Медали биринҷӣ

Медали биринҷӣ — яке аз навъҳои медал, ки ҳамчун мукофот истифода мешавад.

Одатан ба иштирокчие дода мешавад, ки дар мусобиқа ё рақобат ҷойи сеюмро ишғол кардааст ё натиҷаи ҷоизадор нишон додааст. Ғолибони ҷойҳои аввал ва дуюм мувофиқан бо медали тилло ва медали нуқра сарфароз мегарданд.

Таърих

Мафҳуми чунин нишони сарфарозӣ ибтидо дар соҳаи ҳарбӣ ҳанӯз дар Асрҳои миёна пайдо шудааст. Бо гузашти вақт, медали биринҷӣ низ барои хизматҳои ғайринизомӣ дода мешуд. Ин то андозае бо пайдо шудани мукофотҳои мушаххастар дар соҳаи ҳарбӣ (масалан: Медали биринҷӣ «Барои шуҷоати ҳарбӣ», Медали биринҷӣ «Барои хизмат дар майдони Шуҳрат» ва ғайра) вобаста буд.

Дар маҷмӯъ, биринҷӣ ҳамчун як хӯла маъмултарин мавод барои сохтани намудҳои гуногуни медалҳои баландсифат, аз ҷумла медалҳои ҳунарӣ ба шумор меравад.

Истисноҳо кам ба назар мерасанд. Масалан, ба дорандагони Ҷоизаи Нобел медали тилло дода мешавад, ки воқеан аз тиллои холис сохта шудааст. Медали мактабӣ — нишони сарфарозӣ барои хатми таҳсилоти миёна дар мактабҳои Русия ва кишварҳои собиқ СССР — имрӯз аз тилло ё нуқра сохта намешавад; медалҳои мактабии биринҷӣ низ дар Русия айни ҳол мавҷуд нестанд, ҳарчанд дар баъзе кишварҳо (масалан, дар Италия) чунин мукофотҳо вуҷуд доранд.

Дар баъзе намудҳои варзиш ду медали биринҷӣ дода мешавад. Масалан, дар бокс ҳар ду варзишгари мағлубшудаи нимниҳоӣ медали биринҷӣ мегиранд^[1]. Дар ҷудо, таэквондо, карате ва кӯшти ҳар як иштирокчии нимниҳоӣ барои медали биринҷӣ бо ғолиби «мусобиқаи тасаллӣ» рақобат мекунад. Аммо дар Чемпионати Аврупо оид ба футбол медали биринҷӣ умуман дода намешавад.

Бозиҳои олимпӣ

Дар Мусобиқаҳои Бозиҳои олимпии қадим ҷоизаи асосӣ медал набуд; медал танҳо дар Бозиҳои олимпии 1896 ҷорӣ гардид. Он вақт медалҳои ҷоизадорон аз нуқра буданд, новобаста аз ҷойи ишғолкардаашон. Анъанаи супоридани медалҳои тилло, нуқра ва биринҷӣ барои се ҷойи аввал аз Бозиҳои олимпии 1904 оғоз гардида, баъдан ба бисёр дигар чорабиниҳои варзишӣ паҳн шуд.

Эзоҳ

↑ Дар ин ҷо «нимниҳоӣ» ба маънои иштирокчие аст, ки дар марҳилаи нимниҳоӣ мағлуб шудааст.

Адабиёт

Косарева А. В. Санъати медал: Китоб барои омӯзгор. — Нашри 2-юм, иловашуда ва такмилёфта. — Москва: Просвещение, 1982. — 127 саҳ.: тасвирҳо.
Фенглер Х., Гироу Г., Унгер В. Луғати нумизмат: Тарҷума аз олмонӣ. — Москва: Радио и связь, 1982. — 328 саҳ.

Пайвандҳои беруна

Тарҳи медалҳои олимпӣ

[1] Дар ин ҷо «нимниҳоӣ» ба маънои иштирокчие аст, ки дар марҳилаи нимниҳоӣ мағлуб шудааст.

[1]