Масҷиди Биби Ҳайбат
| Ёдмон | |
Масҷиди Биби Ҳайбат | |
|---|---|
 | |
| Кишвар | |
| Макон | Боку ва Bibiheybət[d] |
| Конфессия | ислом |
| Сабки меъморӣ | меъмории исломӣ ва Shirvan-Absheron architectural school[d][1] |
| Меъмор | Mahmud ibn Sa'd[d] |
| Дата основания | 1281 |
 Парвандаҳо дар Викианбор | |
Масҷиди Биби Ҳайбат ( озарбойҷонӣ: Bibiheybət məscidi ) — як масҷиди қадимӣ дар Боку, пойтахти Озарбойҷон аст. Он дар давраи ҳукмронии Ширвоншоҳҳо сохта шудааст, аммо соли 1936 аз ҷониби болшевикон пурра хароб карда шуд. Сохтмон дар солҳои 1990 оғоз ёфт ва масҷиди кунунӣ соли 1997 ифтитоҳ ёфт. Дар ин масҷид қабри яке аз авлоди Муҳаммад (с) ҷойгир аст, ки имрӯз маркази маънавии мусалмонони минтақа ва яке аз муҳимтарин ёдгориҳои меъмории исломӣ дар Озарбойҷон мебошад. Дар байни мардуми маҳаллӣ, ин масҷид бо номи масҷиди Фотима Заҳро низ маъруф аст.
Замина
[вироиш | вироиши манбаъ]Масҷиди Бибиҳайбат қабри духтари имоми ҳафтуми шиъа, Имом Мусо Козим аст, ки аз таъқиби халифаҳо ба Боку фирор кардааст. Қабри набераи шашуми Имом Ҷаъфар ас-Содиқ низ дар ин макони муқаддас дафн карда шудааст. Санги қабри авлоди ӯ, хоҳари Имом Ризо, дар он нақш бастааст. [1] Нависандаи машҳури фаронсавӣ Александр Дюма низ дар хотираҳои худ ҳангоми сафараш ба Боку аз ин масҷид ёдовар шудааст. Масҷид дар давраи коммунистӣ аз ҷониби болшевикон хароб карда шуд, ки бо хароб кардани маконҳои динӣ ҳамроҳ буд. [1] [2]
Бозсозӣ
[вироиш | вироиши манбаъ]Соли 1994, пас аз истиқлолияти Ҷумҳурии Озарбойҷон, президенти собиқ Ҳайдар Алиев фармон дод, ки масҷиди Биби Ҳайбат дар ҳамон макони масҷиди харобшуда бо бинои нав аз нав сохта шавад. [1] Бинои нави масҷид 11 июли соли 1997 бо ҳузури Ҳайдар Алиев ифтитоҳ ёфт. [1] Масҷиди аз нав сохташуда бо фармони президент дар соли 2005 таъмир карда шуд ва барои роҳат ва қулайии зоирон толорҳои нав ва калонтар сохта шуданд. [2]
Меъморӣ
[вироиш | вироиши манбаъ]Ин масҷиди қадим дар қисмати ҷанубии мақбара ҷойгир буд, дар ҳоле ки дар қисмати ғарбии масҷид манораи 20-метра мавҷуд аст. Баъдтар, дар тарафи ҷанубии манора ба масҷид як мақбара ва ду таҳхона илова карда шуданд. Дар таҳхонаҳо навиштаҷотҳое мавҷуданд, ки номи Фатҳалӣхонро дар бар мегиранд, ки санги қабри мармарии ӯ айни замон дар Осорхонаи миллии таърихи Ҷумҳурии Озарбойҷон нигоҳ дошта мешавад.
Қисми дохилии масҷид бо ороишоти фаровон оро дода шудааст. Он аз як ҳуҷраи росткунҷа бо арки нӯгтез дар зери гунбад, як люстра, як шамъдон ва як фронтон иборат аст, ки бо овезаҳои шишагини ранга иҳота шудааст. Дар тарафи шимолии манора ва масҷиде, ки бевосита дар паҳлӯи қабр ҷойгир аст, навиштаҷоти кашфкардаи Бернхард Дорн мавҷуд аст, ки аз он маълум шуд, ки қабр соли 1619 сохта шудааст.
Масҷиди муосир таъмиршуда намунаи классикии услуби меъмории Шервонӣ мебошад. Масҷид се гунбад дорад, ки бо шакли анъанавӣ сохта шудаанд ва бо ду манора мустаҳкам карда шудаанд. Гунбади оинаи сабз ва фирӯза бо навиштаҷоти тиллоии Қуръон оро дода шудааст. Толори намози мардона дар тарафи ҷанубии маҷмаа ва толори занона дар тарафи шимолӣ ҷойгир аст. Дар байни онҳо мақбара низ ҷойгир аст. Тарроҳии меъмории масҷиди Биби Ҳайбат аз ҷониби меъмори машҳури озарбойҷонӣ Синан Султонов тарҳрезӣ шудааст. [2]
Нигористон
[вироиш | вироиши манбаъ]
داخل مسجد
داخل مسجد
مقبره
ورودی مسجد
طراحی دیوار مسجد
نمایی از مسجد در سال 2008 پس از مرمت
تصویری به صورت نقاشی از مسجد
Манобеъ
[вироиш | вироиши манбаъ]- ↑ http://irs-az.com/new/pdf/1275844048892042186.pdf
- ↑ هیبت توسط معماری معروف آذربایجانی، سنان سلطانوف طراحی شده است.journal|last=Nurizade|first=Shahla|title=. Биби-Эйбат. Здесь возносят молитвы, здесь обретают исцеление|journal=IRS|year=2007|url=http://www.irs-az.com/pdf/090621154124.pdf|access-date=۱۵(пайванди дастнорас) سپتامبر ۲۰۱۳|archive-url=https://web.archive.org/web/20170912191542/http://www.irs-az.com/pdf/090621154124.pdf%7Carchive-date%3D%DB%B1%DB%B2 سپتامبر ۲۰۱۷