Мария Склодовска-Кюри

Мария Склодовска-Кюри
Мария Склодовска-Кюри
	фр. Marie Curie; лаҳӣ: Maria Skłodowska-Curie
Таърихи таваллуд	7 ноябр 1867[…]
Зодгоҳ	Варшава, Congress Poland[d], Русияи подшоҳӣ[…];
Таърихи даргузашт	4 июл 1934[…] (66 сол)
Маҳалли даргузашт	Санселлмоз[d], Пасси[d];
Кишвар	Ҷумҳурии дувуми Лаҳистон[d][…]; Фаронса; Русияи подшоҳӣ;
Фазои илмӣ	radioactivity[d], кимиё, физик, Радий ва Полоний
Ҷойҳои кор	Донишгоҳи Порис; Донишгоҳи Сурбун[d]; Curie Institute[d];
Дараҷаи илмӣ:	licentiate[d] (1893) ва докторӣ[d] (23 июн 1903)
Алма-матер	Science Faculty of Paris[d]; Flying University[d]; Донишгоҳи Порис (1893); X LO im. Królowej Jadwigi in Warsaw[d]; Донишгоҳи Порис; Донишгоҳи Порис (1894);
Роҳбари илмӣ	Gabriel Lippmann[d]
Шогирдон	Ellen Gleditsch[d] ва Irène Joliot-Curie[d]
Ҷоизаҳо	; Willard Gibbs Award[d] (1921) honorary doctor of the Jagiellonian University of Krakow[d] John Scott Award[d] (1921) медали Эллиот Крессон[d] (1909) Davy Medal[d] (1903) Matteucci Medal[d] (1904) Actonian Prize[d] (1907) Albert Medal[d] (1910) prix Gegner[d] (1898) Benjamin Franklin Medal[d] (1921) Cameron Prize of the University of Edinburgh[d] Honorary Fellow of the Royal Society Te Apārangi[d] (1927) 72 noms de femmes de sciences pour la tour Eiffel[d]
Имзо
	Гуфтовардҳо дар Викигуфтовард
	Осор дар Викитека
	Парвандаҳо дар Викианбор

Мария Склодовска-Кюри ( фр. Marie Curie, лаҳӣ: Maria Skłodowska-Curie; нее Мария Саломеа Склодовска, лаҳӣ: Maria Salomea Skłodowska ^[12]; 7 ноябри соли 1867, Варшава, Империяи Русия – 4 июли соли 1934, Санаторияи Санселлмоз , Пасси , Фаронса) як олими таҷрибавии лаҳистони ва фаронсавӣ (физикдон, шимидон), педагог ва фаъоли иҷтимоӣ буд. Ӯ якҷоя бо шавҳараш Пер Кюри ва Антуан Анри Беккерел мухтареъи радиоактивӣ ва муаллифи истилоҳи " радиоактивӣ " буданд ^[13] ^[14] . Ҳамчунин, ӯ якҷоя бо шавҳараш унсурҳои радий (аз лот. radius - "шуоъ") ва полонийро (аз лот. Polōnia — Лаҳистон, ба шарафи зодгоҳи Мария Склодовска) кашф кардаанд.

Ӯ ба ҷоизаҳои Нобел дар соҳаи физика (1903) ва шимӣ (1911) ^[15] сазовор дониста шудааст. Ӯ аввалин зане буд, ки ҷоизаи Нобелро ба даст овард ^[16] ^[17] ва аввалин барандаи дукаратаи ҷоизаи Нобел маҳсуб мешавад ^[18] ^[19] ^[15] ^[20] . Мария, Пер Кюри ва Антуан Анри Беккерел аз ҷумлаи инчунин аввалин фаронсавиҳое буданд, ки ҷоизаи Нобелро дар соҳаи физика ба даст оварданд ^[21] ^[22] .

