Карфаген
| Шаҳр | |
Карфаген | |
|---|---|
| قرطاج / Qarṭāj / Carthago | |
 | |
| 36°51′ с. ш. 10°20′ в. д.HGЯO | |
| Кишвар | Тунис |
| Таърих ва ҷуғрофиё | |
| Таъсис | 814 то милод |
| Масоҳат | 32 км² |
| Баландии марказ | 22 м |
| Минтақаи замонӣ | UTC+1:00 |
| Аҳолӣ | |
| Аҳолӣ | 24 308 нафар (2014) |
|
|
|
 Парвандаҳо дар Викианбор | |
Карфаген (ба арабӣ: قرطاج, Qarṭāj; ба лотинӣ: Carthago) — шаҳри таърихӣ дар шимолу шарқии Тунис, тахминан 15 километр шимолу шарқи Тунис (пойтахт), дар канори Баҳри Миёназамин воқеъ аст.[1] Соли 814 то милод аз тарафи финикиёни шаҳри Сӯр (Тир, имрӯзаи Лубнон) бунёд шуд ва ба пойтахти Империяи Карфаген табдил ёфт, ки 600 сол тамоми ҳавзаи ғарбии Баҳри Миёназаминро идора кард. Соли 1979 харобаҳои Карфаген ба Феҳристи мероси ҷаҳонии ЮНЕСКО ворид шуданд.[1]
Таърих
[вироиш | вироиши манбаъ]Тибқи ривояти юнонию римӣ, Карфагенро маликаи Элисса (Дидона) — хоҳари подшоҳи Пигмалияни Сӯр — соли 814 то милод бунёд кардааст; шоири римӣ Виргилий ин ривоятро дар «Энеидаи» худ ҷовидонӣ карда, муҳаббати фоҷиабори Дидонаро бо Энейро тасвир мекунад.[1]
Дар асрҳои V–IV то милод Карфаген ба империяи бузурги тиҷоратӣ табдил ёфт, ки Испания, Сардиния, Корсика, Сицилия (қисман), Болеарӣ ва соҳилҳои Африқои Шимолиро идора мекард. Маъбадҳои бузурги Баъл-Ҳаммон ва Танит, бандарҳои дугонаи Карфаген (тиҷоратӣ ва ҳарбӣ) ва савдо бо Қалъаи Бритониё (тин) шуҳрат пайдо карданд.
Дар асрҳои III–II то милод се ҷанги Пуник (264–146 то милод) байни Карфаген ва Рум рӯй доданд. Ҷанералъи карфагенӣ Ҳаннибал Барка (тахм. 247–183 то милод) дар ҷанги дуюм Пуник (218–201 то милод) бо лашкари 60-ҳазор-нафара ва 37 фили ҷангӣ Алпро гузашт ва дар ҷанги Канна (216 то милод) лашкари 80-ҳазор-нафараи римиро шикаст дод — яке аз бузургтарин шикастҳои Рум дар таърих. Аммо соли 202 то милод Сципион Африкан Ҳаннибалро дар ҷанги Зама шикаст дод.
146 то милод дар натиҷаи ҷанги сеюм Пуник римиҳо бо роҳбарии Сципиони Африкании Хурдсол Карфагенро пурра вайрон карданд — деворҳои онро шикастанд, шаҳрро 17 рӯз сӯзонданд, замини онро дам кашиданд ва тахминан 50 ҳазор сокинонашро ба ғуломӣ фурӯхтанд. Сенатори римӣ Катони Калонсол доимо хитобаашро бо ҷумлаи 'Carthago delenda est' (Карфаген бояд хароб шавад) ба охир мерасонид.
Соли 29 то милод император Август Карфагенро ҳамчун шаҳри римӣ аз нав бунёд кард ва он зуд ба яке аз бузургтарин ва сарватмандтарин шаҳрҳои империяи Рум табдил ёфт. Дар асри V мелодӣ Карфаген пойтахти подшоҳии вандалӣ буд; асри VII арабҳои ислом онро забт карданд ва шаҳр аҳамияташро аз даст дод.
Ҷуғрофия ва иқлим
[вироиш | вироиши манбаъ]Карфаген дар нимҷазираи Карфаген, ки дар канори халиҷи Тунис ва кӯли Тунис воқеъ аст; иқлим муътадили баҳримиёназаминӣ мебошад.
Аҳолӣ
[вироиш | вироиши манбаъ]Маҳалли Карфагени имрӯза маҳалли мутаваҳҳир (тахм. 24 ҳазор сокин) ва маҳалли резиденсияи таърихии президент Тунис — Кохи Карфаген — мебошад.[1]
Иқтисод
[вироиш | вироиши манбаъ]Иқтисоди Карфаген имрӯз пурра ба сайёҳии байналмилалӣ вобаста аст — миллионҳо сайёҳ харобаҳои бостонии шаҳри қадимро боздид мекунанд.
Нақлиёт
[вироиш | вироиши манбаъ]Дар наздикии Карфаген Фурудгоҳи байналмилалии Тунис-Карфаген (асосии кишвар) ва истгоҳи хатти роҳи оҳани TGM (Тунис–Ла-Гуллет–Маре) воқеъанд.
Фарҳанг ва маориф
[вироиш | вироиши манбаъ]Маҷмааи бостонии Карфаген (UNESCO 1979) дорои теппаи Бирса (маркази шаҳри пуник бо харобаҳои кохи маликаи Дидона), термаҳои Антонин (асри II мелодӣ — бузургтарин термаҳои римӣ дар Африқо), амфитеатри Карфаген, бандарҳои дугонаи пуник, маъбади Танит ва Тофети Карфаген (маҷмааи қурбонгоҳҳои пуник) мебошад. Музейи Карфаген дар теппаи Бирса коллексияи бузурги осори пуник, римӣ ва вандалиро намоиш медиҳад.
