Лейшманиоз
Лейшманиоз | |
|---|---|
 Захмдор лейшманиози пӯст дар поя-и бемор аз Шарқи Наздик. | |
| МКБ-10 | B55. |
| МКБ-9 | 085 |
| DiseasesDB | 3266 |
| MedlinePlus | 001386 |
| eMedicine | emerg/296 |
| MeSH | D007896 |
Лейшманиозҳо (аз номи У. Лейшман, лот. Leishmaniasis) — гурӯҳи бемориҳои паразитии табиии маҳаллӣ (табиии очотӣ), асосан зоонозӣ ва трансмиссивӣ мебошанд, ки дар кишварҳои тропикӣ ва субтропикӣ паҳн шудаанд; онҳоро протозойҳои паразитии ҷинси Leishmania ба вуҷуд меоранд, ки тавассути газидани москитҳо аз ҷинси Phlebotomus дар Ҷаҳони Қадим ва аз ҷинси Lutzomyia дар Ҷаҳони Нав ба одам интиқол меёбанд.
Се шакли асосии ин беморӣ мавҷуд аст: лейшманиози висералӣ, ё кала-азар, ки дар он узвҳои системаи ретикуло-эндотелиалӣ зарар мебинанд; лейшманиози пӯст, ки дар он пӯст ва бофтаҳои зери пӯст осеб мебинанд; ва лейшманиози луобӣ-пӯстӣ[1].
Лейшманиози пӯст вобаста ба ҷойи зарардида, навъи протозойҳо ва ҳолати мизбон шаклҳои гуногун дорад. Дар Ҷаҳони Қадим он бештар дар шакли ярадоршавии папулаҳо зоҳир мешавад. Барои табобати лейшманиозҳо доруҳои сурма-и панҷвалента истифода мешаванд[2].
Этиология
[вироиш | вироиши манбаъ]Ангезандаҳои лейшманиозҳои одам тақрибан бист навъи лейшманияҳо мебошанд. Ҳамаи лейшманиозҳо, ба истиснои лейшманиози пӯст, ки тавассути Leishmania tropica ва лейшманиози висцералӣ, ки тавассути L. donovani ба вуҷуд меоянд, зоонозӣ мебошанд[3]. Бори аввал ангезандаи лейшманиозро соли 1898 дар Тошканд П. Ф. Боровский кашф кардааст[4].
Патогенез
[вироиш | вироиши манбаъ]Промастиготҳо-и лейшманияҳо дар канали ҳозимаи москитҳои модина афзоиш меёбанд. Ҳангоми газидани мизбони эҳтимолӣ, москит промастиготаҳоро ба захми пӯсти мизбон мерезад[5].
Дар организм макрофагҳо ҳуҷайраҳои асосии мизбони лейшманияҳо мебошанд. Дар дохили макрофагҳо лейшманияҳо ба шакли дохилиҳуҷайраӣ — амастиготҳо табдил меёбанд ва дар он ҷо зиёд мешаванд.
Эпидемиология
[вироиш | вироиши манбаъ]Лейшманиозҳо ба бемориҳои табиии очотӣ тааллуқ доранд. Паҳншавии онҳо бо ареали интиқолдиҳандаҳо — москитҳо рост меояд. Беморӣ дар 88 кишвари ҷаҳон ба қайд гирифта шудааст.
Шаклҳои клиникӣ
[вироиш | вироиши манбаъ]- Пӯстӣ
- луобӣ-пӯстӣ
- Витсералӣ
Табобат
[вироиш | вироиши манбаъ]- Амфотеритсин B (липосомалӣ) — барои шакли висцералӣ.
- Милтефозин — барои ҳамаи шаклҳо.
Эзоҳҳо
[вироиш | вироиши манбаъ]- ↑ Лейшманиоз(рус.). www.who.int.
- ↑ Herwaldt B.L. Leishmaniasis // The Lancet. — 1999. — Т. 354, № 9185. — С. 1191—1199.
- ↑ Reithinger R. et al. Cutaneous leishmaniasis // The Lancet. — 2007. — Т. 7, № 9. — С. 581—596.
- ↑ O. И. Келлина Лейшманиозы // Энсиклопедияи калони тиббӣ.
- ↑ Rogers M. E. and Bates P. A. Leishmania manipulation of sand fly feeding behavior results in enhanced transmission // PLOS Pathogens. — 2007. — Т. 3, № 6.
Пайвандҳо
[вироиш | вироиши манбаъ] | ||||
|---|---|---|---|---|
| ||||
