Зоиш

Зоиши зан

Мароҳили зоиши гов

Як гӯсфанд дар ҳоли зоиш

Зоиш, зодан — раванди физиологие, ки дав­раи ҳомилагиро ба анҷом мерасонад.

Раванди зоиш дар одамон одам

Мақолаи асосӣ: Зоймон

Дар одам зоимони муътадил (физиологӣ) дар муддати 38-40 ҳафта, вақте ки ҳамил ташаккул ёфта, барои ҳаёти берун аз батни модар омода мешавад, фаро мерасад. Оғози зоимон ба вуҷуд омадани дарди зодан аст, ки бинобар ка­шиш­ҳои бачадон сурат мегирад. Дардҳо дар ибтидо суст буда, занро чандон ташвиш намедиҳанд, вале баъдан он­ҳо шадиди бардавом (то 40 дақ.) ва такрори пай дар пай (баъди ҳар 5-6 дақ.) мегарданд. Зоимон дар занҳои нахустзо 15-20, дар занҳои кӯдакдор 10-12 соат идома меёбад. Давомоти зоимон ба синну сол (дар занҳои нахустзои аз 28-30-сола боло муд­дати зоимон тӯлонитар аст), андозаи кос, бузургии ҳамил, фаъолии кашишҳои заҳдон ва ғ. вобаста аст. Дар марҳа­лаи аввали зоимон обпарда дарида, бори он берун мерезад (баъ­зе вақтҳо ин ҳолат рух намедиҳад ва ҳамил андаруни пар­да — «бо курта» ба дунё меояд). Чанде баъд ба дарди зодан кашишҳои пардаи шикаму диафрагма ва чордард ҳам­роҳ шуда, ҳамил бо роҳи зоиш пеш меравад.

Раванди зоиши дар ҳайвонот

Зоимон дар ҳайвоноти хонагӣ дар се марҳала падид меояд: омодагӣ (куллан боз шудани маҷрои гарданаи бачадон ва ҷойгирии ҳамил), рондани ҳамил (зоиш; он дар буз 5-30 дақ. ва гов 4 соат давом мекунад) ва ҷудошавии машима (дар гов баъд аз 5-6 соат). Раванди баҳинҷори зоимон дар ҳай­вонот ба намуд, шароити нигоҳдошт, хӯрокдиҳӣ ва истифодаи онҳо на фақат ҳангоми бордорӣ, балки дар тамоми муддати зиндагӣ вобаста аст. Дар фермаҳои чор­водорӣ ҳайвонҳои бордорро чанд шаборӯз пеш аз зоимон ба шуъбаи зои­мон мегузаронанд. Маъмулан, ҳангоми зоимон ҳамил аз роҳ­ҳои зоиш бо сару пои дарозкарда хориҷ мешавад. «Ба­ҳин­ҷор» сурат гирифтани зоимон ба ҳолати нейрофизиологии андом­гони модина ва хусусиятҳои анатомии он, инчунин аз андоза, ҳолат ва тарзи ҷойгиршавии ҳамил вобаста аст.

Адабиёт

• Зоймон // Замин — Илля. — Д. : СИЭМТ, 2018. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] / сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2023, ҷ. 7). — ISBN 978-99947-33-89-9.