Пас аз марги шавҳараш дар соли 1906, аввалин зане шуд, ки профессори Донишгоҳи Париж шуд. Ӯ ҳамчунин аввалин зане буд, ки узви Академияи тибби Париж шуд ^[23] . Ӯ дар таъсиси Институтҳои Кюри дар Париж ва Варшава ширкат кардааст. Дар Пантеони Париж дафн карда шудааст.

Зиндагинома

Варшава

Дар фарҳанг

Зиндагиномаи Мари Кюри дар филмҳои " Мадам Кюри " (1943, коргардон Мервин Лерой ) ^[24], " Мария Кюри " (2016, коргардон Мари Ноэл ) ^[25], " Унсури хатарнок " (2019, коргардон Марҷан Сатрапи ) ^[26] инъикос ёфтааст.

Эзоҳ

↑ ^1.0 ^1.1 ^1.2 ^1.3 Рожанский И. Д. Склодовская-Кюри Мария // Большая советская энциклопедия (рус.): [в 30 т.] — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1976. — Т. 23 : Сафлор — Соан. — С. 512.
↑ ^2.0 ^2.1 ^2.2 Кругосвет (рус.) — 2000.
↑ ^3.0 ^3.1 ^3.2 ^3.3 Encyclopædia Britannica (ингл.)
↑ http://www.nytimes.com/1995/04/21/world/marie-curie-enshrined-in-pantheon.html
↑ http://www.nytimes.com/2010/12/22/books/22book.html
↑ https://www.britishmuseum.org/collection/term/BIOG146156
↑ http://www.nndb.com/event/068/000086807/
↑ Каталог Немецкой национальной библиотеки (нем.)
↑ ^9.0 ^9.1 ^9.2 Notable Names Database (ингл.) — 2002.
↑ ^10.0 ^10.1 Чешская национальная авторитетная база данных
↑ ^11.0 ^11.1 Venkatraman V. Curie’s intellectual offspring The Elements of Marie Curie: How the Glow of Radium Lit a Path for Women in Science Dava Sobel Atlantic Monthly Press, 2024. 336 pp. (ингл.) // Science / H. Thorp — Northern America: AAAS, 2024. — Vol. 386, Iss. 6719. — P. 278—278. — ISSN 0036-8075; 1095-9203 — doi:10.1126/SCIENCE.ADR2515
↑ Goldsmith, 2005, p. 15.
↑ Храмов, 1983.
↑ Кудрявцев, 1956.
↑ ^15.0 ^15.1 Nobel Laureate Facts. 26 ноябри 2008 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 3 феврали 2012.
↑ Knapton, Sarah. Nobel Prize for Physics won by a woman for first time in 55 years(англ.). telegraph.co.uk. The Telegraph (2 October 2018). 25 Декабри 2018 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 26 Декабри 2018.
↑ Пасачофф, Наоми. Мария Кюри: первая женщина — Нобелевский лауреат(рус.). Postnauka.ru. Ассоциация ИД «ПостНаука» (7 октябри 2016). 21 ноябри 2018 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 21 ноябри 2018.
↑ Cropper, 2001, p. 295.
↑ Губский, 1992.
↑ Marie Curie. Britannica.com. 12 Январ 2019 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 11 Январ 2019.
↑ Vergano, Dan. Nobel Prizes Started With a Bang(англ.). nationalgeographic.com. National Geographic Partners, LLC (11 October 2013). 24 ноябри 2018 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 25 ноябри 2018.
↑ Капустинская К. А. Анри Беккерель. — М.: Атомиздат, 1964. — С. 15. — 84 с.
↑ Goldsmith, 2005, p. 8.
↑ Madame Curie (1943)(англ.). www.imdb.com. 17 Январ 2019 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 26 июли 2018.
↑ Marie Curie (2016)(англ.). www.imdb.com. 17 Январ 2019 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 4 августи 2018.
↑ Опасный элемент (2019)(англ.). www.imdb.com. 2 июни 2020 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 4 июни 2020.

