Мекнес
| Шаҳр | |||
Мекнес | |||
|---|---|---|---|
| مكناس / Miknās | |||
 | |||
|
|||
| 33°54′ а. ш. 5°32′ т. ғ.HGЯO | |||
| Кишвар | Марокаш | ||
| Таърих ва ҷуғрофия | |||
| Таъсис | асри X | ||
| Масоҳат | 450 км² | ||
| Баландии марказ | 530 м | ||
| Минтақаи замонӣ | UTC+1:00 | ||
| Аҳолӣ | |||
| Шумора | 632 079 тан (2014) | ||
| Шиносаҳои ададӣ | |||
| Нишонаи почта | 50000 | ||
| region-fes-meknes.ma/…(ар.) | |||
|
|
|||
 Парвандаҳо дар Викианбор | |||
Мекнес (ба арабӣ: مكناس, Miknās; ба берберӣ: ⵎⴽⵏⴰⵙ) — шаҳр дар шимоли Марокаш, яке аз чор шаҳри подшоҳии таърихии кишвар, машҳур ҳамчун пойтахти султон Мулай Исмоил ибни Шариф (ҳукмронӣ 1672–1727), ки 55 сол ҳукмронӣ кард — давраи дарози ҳукмронӣ дар таърихи Марокаш.[1] Маркази таърихии шаҳр соли 1996 ба Феҳристи мероси ҷаҳонии ЮНЕСКО ворид шуд. Аҳолии шаҳр аз 631 ҳазор нафар мегузарад.[1]
Таърих
[вироиш | вироиши манбаъ]Мекнес дар асри X аз тарафи қабилаи берберии Микноса ҳамчун қасаба бунёд шуд (аз ҳамин номи қабила номи Мекнес меояд). Дар асрҳои XI–XII шаҳр зери ҳукмронии Алморавидҳо ва Алмуваҳҳидҳо буд ва дар асри XIII аз тарафи Маринидҳо девор кашида шуд.[1]
1672 султон Мулай Исмоил ибни Шариф (аз сулолаи Алавиён) Мекнесро ҳамчун пойтахти нави Марокаш интихоб кард ва дар тӯли 55 соли ҳукмронӣ онро ба «Версали Магриб» табдил дод — бо сохтмони деворҳои бузурги мудофиавӣ (дарозии ҳамаи онҳо 40 километр), кохҳои бузург, борҳои шоҳона Доруламма (барои нигоҳдории 12000 асп), Ҳарии Ҳарӣ (анбори бузурги ҳабубот), Сахриҷи ас-Свони (обанбори азим бо 4 ҳавзи 4 га), масҷиду мадрасаҳо ва дарвозаҳои зебо монанди Боб-эл-Мансур (соли 1732 анҷом ёфт — бузургтарин дарвозаи Магриб).[1]
Пас аз вафоти Мулай Исмоил соли 1727 пойтахт ба Маракеш ва Рабат гузашт ва Мекнес аҳамияти асосии худро аз даст дод, аммо меъмории шоҳии он то ҳол боқӣ мондааст.
Ҷуғрофия ва иқлим
[вироиш | вироиши манбаъ]Мекнес дар дашти Саис, дар домани Атласи Миёна, дар баландии 530 метр аз сатҳи баҳр воқеъ аст; иқлими он континенталии нимхушк мебошад.
Аҳолӣ
[вироиш | вироиши манбаъ]Аҳолии шаҳри Мекнес аз 631 ҳазор нафар буда, аксарият арабҳо ва берберҳои Магриб мебошанд.[1]
Иқтисод
[вироиш | вироиши манбаъ]Иқтисоди Мекнес бар кишоварзӣ (Дашти Саис — яке аз ҳосилхезтарин минтақаҳои Марокаш барои зайтун, ангур-шароб, гандум), коркарди маҳсулоти кишоварзӣ, сайёҳӣ ва маъмурияти давлатӣ асос меёбад.
Нақлиёт
[вироиш | вироиши манбаъ]Дар Мекнес истгоҳи роҳи оҳан (хатти Касабланка-Рабат-Фес) ва шоҳроҳҳои калон амал мекунанд; Фурудгоҳи байналмилалии Фес-Саис тахминан 50 км дур ҷой гирифтааст.
Фарҳанг ва маориф
[вироиш | вироиши манбаъ]Маркази таърихии Мекнес дорои Боб-эл-Мансур (1732), Мавзолейи Мулай Исмоил (хусусияти мункир ин аст, ки маҷмааи бо ҳавлии анъанавии Магриб бо ороишҳои мармари бенуқтаи меъмории мур ва зеллиҷӣ), маҷмааи Ҳари-Сурӣ (борҳои шоҳона ва анборҳои Доруламма), Сахриҷи ас-Свони ва маҳаллаи кӯҳнаи мусулмонӣ-юҳудии Мадина мебошад.[1] Дар наздикии шаҳр харобаҳои римии Волубилис (ҳамчун мероси ҷаҳонии ЮНЕСКО) — бузургтарин маҷмааи римии Марокаш — воқеъанд.
