, ки аз шимол ва ғарб бо дарёҳои Рубикон ва Тибр, аз шарқ бо қисмате аз соҳили Адриатӣ байни Рубикон ва Эзис ва аз ҷануб бо Питсен ва сарзамини сабинҳо маҳдуд аст, зиндагӣ мекарданд. Аммо, мувофиқи маълумоти таърихшиносони қадим, умбриён замоне қаламрави хеле калонтарро ҳам аз ғарб ва ҳам аз шимол ишғол мекарданд. Ёдгориҳои забони Умбрия ба асрҳои 3-1 пеш аз милод тааллуқ доранд. Машҳуртарин ва васеътарини онҳо Лавҳаҳои Игувин мебошанд. Онҳо ҳафт лавҳаи биринҷӣ бо дастурҳои маросимӣ барои коҳинон мебошанд.
Табақабандӣ
[вироиш | вироиши манбаъ]Забони умбрия ба гурӯҳии умбрии шохаи оскӣ-умбрӣ (сабелӣ)-и забонҳои итоликӣ тааллуқ дорад, ки ба минтақаи ғарбии оилаи забонҳои ҳиндуаврупоӣ тааллуқ доранд. Забони оскӣ яке аз забонҳои наздиктарин ба ҳисоб меравад. Забонҳои волсиён (Латсиуми марказӣ, атрофи шаҳри муосири Веллетрӣ), инчунин забони навиштаҷот аз ҷануби Питсен (атрофи шаҳри Анкона), шарқи Умбрия, бо умбрӣ наздикии зич доранд.
Алифбо
[вироиш | вироиши манбаъ]Алифбои умбрӣ алифбоест, ки барои навиштани забони умбрӣ (дар баробари алифбои лотинӣ) истифода мешуд. Он аз 19 ҳарф иборат буд, ки баъзеи онҳо шаклҳои гуногуни имлоӣ доштанд.
Он аз алифбои этрусӣ сарчашма гирифтааст, ки дар навбати худ нусхаи тағйирёфтаи забони юнонии қадим буд. Набудани ҳарфи О нишон медиҳад, ки алифбои умбрӣ аз этрусӣ гирифта шудааст, на мустақиман аз юнонӣ.
Матнҳои умбрӣ аз рост ба чап навишта мешуданд.