Мандалай
| Шаҳр | |
Мандалай | |
|---|---|
| မန္တလေးမြို့ / Mantalay | |
 | |
| 21°58′ а. ш. 96°05′ т. ш.HGЯO | |
| Кишвар | Мянма |
| Таърих ва ҷуғрофия | |
| Таъсис | 1857 (подшоҳ Миндон) |
| Масоҳат | 112 км² |
| Баландии марказ | 76 м |
| Минтақаи замонӣ | UTC+6:30 |
| Аҳолӣ | |
| Шумора | 1 225 553 тан (2014) |
| Шиносаҳои ададӣ | |
| Нишонаи почта | 05000–05999 |
| mandalaycity.net | |
|
|
|
 Парвандаҳо дар Викианбор | |
Мандалай (ба бирмагӣ: မန္တလေးမြို့, Mantalay Myo) — дуюми калонтарин шаҳри Мянма пас аз Янгон ва пойтахти иёлати Мандалай дар маркази кишвар.[1] Аҳолии шаҳр тахминан 1,23 миллион нафар (2014). Мандалай охирин пойтахти Мянмаи подшоҳии мустақил — Империяи Конбаунг — дар 1859–1885 — пеш аз забти Мянма аз ҷониби Британия буд.[1]
Таърих
[вироиш | вироиши манбаъ]Мандалай соли 1857 аз ҷониби подшоҳ Миндон (1853–1878) — дар қатор бо «Пешгӯии Буддо» ки Буддо дар зиёрати сафари 2400 солаи худ ба Кӯҳи Мандалай пешгӯӣ карда буд ки дар пойгоҳи ин кӯҳ 2400 сол баъд шаҳри бузурге барои буддизм муассис хоҳад шуд — таъсис ёфт. Шаҳр соли 1859 пойтахти Империяи Конбаунг (Мянмаи мустақил) гардид ва то 28 ноябри 1885 — вақте ки генерали британӣ Ҳарри Прендергаст Мандалайро забт кард ва охирин подшоҳи Мянма Тҳибо Мин-ро ба Ратнагирӣ-и Ҳиндустон бадарға намуд — пойтахт монд.[1]
Дар давраи мустамликавии Британия (1885–1948) Мандалай ба маркази муҳими маданӣ ва тиҷоратии Мянмаи болои табдил ёфт. Дар Ҷанги Ҷаҳонии II — Май 1942 — лашкари Ҷопония Мандалайро забт кард ва дар давоми ҷанг зиёда аз 60 фоизи иморатҳои шаҳрро сӯхтанд — аз ҷумла Кӯшки Мандалай (Кӯшки Подшоҳии Конбаунг, баъд аз ҷанг пурра барқарор карда шуд' асли 1990 бо истинод ба нақшаҳо-и кӯҳна).
Ҷуғрофия ва иқлим
[вироиш | вироиши манбаъ]Мандалай дар маркази ҷанубии Мянма, дар канори шарқии дарёи Иравади воқеъ буда, иқлими тропикии саванна дорад: тобистон бенињоят гарм (то +40 °C дар апрел–май), мавсуми боронӣ май–октябр, зимистон мулоим (~+25 °C рӯзона), боришот солона ~840 мм.
Аҳолӣ
[вироиш | вироиши манбаъ]Аҳолии Мандалай 1 225 553 нафар (2014) — асосан бирма'ҳо (~60 фоиз) ва хитоиҳо (~40 фоиз — сад-ҳо ҳазор муҳоҷири солҳои 1990-ум аз Юннан-и Хитой ба Мандалай омаданд). Мазҳаб — буддизми Тхеравада (аксарият) ва ислом.[1]
Иқтисод
[вироиш | вироиши манбаъ]Иқтисоди Мандалай: маркази муҳимтарини тиҷорати шимоли Мянма — тиҷорат бо Хитой (Мандалай тахминан 500 км ҷанубтар аз марзи Хитой), сангпоракунӣ (юбилейи мармарии Сакямуни Бузург), нассоҷӣ ва меваҳо (манго, ананас, ситрусӣ).
Нақлиёт
[вироиш | вироиши манбаъ]Фурудгоҳи байналмилалии Мандалай (MDL) — дуюм фурудгоҳи серии Мянма.
Фарҳанг ва маориф
[вироиш | вироиши манбаъ]Кӯшки Мандалай (1857–1859, барқарор 1990 — маҷмаи ду квадрати 2×2 км-и подшоҳии Конбаунг), Кӯҳи Мандалай (240 м баландӣ, бо гумбади Су Тхаунг Пиай — маконе, ки Буддо пешгӯии Мандалай-ро дод), Куттхо-до Пагода (1857 — бузургтарин «китоби» ҷаҳон — 729 плитаи мармарии сурат аз навишти буддизми Типитака), Пагодаи Маҳамуни (1785 — маконе ки Буддо-и мармарии қадимаро дорад), Пули У Бейн (соли 1850 сохта — 1,2 км дароз — дарозтарин пули чӯбини садаи мондаи ҷаҳон — аз чӯби тик-и қасри собиқи Ава).
