Маракеш
| Шаҳр | |||
Маракеш | |||
|---|---|---|---|
| مراكش / Murrākush | |||
 | |||
|
|||
| 31°37′ а. ш. 7°59′ т. ғ.HGЯO | |||
| Кишвар | Марокаш | ||
| Таърих ва ҷуғрофия | |||
| Таъсис | 1062 | ||
| Масоҳат | 230 км² | ||
| Баландии марказ | 466 м | ||
| Минтақаи замонӣ | UTC+1:00 | ||
| Аҳолӣ | |||
| Шумора | 928 850 тан (2014) | ||
| Шиносаҳои ададӣ | |||
| Нишонаи почта | 40000 | ||
| ville-marrakech.ma | |||
|
|
|||
 Парвандаҳо дар Викианбор | |||
Маракеш (ба арабӣ: مراكش, Murrākush; ба берберӣ: ⵎⵕⵕⴰⴽⵛ) — шаҳр дар маркази Марокаш, яке аз чор «шаҳри подшоҳии» (модарполисҳои таърихӣ) дар кишвар буда, бо тахаллуси «Шаҳри сурх» (аз сабаби деворҳои гилии сурхи қадима) машҳур аст.[1] Маракеш чанд маротиба пойтахти кишвар (зери Алморавидҳо, Алмуваҳҳидҳо ва Саъдиҳо) буд; маркази таърихии шаҳр соли 1985 ба Феҳристи мероси ҷаҳонии ЮНЕСКО ворид шуд. Аҳолии шаҳр аз 928 ҳазор нафар мегузарад.[1]
Таърих
[вироиш | вироиши манбаъ]Маракешро соли 1062 султон Юсуф ибни Тошфин — асосгузори сулолаи Алморавидҳо — ҳамчун пойтахти империяи Алморавидӣ бунёд кард. Дар замони Алморавидҳо ва баъдан Алмуваҳҳидҳо (1147–1269) шаҳр маркази асосии империяи бузурге шуд, ки Андалусия, Магриб ва қисми Африқои Ғарбиро дар бар мегирифт. Дар ҳамин давра масҷиди ҷомеи машҳури Кутубия (1158) бо манораи 77-метра — намунаи асосии меъмории муваҳҳидӣ — бунёд гардид; шакли он баъдан намунаи Ҷиралдаи Севиля ва Манораи Ҳасани Рабат шуд.[1]
Дар асрҳои XVI–XVII зери сулолаи Саъдиҳо (1554–1659) Маракеш дубора пойтахт гардид ва бо бунёди кохи Бадеъ (1593, баъдан хароб) ва Маросум-мавзолеи Саъдиҳо (ҷамаъаи кохҳои кӯҳна, бо коркорди мармари бенуқтаи бенуқта) ороиш ёфт. Аз асри XVII пойтахт ба Мекнес ва баъдан ба Фес кӯчид, аммо Маракеш ҳамчун маркази муҳими тиҷорати корвонии Сахрои Кабир боқӣ монд.
Ҷуғрофия ва иқлим
[вироиш | вироиши манбаъ]Маракеш дар дашти Хаусс, дар домани кӯҳҳои Атлас (зиёда аз 4000 м баландӣ), дар баландии тахминан 466 метр аз сатҳи баҳр воқеъ аст; иқлими он биёбонии нимхушки муътадил буда, тобистон сахт гарм (то +40°C) ва зимистон муътадил мебошад.
Аҳолӣ
[вироиш | вироиши манбаъ]Аҳолии шаҳри Маракеш аз 928 ҳазор нафар буда, асосан арабҳо ва берберҳои Магриб (асосан масмудаҳо ва санҳаҷаҳо) ҳастанд; забонҳо — арабӣ, берберӣ ва фаронсавӣ.[1]
Иқтисод
[вироиш | вироиши манбаъ]Иқтисоди Маракеш бар сайёҳии байналмилалӣ (шаҳр яке аз муҳимтарин нуқтаҳои сайёҳии Африқо аст — то 3 миллион сайёҳ дар як сол), ҳунармандӣ (заргарӣ, кӯзагарӣ, нассоҷии қолин), савдо ва кишоварзии абёри атроф асос меёбад.
Нақлиёт
[вироиш | вироиши манбаъ]Дар Маракеш Фурудгоҳи байналмилалии Маракеш-Менара (яке аз сераҳолитарин фурудгоҳҳои Марокаш), истгоҳи роҳи оҳан (хатти ҳозиразамон Касабланка-Маракеш) ва шоҳроҳҳои калон амал мекунанд.
Фарҳанг ва маориф
[вироиш | вироиши манбаъ]Маркази таърихии Маракеш (Мадинаи Кӯҳна) дорои Кутубия, Майдони Ҷамоъ-эл-Фан (Майдони мурдагон — маҷмааи асосии шаҳр, ки соли 2001 ба Феҳристи мероси ғайримоддии ЮНЕСКО ворид шуд бо ҷамъовариҳои саҳроии сайёҳон, мағрабкҳо, ҷодугарон, нависандагони уфроӣ ва мутрибҳои анъанавӣ), Мадрасаи бен Юсуф (мадрасаи бузурги XVI), маҷмааи Маросум-мавзолеи Саъдиҳо ва бозорҳои анъанавии «сук». Дар наздикии шаҳр боғи Менара ва боғи Маҷорелл (бо коллексияи Ив-Сан-Лоран) воқеъанд.
