Маъриб
| Шаҳр | |
Маъриб | |
|---|---|
| مأرب / Maʾrib | |
 | |
| 15°27′ с. ш. 45°20′ в. д.HGЯO | |
| Кишвар | Яман |
| Таърих ва ҷуғрофиё | |
| Таъсис | асри VIII то милод |
| Масоҳат | 13 км² |
| Баландии марказ | 1090 м |
| Минтақаи замонӣ | UTC+3:00 |
| Аҳолӣ | |
| Аҳолӣ | 16 794 нафар (2004) |
|
|
|
 Парвандаҳо дар Викианбор | |
Маъриб (ба арабӣ: مأرب, Maʾrib) — шаҳри таърихии шарқии Яман, пойтахти вилояти Маъриб, ки дар асрҳои VIII то милод то VI мелодӣ пойтахти шоҳии Сабея — яке аз қадимтарин ва тавонотарин давлатҳои Аравияи Ҷанубӣ — буд.[1] Дар канори шаҳри қадим харобаҳои бузурги сарбанди Маъриб — яке аз бузургтарин иморатҳои муҳандисии ҷаҳони қадим — ҷой гирифтаанд. Тибқи ривояти исломӣ, аз Маъриб маликаи Балкис (Билкис) — маликаи Сабея, ҳамзамони пайғамбар Сулаймон (а) — бархост.[1]
Таърих
[вироиш | вироиши манбаъ]Шоҳии Сабея (тахминан 1000 то милод – 275 мелодӣ) бо пойтахт Маъриб яке аз бузургтарин давлатҳои Аравияи Ҷанубӣ буд. Тибқи Қуръон (сураи Намл, 22–44) ва Аҳди Қадим (Подшоҳон), маликаи Балкис аз Сабея ба зиёрати ҳаким Сулаймон (а) ба Уршалим (Қуддус) омад. Сабея бо тиҷорати ширу мирра, шарик ва атриёт сарватманд гардид ва бо Миср, Юнон ва Ҳиндустон робитаи тиҷоратӣ дошт.[1]
Сарбанди Маъриб тахминан асри VIII то милод барои абёр кардани водии хушки Маъриб сохта шуд; дарозии он ≈680 метр, баландиаш 16 метр, ва он зиёда аз 1500 сол кор мекард. Соли 575 мелодӣ сарбанд вайрон шуд, ки оқибат сарбандӣ беобии минтақа ва ҳиҷрати оммавии қабилаҳои сабеӣ ба шимоли Аравия (қиссаи қуръонии 'сайл ал-арим' — 'ҷориаи қаҳкаш') гардид. Соли 2000 архелогҳои олмонӣ боқимондаҳои сарбандро аз нав кашф карданд.
Дар асри XX Маъриб шаҳри хурди биёбонӣ боқӣ монд; аз соли 1986 кашфи кони бузурги нафтии Маъриб онро ба маркази иқтисодии нав табдил дод. Аз соли 2015 шаҳр маркази асосии ҳукумати эътирофшудаи Яман дар муқобили ҳусиҳо аст.
Ҷуғрофия ва иқлим
[вироиш | вироиши манбаъ]Маъриб дар дашти биёбонии шарқии Яман, дар канори водии хушки Маъриб, дар баландии тахминан 1100 метр аз сатҳи баҳр воқеъ аст; иқлими он биёбонии гарм мебошад.
Аҳолӣ
[вироиш | вироиши манбаъ]Аҳолии шаҳри Маъриб қабл аз ҷанг тахминан 16 ҳазор нафар буд; аз соли 2015 шумораи он бо паноҳҷӯёни дохилӣ зиёда аз 1 миллион нафар расидааст.[1]
Иқтисод
[вироиш | вироиши манбаъ]Иқтисоди Маъриб бар саноати нафту газ (кони Маъриб — асосии Яман) ва пас аз 2015 — кӯмаки байналмилалии башардӯстона ва ҳазинаҳои ҳукуматӣ асос меёбад.
Нақлиёт
[вироиш | вироиши манбаъ]Дар Маъриб Фурудгоҳи Маъриб (рейсҳои дохилӣ) ва шоҳроҳи Санъо–Маъриб амал мекунанд.
Фарҳанг ва маориф
[вироиш | вироиши манбаъ]Маъриб шаҳри харобаҳои бостонии бузургтарин дар Аравия аст: маъбадҳои Аввам ва Бар-ан (асрҳои VIII то милод, ҳарду бахшида ба офтоби Алмаках), сарбанди Маъриб, тахти 'Аршуш-Балкис' ва маҷмаъаи кохҳои сабеӣ диққатро ҷалб мекунанд. Ёдгории муҳим: навиштаҷоти забони сабеӣ — қадимтарин навиштаҷоти аравӣ — дар маъбадҳои Маъриб ҳифз шудаанд.
