Муҳоҷирати дохилӣ
Муҳоҷирати дохилӣ, муҳоҷирати дохилии аҳолӣ [1] — кӯчидани одамон аз як минтақа ба минтақаи дигар дар дохили як кишвар.
Таърих
[вироиш | вироиши манбаъ]Олими англиси олмониасл Э. Г. Равенштейн муаллифи яке аз аввалин таҳқиқоти назариявӣ дар соҳаи муҳоҷирати аҳолӣ мебошад («Қонунҳои муҳоҷират» («The laws of migration»), Лондон, соли 1876[2]). Равенштейн равандҳои муҳоҷиратро дар Англия, Шотландия ва Амрикои Шимолӣ омӯхта, ёздаҳ қонуни муҳоҷиратро таҳия намуд, ки баъдан бисёр назарияҳо дар ин соҳа бар онҳо асос ёфтанд. Қонуниятҳои асосӣ инҳоянд:
- аксари муҳоҷиратҳо дар масофаҳои кӯтоҳ анҷом дода мешаванд;
- маркази ҳудудӣ ҳар қадар калон бошад, ҳамон қадар ҷозибаи бештар дорад;
- ҳар як ҷараёни муҳоҷират ҷараёни муқобили худро дорад;
- афзоиши шаҳрҳои калон бештар аз ҳисоби муҳоҷирати аҳолӣ сурат мегирад, назар ба афзоиши табиӣ;
- миқёси муҳоҷират бо рушди саноат, тиҷорат ва махсусан нақлиёт зиёд мешавад;
- сабабҳои иқтисодии муҳоҷират муайянкунанда мебошанд;
ва ғайра.
Муҳоҷирати дохилии аҳолӣ яке аз шаклҳои муҳоҷирати аҳолӣ мебошад. Сабабҳои асосии муҳоҷирати дохилӣ, чун қоида, омилҳои иқтисодӣ — набудани кор (муҳоҷирати дохилии меҳнатӣ), сатҳи даромад ва хароҷот, инчунин сифати зиндагӣ ва гуруснагӣ мебошанд, дар ҳоле ки дар муҳоҷирати берунӣ ба ғайр аз омилҳои иқтисодӣ, омилҳои сиёсӣ низ нақши муҳим доранд. Яке аз намунаҳои муҳоҷирати дохилӣ, ки барои бисёр кишварҳо хос аст, ин урбанизатсия — кӯчидани аҳолӣ аз деҳот ба шаҳрҳо мебошад.
Таърихи бисёр кишварҳо намунаҳои муҳоҷиратҳои назарраси дохилиро дар бар мегирад:
Британияи Кабир — дар таърихи ин кишвар чандин муҳоҷиратҳо аз шимоли Англия ба ҷануб, инчунин аз Шотландия, Ирландия ва Уэлс ба Англия сурат гирифтаанд. Муҳимтарин кӯчишҳо дар замони инқилоби саноатӣ ва дар робита ба оқибатҳои гуруснагӣ дар Ирландия дар солҳои 1845—1849 буданд.
ИМА — дар миёнаи асри XIX муҳоҷирати назарраси дохилӣ аз иёлатҳои шарқӣ ба соҳилҳои ғарбӣ сурат гирифт, ки пас аз сохтмони роҳи оҳани байниқитъавӣ дар соли 1869 ба таври назаррас афзоиш ёфт. Дар давраи солҳои 1910 то 1970 кӯчиши оммавии афроамрикоиҳо аз иёлатҳои кишоварзии ҷануб ба шаҳрҳои саноатии Шимол ва Ғарб ба амал омад.
Иттиҳоди Шӯравӣ — барои таъмини захираҳои меҳнатии сохтмонҳо дар Шимоли Дур, Сибир ва Шарқи Дур одамонро бо маошҳои баланд, романтикаи сохтмонҳои зарбдор ва чораҳои ташкилӣ (масалан, даъвати комсомолӣ) ҷалб мекарданд.
Дар кишварҳои рӯ ба тараққӣ муҳоҷирати назарраси мавсимӣ ва муваққатӣ аз деҳот ба шаҳрҳо мавҷуд аст[3].
Нигаред низ
[вироиш | вироиши манбаъ]Эзоҳ
[вироиш | вироиши манбаъ]- ↑ Миграция населения // Большая советская энциклопедия : в 66 т. (65 т. и 1 доп.) / гл. ред. О. Ю. Шмидт. — М. : Советская энциклопедия, 1926—1947.
- ↑ Равенштейн, Эрнст-Георг // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.
- ↑ Фактор мобильности и миграция населения.(пайванди дастнорас)
Адабиёт
[вироиш | вироиши манбаъ]- Миграция населения // Большая советская энциклопедия : в 66 т. (65 т. и 1 доп.) / гл. ред. О. Ю. Шмидт. — М. : Советская энциклопедия, 1926—1947.