Зарбатиҳо

Зарбатиҳо
Euphorbia flanaganii
Табақабандии илмӣ
ХАТО: шаблони орояшинохтӣ нест. Параметрҳои parent ва rangро пур кунед. Хонавода: Зарбатиҳо
Номи байнулмилалии илмӣ
Euphorbiaceae Juss., 1789
Мутародифот
Acalyphaceae Juss. ex Menge Bertyaceae J.Agardh Crotonaceae J.Agardh Hippomanaceae J.Agardh Ricinocarpaceae Hurus. Tithymalaceae Vent. Treviaceae Lindl.
Зерхонавода
Acalyphoideae Crotonoideae Euphorbioideae
Сомонашиносӣ дар Викигуна Тасвирот дар Викианбор ITIS   28031 NCBI   3977 EOL   4198 IPNI   30375178-2 FW   53786

Зарбатиҳо, ширгиёҳиҳо (лот. Euphorbiaceae) — оилаи рустаниҳои гулдор.

Зарбатиҳо 300 ҷинс ва беш аз 7,5 ҳазор намуди дарахт, бутта, гиёҳҳои яксолаю бисёрсола ва рустаниҳои обиро дар бар мегиранд. Баргашон қатор-қатор ё рӯ ба рӯ, сода ё мураккаб. Гулашон гуногунҷинса, бештар бидуни гулбарг, дар хӯшагул (сиатия) ҷойгир аст; косагулашон пурра ё қисман тахфифшуда; гардбаргаашон 1-400 адад; гинетсей аз чанд мевабарги часпида ташаккул ёфтааст. Меваашон ғӯзаи селона (регма), ҳангоми хушк шудан кафида, тухмҳо пош мехӯранд.

Баъзе намудҳои зарбатиҳо меваи серравғани хӯрданбоб (мас., филантуси турш — Phyllanthus acidus) доранд. Зарбатиҳо дар минтақаҳои субтропикӣ ва тропикии Африқо, Амрикои Ҷанубӣ, қисми ҷанубӣ ва ҷанубу шарқии Осиё паҳн шудаанд. Дар Тоҷикистон 25 намуд зарбатиҳои худрӯй дучор меояд. Зарбатиҳо рустаниҳои каучукдор (гевея), қатронофар (кротон), равғандор (тунг, беданҷир), ғизоӣ (маниок), шифобахш (зарбат, секуринога), ороишӣ (кодиеуми паршакл — Codiaeum variegatum, пуансеттия — Euphorbia pulcherrima) мебошанд. Аксари З. заҳрноканд. Шираи ширмонанди онҳо пӯстро месӯзонад ва боиси бемориҳои вазнини одаму ҳайвонот мегардад.

Адабиёт

• Зарбатиҳо // Замин — Илля. — Д. : СИЭМТ, 2018. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] / сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2023, ҷ. 7). — ISBN 978-99947-33-89-9.