Киркук
| Шаҳр | |
Киркук | |
|---|---|
| كركوك / Kerkûk | |
 | |
| 35°28′ а. ш. 44°23′ т. ш.HGЯO | |
| Кишвар | Ироқ |
| Таърих ва ҷуғрофия | |
| Таъсис | асри XX (шаҳри муосир) |
| Масоҳат | 227 км² |
| Баландии марказ | 350 м |
| Минтақаи замонӣ | UTC+3:00 |
| Аҳолӣ | |
| Шумора | 975 000 тан (2018) |
|
|
|
 Парвандаҳо дар Викианбор | |
Киркук (ба арабӣ: كركوك; ба курдӣ: Kerkûk) — шаҳр дар шимоли Ироқ ва маркази муҳофазаи Киркук буда, яке аз марказҳои асосии саноати нафти кишвар ва шаҳри гуногунмиллат — маҳалли якҷояи курдҳо, арабҳо, туркманҳо ва ассуриҳо — ба ҳисоб меравад.[1] Аҳолии он тахминан 975 ҳазор нафар аст.[1]
Таърих
[вироиш | вироиши манбаъ]Дар маҳалли Киркук замоне шаҳри қадимаи Аррафа (Арбха) — пойтахти давлати ҳуррӣ — воқеъ буд. Дар асрҳои миёна шаҳр зери ҳукмронии хилофати исломӣ, баъдан Усмониҳо қарор гирифт. Кашфи нафт дар назди Киркук соли 1927 (кони Боба-Гургур) онро ба маркази асосии саноати нафти Ироқ табдил дод.[1]
Ҷуғрофия ва иқлим
[вироиш | вироиши манбаъ]Киркук дар домани кӯҳҳои Загрос, дар канори дарёчаи Хосо, дар баландии тақрибан 350 метр аз сатҳи баҳр воқеъ аст; иқлими он биёбонии муътадил буда, тобистонҳои гарм ва зимистонҳои салқин дорад.
Аҳолӣ
[вироиш | вироиши манбаъ]Аҳолии Киркук гуногунмиллат аст — курдҳо, арабҳо, туркманҳо ва ассуриҳои масеҳӣ дар он зиндагӣ мекунанд; забонҳои паҳн — курдӣ, арабӣ ва туркманӣ.[1] Шаҳр аз нигоҳи маъмурӣ байни Минтақаи Курдистон ва ҳукумати марказии Ироқ мавриди баҳс мебошад.
Иқтисод
[вироиш | вироиши манбаъ]Иқтисоди Киркук бар саноати нафту газ асос меёбад: кони бузурги нафтии Киркук яке аз маҳсулноктарин конҳои ҷаҳон буда, тариқи қубури Киркук–Ҷайҳон ба бандари Туркия содир мешавад.[1] Кишоварзӣ (галла) ва тиҷорати маҳаллӣ низ рушд кардаанд.
Нақлиёт
[вироиш | вироиши манбаъ]Дар Киркук фурудгоҳи маҳаллӣ, истгоҳи роҳи оҳан ва шоҳроҳҳои калон амал мекунанд; қубури нафтии Киркук–Ҷайҳон шаҳрро бо соҳили Баҳри Миёназамин пайваст мекунад.
Фарҳанг ва маориф
[вироиш | вироиши манбаъ]Қалъаи таърихии Киркук (Қаласаи Киркук), ки дар теппаи марказии шаҳр воқеъ аст ва тӯли ҳазорсолаҳо маҳалли зист буд, муҳимтарин ёдгории шаҳр мебошад; масҷидҳо, калисоҳои ассурӣ ва бозорҳои анъанавӣ дар маркази таърихӣ ҷойгиранд.
