Сармоягузорӣ

Сармоягузорӣ ҳамчун фоизи ММД, тибқи маълумоти CIA дар моҳи ноябри соли 2006

Сармоягузорӣ, инвеститсия (англ. Investments) — ихтисос додани сармоя барои бо ҳадафи ба даст овардани суд. Агар лоиҳа бесуд бошад, мумкин аст сармоягузорӣ ба таври куллӣ ё ҷузъӣ аз байн биравад.

Ба таври дақиқтар сармоягузорӣ тааҳҳуди пул ё сармоя барои хариди васоил ё дороиҳои дигар, ба манзури ба даст овардани манофеъ аз он аст. Дар илми иқтисод, сармоягузорӣ яъне харид колое, ки акнун масраф намешавад, аммо дар оянда фард ба он ниёз пайдо хоҳад кард ва он коло барои ӯ судовар хоҳад буд. Дар илми молӣ, сармоягузорӣ ба ин маъниест, ки фард як дороии молӣ назири саҳомро мехард ва пешбинӣ мекунад, ки он дороии молӣ дар оянда судовар хоҳад буд ва қиматаш афзоиш хоҳад ёфт, аз ин рӯ бо фурӯш ба қимати болотар суд ба даст хоҳад овард.

Таснифоти сармоягузорӣ

Таснифоти гуногуни сармоягузорӣ вуҷуд дорад.

Сармоягузориҳои сармояи венчурӣ

Сармоягузориҳои воқеӣ (хариди мустақими сармояи воқеӣ дар шаклҳои гуногун):

Сармоягузориҳои молиявӣ (хариди ғайримустақими сармоя тавассути дороиҳои молиявӣ):

Сармоягузории спекулятивӣ (харидани дороиҳо танҳо бо мақсади тағйирёбии эҳтимолии нарх):

Вобаста ба омилҳое, ки ҳаҷми талаботро ба сармоягузорӣ муайян мекунанд:

- сармоягузориҳои худмухторӣ, яъне он сармоягузориҳое, ки аз ҳисоби афзоиши талаботи умумӣ (яъне даромади миллӣ ) ба вуҷуд намеоянд, балки натиҷаи навовариҳо ва пешрафти илмӣ-техникӣ мебошанд;

Мувофиқи объекти сармоягузорӣ

Сармоягузориҳои воқеӣ (хариди мустақими сармояи воқеӣ дар шаклҳои гуногун):

• дар шакли дороиҳои моддӣ ( воситаҳои асосӣ, замин ), пардохт барои сохтмон ё таҷдид;
• таъмири асосии фондҳои асосӣ;
• сармоягузорӣ ба дороиҳои ғайримоддӣ : патентҳо, иҷозатномаҳо, ҳуқуқҳои истифода, ҳуқуқи муаллиф, тамғаҳои истеҳсолӣ, ноу-хау ва ғайра;
• сармоягузорӣ ба сармояи инсонӣ (маориф, тарбия, илм);
• хариди тиҷорати мавҷуда .

Сармоягузориҳои молиявӣ (хариди ғайримустақими сармоя тавассути дороиҳои молиявӣ):

• коғазҳои қиматнок, аз ҷумла тавассути фондҳои муштарак ;
• қарзҳои додашуда;
• лизинг (барои иҷорадеҳ).

— сармоягузориҳои ба вуҷуд омада, яъне аз ҳисоби афзоиши талаботи умумӣ (даромади миллӣ) ба вуҷуд омадааст.

Сармоягузории спекулятивӣ (харидани дороиҳо танҳо бо мақсади тағйирёбии эҳтимолии нарх):

• асъор ;
• металлҳои қиматбаҳо ва нодир (дар шакли суратҳисобҳои металлии тақсимнашуда );
• коғазҳои қиматнок (саҳмияҳо, вомбаргҳо, сертификатҳои муассисаҳои сармоягузории мутақобила ва ғайра).

Аз рӯи ҳадафҳои асосии сармоягузорӣ

• Сармоягузории мустақим .
• Сармоягузориҳои портфелӣ .
• Сармоягузориҳои воқеӣ .
• Сармоягузориҳои ғайримолиявӣ .
• Сармоягузориҳои зеҳнӣ (марбут ба омӯзиши мутахассисон, баргузории курсҳо ва бисёр чизҳои дигар).

Аз рӯи мӯҳлатҳои сармоягузорӣ

• кӯтоҳмуддат (то як сол);
• миёнамуҳлат (1-3 сол);
• дарозмуддат (зиёда аз 3-5 сол).

Аз рӯи шакли моликияти захираҳои сармоягузорӣ

• хусусӣ ;
• давлатӣ ;
• хориҷӣ ;
• омехта

Бо усули такрористеҳсолкунӣ

• сармоягузории умумӣ - ҳаҷми умумии маблағҳое, ки барои сохтмони нав, харидани воситаҳо ва ашёи меҳнат, афзоиши захираҳо ва дороиҳои зеҳнӣ сармоягузорӣ шудаанд;
• сармоягузориҳои навсозӣ (сармоягузориҳои навсозӣ) сармоягузорӣ ба такрористеҳсоли оддии воситаҳои асосӣ ва дороиҳои ғайримоддии амортизатсияшаванда мебошанд (одатан ба маблағи хароҷоти амортизатсия ).
• Сармоягузории холис ҷамъи сармоягузории умумӣ аз тарҳи амортизатсия мебошад.

Вобаста ба омилҳое, ки ҳаҷми талаботро ба сармоягузорӣ муайян мекунанд:

- худмухторӣ, яъне он сармоягузориҳое, ки аз ҳисоби афзоиши талаботи умумӣ (яъне даромади миллӣ ) ба вуҷуд намеоянд, балки натиҷаи навовариҳо ва пешрафти илмӣ-техникӣ мебошанд;

— ба вуҷуд омада, яъне аз ҳисоби афзоиши талаботи умумӣ (даромади миллӣ) ба вуҷуд омадааст.

Нигаред низ

• Маблағгузорӣ