Зиммел
Зиммел | |
|---|---|
| олмонӣ: Georg Simmell | |
 | |
| Таърихи таваллуд | 1 март 1858[1][2][3][…] |
| Зодгоҳ | |
| Таърихи даргузашт | 26 сентябр 1918[1][2][5] (60 сол) |
| Маҳалли даргузашт | |
| Кишвар | |
| Фазои илмӣ | фалсафа ва sociology of religion[d] |
| Ҷойҳои кор | |
| Алма-матер | |
| Шогирдон | Erich Rothacker[d] ва Karl Mannheim[d] |
| Имзо |
 |
 Гуфтовардҳо дар Викигуфтовард | |
 Осор дар Викитека | |
 Парвандаҳо дар Викианбор | |
.svg){kind=small}
Зиммел (Simmel) Георг (1.3.1858, Берлин, – 28.9. 1918, Страсбург, Фаронса) — ҷомеашинос ва файласуфи олмонӣ. Хатмкардаи Донишгоҳи Берлин дар риштаи илмҳои иқтисод, таърих, равоншиносӣ ва фалсафа (1901). Устоди фалсафа дар донишгоҳи мазкур (1901–14), устоди фалсафаи Донишгоҳи Страсбург (1914–18). Таълифоти Зиммел дар илми ҷомеашиносӣ ба зудӣ дар Олмон ва Аврупо маъруфият пайдо кард, аммо баъдтар ба гӯшаи фаромушӣ супурда шуд. Дар замони муосир эҳёи таълимоти ҷамъиятшиносии ӯ аз нав ба чашм мерасад. Осораш пайваста нашр мешаванд ва аз маъруфияти хос бархӯрд
Зиммел аз назарияи ҷомеашиносии суварӣ (формалӣ) тарафдорӣ мекард ва вазифаи ҷомеашиносиро дар таҳқиқи сувари мухталифи робитаю муносибатҳои иҷтимоӣ медид. Тибқи андешаи ӯ, танҳо илми ҷомеашиносӣ тарзи ташкил ва навъҳои фаъолияти ҳар гурӯҳро дар соҳаҳои иҷтимоӣ, иқтисодӣ, динию сиёсӣ ва ғ. маълум мекунад ва қонунҳое, ки бар асари онҳо созмонҳою гурӯҳҳо ва аҳзоб ба вуҷуд меоянд, дарк мешаванд ва ба ин тартиб дар робитаю муносибатҳои ҷамъиятӣ дигаргуниҳо ворид мегарданд.
Намояндагони мактаби «Фалсафаи ҳаёт» Зиммелро яке аз саромадони равияи худ меҳисобанд, зеро дар таҳқиқоти фалсафӣ ва ҷомеашиносии ӯ баррасии мафҳуми зиндагӣ нақши асосӣ дорад. Дар баррасиҳои фалсафии ӯ масъалаи ҳаёт на дар алоқамандӣ ба шакли зуҳураш дар табиат, балки бо чигунагии зуҳури он дар ҷомеа ба миён гузошта шудааст. Ба андешаи ӯ, фишори шаклҳои инкишофи «фарҳанги муосир» боиси ғайрияти инсон ва табиат мегардад ва дар натиҷа фардгароии инсон ташаккул меёбад. Зиммел инкор намекунад, ки «зиндагӣ як фароянди табиӣ аст», вале ба андешаи ӯ, ин қазоват набояд барои ҷамъбасти кулли гуногунии равандҳои ҳаётӣ таҳти як «неруи яксамтаи ҳаётӣ» истифода шавад. Аз назари вай, ҳаёт маҳсули равандҳои аслӣ мебошад ва ин равандҳо таҳти итоати қонунҳои табиат қарор доранд. Агар шароит барои амали онҳо мавҷуд бошад, пас ҳаёт худ ба худ ба вуҷуд меояд. Яъне, қонуни махсуси ташаккули хосси ҳаёт ва таърих вуҷуд надорад. Аз ин рӯ, инсон бо кашфи ин ва ё он қонуни табиат ва кӯшиши арзёбии онҳо ҳамчун «қонунҳои табиат» бегумон манзараи ҳаётро содаву безеб месозад. Ин масъала бо омӯзиши падидаҳои таърихӣ низ марбут дониста мешавад.
Зиммел дар мавриди низоъшиносӣ низ ақидаҳое пешниҳод кардааст. Ӯро яке аз саромадони ҷомеашиносии низоъ шинохтаанд. Ба андешаи ӯ, тағйири шаклҳои иҷтимоӣ боиси пайдоиши моҷароҳои нав мегардад ва ҷомеаро дучори низоъҳо менамояд. Вале низоъҳо оқибатҳои мусбат низ доранд, зеро бо мурури дарёфти роҳи ҳалли худ боиси пайдоиши равандҳои мусбат дар ҳаёти ҷамъиятӣ мегарданд.
Эзоҳ
[вироиш | вироиши манбаъ]- 1 2 Bibliothèque nationale de France идентификатор BNF (фр.): платформаи додаҳои боз — 2011.
- 1 2 Brockhaus Enzyklopädie (нем.) — F.A. Brockhaus, 1796.
- ↑ Internet Philosophy Ontology project (ингл.)
- ↑ Deutsche Nationalbibliothek Record #118614436 // Gemeinsame Normdatei (нем.) — 2012—2016.
- ↑ Brozović D., Ladan T. Hrvatska enciklopedija (хорв.) — LZMK, 1999. — 9272 с.
Адабиёт
[вироиш | вироиши манбаъ]- Зиммел // Замин — Илля. — Д. : СИЭМТ, 2018. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] / сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2023, ҷ. 7). — ISBN 978-99947-33-89-9.