Пайвандҳо

[_6a88ab1b1f477bf5-1] 1.0 ^1.1 ^1.2 ^1.3 Рожанский И. Д. Склодовская-Кюри Мария // Большая советская энциклопедия (рус.): [в 30 т.] — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1976. — Т. 23 : Сафлор — Соан. — С. 512.

[_40b293e45458ab95-2] 2.0 ^2.1 ^2.2 Кругосвет (рус.) — 2000.

[_8ca84713451f0743-3] 3.0 ^3.1 ^3.2 ^3.3 Encyclopædia Britannica (ингл.)

[_8c4124aaa510553b-4] ttp://www.nytimes.com/1995/04/21/world/marie-curie-enshrined-in-pantheon.html

[_0ced1e231f74e6e3-5] ttp://www.nytimes.com/2010/12/22/books/22book.html

[_3fa921ec28e4a08e-6] ttps://www.britishmuseum.org/collection/term/BIOG146156

[_ae38908894e8b2f9-7] ttp://www.nndb.com/event/068/000086807/

[_022b9c344dfb4ec2-8] Каталог Немецкой национальной библиотеки (нем.)

[_942ebd5d887b1d18-9] 9.0 ^9.1 ^9.2 Notable Names Database (ингл.) — 2002.

[_c7c0497c4e3d09f9-10] 10.0 ^10.1 Чешская национальная авторитетная база данных

[_12085c2dc3bc4111-11] 11.0 ^11.1 Venkatraman V. Curie’s intellectual offspring The Elements of Marie Curie: How the Glow of Radium Lit a Path for Women in Science Dava Sobel Atlantic Monthly Press, 2024. 336 pp. (ингл.) // Science / H. Thorp — Northern America: AAAS, 2024. — Vol. 386, Iss. 6719. — P. 278—278. — ISSN 0036-8075; 1095-9203 — doi:10.1126/SCIENCE.ADR2515

[Goldsmith—2005——15-12] Goldsmith, 2005, p. 15.

[Храмов—1983——247-13] Храмов, 1983.

[Кудрявцев—1956——376-14] Кудрявцев, 1956.

[Nobel_Laureate_Facts-15] 15.0 ^15.1 Nobel Laureate Facts. 26 ноябри 2008 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 3 феврали 2012.

[Knapton-16] Knapton, Sarah. Nobel Prize for Physics won by a woman for first time in 55 years(англ.). telegraph.co.uk. The Telegraph (2 October 2018). 25 Декабри 2018 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 26 Декабри 2018.

[Пасачофф-17] Пасачофф, Наоми. Мария Кюри: первая женщина — Нобелевский лауреат(рус.). Postnauka.ru. Ассоциация ИД «ПостНаука» (7 октябри 2016). 21 ноябри 2018 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 21 ноябри 2018.

[Cropper—2001——295-18] Cropper, 2001, p. 295.

[Губский—1992——633-19] Губский, 1992.

[Britannica-20] Marie Curie. Britannica.com. 12 Январ 2019 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 11 Январ 2019.

[Vergano-21] Vergano, Dan. Nobel Prizes Started With a Bang(англ.). nationalgeographic.com. National Geographic Partners, LLC (11 October 2013). 24 ноябри 2018 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 25 ноябри 2018.

[22] Капустинская К. А. Анри Беккерель. — М.: Атомиздат, 1964. — С. 15. — 84 с.

[Goldsmith—2005——8-23] Goldsmith, 2005, p. 8.

[24] Madame Curie (1943)(англ.). www.imdb.com. 17 Январ 2019 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 26 июли 2018.

[25] Marie Curie (2016)(англ.). www.imdb.com. 17 Январ 2019 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 4 августи 2018.

[26] Опасный элемент (2019)(англ.). www.imdb.com. 2 июни 2020 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 4 июни 2020.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

[13]

[14]

[15]

[16]

[17]

[18]

[19]

[20]

[21]

[22]

[23]

[24]

[25]

[26]