Зиёфат

Зиёфати тоҷикӣ

Зиёфат, базми меҳмондорӣ — базм ба шарафи ид ё рух­доди фараҳбахш.

Зиёфат ва меҳмондории тоҷикон

Зиёфат ҳамчун ҷузви меҳ­мон­дории тоҷикон аз қадим то имрӯз маъмул буда, асосан ба хотири меҳмон ё таҷлили ҷашнҳои миллӣ (Наврӯз, Меҳр­гон) ва маросими суннатӣ – хатнасур, ҷашни арӯ­сӣ, зод­рӯз барпо мешавад. Ба ин муносибат ҳатман дасторхон кушода, он­ро бо анвои гуногуни хӯрок оро медиҳанд. Пас аз таом­хӯ­рӣ баъзан дар зиёфат сурудхонӣ, рақсу бозӣ ва базлагӯӣ низ баргузор мегардад. Мувофиқи маълумоте, ки дар «Ёд­дошт­ҳо»-и С. Айнӣ зикр шудааст, зиёфат байни қишрҳои мухталифи ҷомеа, махсусан ҳунармандон, роиҷ буд ва ҳар шогирде, ки ин ё он касбро пурра аз худ менамуд, маросими «камарбандон» барпо мекард. Дар зиёфати ин маросим, маъмулан, устодони он пеша ва ду-се рӯҳонӣ ширкат менамуданд. Дар гузашта агар касе ҷоиза, ҳадя (аз подшоҳон ё амалдорон), вазифа, подош, туҳфа (масалан, толибилмони мад­расаҳо) мегирифт, аз хушҳолӣ ҳатман зиёфат медод. Ҳангоми бурду бохт дар ин ё он бозӣ (масалан, дар дарёфти паёми «Бар­фӣ») низ зиёфат меоростанд. Зиёфатро дар манзили зист, баъзан дар тарабхона, чойхона ё меҳмон­хо­наҳо мегузаронанд. Орои­ши дасторхони зиёфат дар ҳар мин­тақа мувофиқи таъйиноташ гуногун мешавад. Анъанаи зиёфат оростан ҳам дар сатҳи тад­бир­ҳои давлатӣ ва ҳам байни мардуми тоҷик (бо риояи талаботи қонун «Дар бораи танзими анъана ва ҷашну ма­росимҳо дар Ҷумҳурии Тоҷикистон») маъмул аст.

Адабиёт

• Зиёфат // Замин — Илля. — Д. : СИЭМТ, 2018. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] / сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2023, ҷ. 7). — ISBN 978-99947-33-89-9.