Маҳмудхон Мирзо Ҳисобӣ

Маҳмуд Ҳисобӣ
Маҳмуд Ҳисобӣ
Таърихи таваллуд	23 феврали 1903
Зодгоҳ	Теҳрон, Эрон;
Таърихи даргузашт	3 сентябри 1992 (89 сол)
Маҳалли даргузашт	Женева, Суис;
Кишвар	Эрони Паҳлавӣ[d];
Самти фаъолият	Донишманд
Фарзандон	Iraj Hessabi[d]
Ҷоизаҳо	нишони Легиони ифтихорӣ
	Парвандаҳо дар Викианбор

Маҳмудхон Мирзо Ҳисобӣ (ё Ҳисобӣ, محمودخان میرزا حسابی; 23 феврали 1903 — 3 сентябри 1992) — эронӣ физик-и ҳастаӣ ва сенатор буд.^[1] Ӯ аз соли 1951 то 1952 дар ҳайати ҳукумати сарвазир Муҳаммад Мусаддиқ вазифаи вазири маорифро бар уҳда дошт.^[2]

Зиндагӣ

Ҳисобӣ дар Теҳрон дар оилаи Аббос ва Гавҳаршод Ҳисобӣ ба дунё омад. Зодгоҳи аслии хонаводаи ӯ Тафреш, устони Марказӣ, Эрон буд.^[3]

Соли 1907, вақте падараш ба ҳайси консул дар сафорати Эрон таъйин шуд, оилаи ӯ ба Бейрут кӯчид.^[4] Дар он ҷо Ҳисобӣ таҳсили ибтидоиро оғоз кард. Ҳангоми таҳсил дар мактаби миёна, Ҷанги якуми ҷаҳонӣ оғоз шуд ва мактаб баста гардид, аз ин рӯ ӯ таҳсилро дар хона идома дод. Соли 1922 ӯ аз Донишгоҳи амрикоии Бейрут дар риштаи муҳандисии роҳ диплом гирифт.

Пас аз муддате фаъолият дар Вазорати роҳҳои Бейрут, Ҳисобӣ барои идомаи таҳсил ба Париж рафт ва дар он ҷо дараҷаи муҳандисии муҳандисии барқ-ро аз École Superieure d'Electricité ба даст овард ва баъдан соли 1927 соҳиби дараҷаи докторӣ гардид. Дар Париж ӯ бо Aime Cotton ҳамкорӣ мекард.^[5]

Дар Теҳрон Ҳисобӣ бо Донишгоҳи Теҳрон ҳамкорӣ дошт ва факултаҳои илм ва муҳандисии донишгоҳро ташкил намуд. Ӯ устоди Аленуш Терян ҳангоми таҳсилаш дар донишгоҳ буд.^[6]

Моҳи июни соли 1951 Ҳисобӣ ба ҳайси узви ҳайати се-нафараи вилояти ширкати нафти Эрон, ки ҷойгузини Ширкати нафти Англо-Эрон гардид, таъйин шуд. Доктор Ҳисобӣ раванди милликунонии ширкатро раҳбарӣ карда, нахустин мудири кулли он шуд. Дар моҳи декабри соли 1951 ӯ ба ҷойи Карим Санҷобӣ вазири маориф таъйин гардид.^[1]

Дар солҳои 1961–1969 Ҳисобӣ намояндаи Эрон дар зеркумитаи илмӣ ва техникии Кумитаи Созмони Милали Муттаҳид оид ба истифодаи осоиштаи фазои кайҳон буд.

Ҳангоми баргузории конгресси «60 соли физика дар Эрон» аз хизматҳои ӯ қадрдонӣ карда шуд ва ӯро «падари физикаи муосир дар Эрон» номиданд.

Осорхона

Соли 1992 хонаи ӯ ба осорхона табдил дода шуд, то зиндагӣ ва фаъолияти ӯ муаррифӣ гардад. Осорхонаи Маҳмуд Ҳисобӣ дар маҳаллаи Таҷриш дар Теҳрон ҷойгир аст.

Хонаводаи Ҳисобӣ бахше аз элитаи мусулмони Эрон ба шумор меравад. Яке аз хиёбонҳои пойтахт ба номи онҳо гузошта шудааст ва ба майдоне мебарад, ки дар он ҳайкали доктор Ҳисобӣ қарор дорад. Маҳмуд Ҳисобӣ соҳиби як писар ва як духтар буд. Писараш, ки муҳандис аст, роҳбари Бунёди доктор Ҳисобӣ мебошад (2015). Имрӯз аксари аъзои хонавода берун аз Эрон зиндагӣ мекунанд, махсусан пас аз Инқилоби исломии Эрон дар соли 1979.

Осори баргузида

Hessaby M. (1947). «Continuous Particles». Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America 33 (6): 189–194. doi:10.1073/pnas.33.6.189. PMID 16588741. Bibcode: 1947PNAS...33..189H.

Hessaby M. (May 1948). «Theoretical Evidence for the Existence of a Light-Charged Particle of Mass Greater than That of the Electron». Phys. Rev. 73 (9=). doi:10.1103/PhysRev.73.1128. Bibcode: 1948PhRv...73.1128H.

Ҳамчунин нигаред

Манбаъ

1 2 Iran Bank Fights Drain on Exchange: Opening of Credit Abroad for Imports Suspended in Step to Protect Currency (5 December 1951).
↑ Alexander, Yonah; Nanes, Allan S. (1980). The United States and Iran: A Documentary History. Aletheia Books. p. 244. ISBN 9780890933787.
↑ Iranian Personalities: Professor Mahmoud Hessabi. Iran Chamber Society.
↑ H. E. Chehabi; Hassan I. Mneimneh (2007). "Five Centuries of Lebanese–Iranian Encounters". In H. E. Chehabi. Distant Relations: Iran and Lebanon in the Last 500 Years. New York: I.B. Tauris. p. 18. ISBN 9781860645617.
↑ Tarikhi, Parviz (2014). The Iranian Space Endeavor: Ambitions and Reality. Springer. p. 47.
↑ (2012) «Alenush Terian: The Iranian Solar Mother». Physics in Perspective 14 (2): 239–241. doi:10.1007/s00016-012-0085-x. Bibcode: 2012PhP....14..239T.

Пайвандҳои беруна

Hessaby Foundation
Media related to Маҳмудхон Мирзо Ҳисобӣ at Wikimedia Commons

[NYT-1] 1 2 Iran Bank Fights Drain on Exchange: Opening of Credit Abroad for Imports Suspended in Step to Protect Currency (5 December 1951).

[2] Alexander, Yonah; Nanes, Allan S. (1980). The United States and Iran: A Documentary History. Aletheia Books. p. 244. ISBN 9780890933787.

[3] Iranian Personalities: Professor Mahmoud Hessabi. Iran Chamber Society.

[4] H. E. Chehabi; Hassan I. Mneimneh (2007). "Five Centuries of Lebanese–Iranian Encounters". In H. E. Chehabi. Distant Relations: Iran and Lebanon in the Last 500 Years. New York: I.B. Tauris. p. 18. ISBN 9781860645617.

[5] Tarikhi, Parviz (2014). The Iranian Space Endeavor: Ambitions and Reality. Springer. p. 47.

[6] (2012) «Alenush Terian: The Iranian Solar Mother». Physics in Perspective 14 (2): 239–241. doi:10.1007/s00016-012-0085-x. Bibcode: 2012PhP....14..239T.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]