Канали калони Фарғона

Мавод аз Википедиа — донишномаи озод
Ҷаҳиш ба: новбари, Ҷустуҷӯи
Great Fergana Canal near Andijan.jpg

Канали Калони Фарғона ба номи Усмон Юсуфов — каналест дар водии Фарғона, дар ҳудуди Ӯзбакистон ва Тоҷикистон. Яке аз иншоотҳои калонтарини гидротехникии собиқ СССР ба шумор мерафт. Аз дарёи Норин (саргаҳи дарёи Сир), наздикии шаҳри Учқурғони вилояти Андиҷон об мегирад. Водиро аз Шим. Ш. ба Ч.F. бурида гузашта, дар Хуҷанди Тоҷикистон ба охир мерасад. Тули умумиаш 477 км (дар худуди Ӯзбакистон 350 ва Тоҷикистон 127 км). Бараш дар саргаҳ 25—30 м ва дар интихо 4—8 м, чуқуриаш 1,5—4 м. Канал аз ду шоха иборат аст. Шохаи болом (44 км) аз Учқурғон то Куйганёр рафта мерасад ва дарёи Норинро бо Дародарьёю Тентаксой мепайвандад. Иқтидорн обгузарониаш 98 м3/сон. Як қисми об барои обьёрӣ сарф шуда, боқимондааш ба Дародарьё ва Тентаксой мерезад. Аз сарбанди Куйганёр ба тарафи ғарб бо д. Сир мутавозӣ шохаи поёнии канал давом ме¬кунад, ки тулаш 301 км буда, вил-хри Андичрн ва Фаргонаи РСС Узб., Уши РСС Дирг. ва Ленинободи РСС Точ-р" обьёрв менамояд. Ик,тидори обгузаронии канал дар вил. Ленин-обод 6—7 м3/сон. К. К. Ф. ду мароти-ба реконструкция шудааст. Дар вак-ти реконструкцияи якум (1956) бо шохаи болои мутавозй канали ёри-расон сохта шуд (13,6 км), ки сарфи обаш 70 м3/сон буд. Ицтидори обгу-заронии шохаи болой ба 150 м^/сон ва поёнй ба 175 м3/сон расонида, 100 х,аз. га заминҳои партов обшор гар-диданд. С. 1965 ҳангоми реконструк¬цияи дуюм ба шохаи болой боз як канали ёрирасон илова гардид (15,6 км). Дар канал 712 иншооти гидро¬техники (аз чумла 3 акведук, 23 купруки р. о. ва Р.) сохта шудааст. Канал дар давраи вегетация аз д. Норин 420 м3/сон., аз Кародарьё 100 м3/сон.. аз д. Сух 12 м^/сон ва уму- шарқ,ии водии Фаргона бох,тар гар-дида, аз ин микдор 210 хаз. га за-мин (дар вил. Намангон 12 хаз. га, Андичрн 63 хаз. га, Фаргона 125 х,аз. га, Ленинобод 10 хаз. га) аз об пур-ра таъмин карда шудааст. К. К. Ф. дар натирай ду х,ашар: с. 1939 аз Уч-цургон то Конибодом ва с. 1940 аз Конибодом то Ленинобод сохта шу¬дааст. Канал асосан бо мехдати дас-ти кофта шуда, соли аввал 160 хаз. наф. ва соли дуюм 20 хаз. наф. мех,-наткашони РСС Узб. ва РСС Точ. иштирок кардаанд. Сохтмони канал хар ду дафъа хам 45-рузӣ давом кардааст. Хашарчаён аз техника хамагй 14 экскаватор, 245 трактор ва 420 автомобил доштанд.

Манбаъ[вироиш]

  • Очилов X. Табиат, сарват ва хоҷагии Точикистони Шимолӣ. - Душанбе, 1969,
  • Чӯраев К. Аҳмияти иқтисодии обҳои Тоҷикистон. - Душанбе, 1971;

Энсиклопедияи Советии Тоҷик Мақола дар асоси маводи Энсиклопедияи Советии Тоҷик навишта шудааст.