Нобаробарии иҷтимоӣ
Нобаробарии иҷтимоӣ (англ. Social inequality) — як шакли қишрбандии иҷтимоӣ мебошад, ки дар он фардҳои алоҳида, гурӯҳҳои иҷтимоӣ, табақаҳо ва синфҳо дар зинаҳои гуногуни силсиламаротиби амудии иҷтимоӣ қарор мегиранд ва дорои имконоти нобаробари зиндагӣ ва воситаҳои гуногуни қонеъ гардонидани ниёзҳои худ мебошанд.
Нобаробарии иҷтимоӣ бо нобаробарии иқтисодӣ муртабит аст, ки маъмулан бар асоси тавзеи нобаробари даромад ё сарват тавсиф мешавад, як навъ нобаробарии иҷтимоӣ аст, ки ағлаб мавриди мутолиа қарор мегирад. Агарчи риштаҳои иқтисод ва ҷомеашиносӣ умуман аз рӯйкардҳои назарии мутафовите барои баррасӣ ва тавзеҳи нобаробарии иқтисодӣ истифода мекунанд, ҳар ду ҳавза ба таври фаъол дар таҳқиқи ин нобаробарӣ даргир ҳастанд. Бо ин ҳол, манобеи иҷтимоӣ ва табиӣ ғайр аз манобеи сарфан иқтисодӣ низ дар аксари ҷомеаҳо ба таври нобаробар тавзеъ шудаанд ва мумкин аст ба пойгоҳи иҷтимоӣ кумак кунанд. Ҳанҷорҳои тахсис низ метавонад рӯи тавзеи ҳуқуқ ва имтиёзот, қудрати иҷтимоӣ, дастрасӣ ба колои умумӣ монанди омӯзиш ва парвариш ё низоми қазоӣ, кофии маскан, ҳамлу нақл, эътибори молӣ ва хидматҳои молӣ монанди бонкдорӣ ва сойири колоҳои иҷтимоӣ ва хидматҳои иқтисодӣ асар бигузоранд.
Бисёре аз ҷомеаҳо дар сартосари ҷаҳон иддао мекунанд, ки дорои низоми шоистасолорӣ ҳастанд — яъне ҷомеаҳои онҳо манобеъро мунҳасиран бар асоси шоистагӣ тавзеъ мекунанд. Истилоҳи «шоистагӣ» тавассути Майкл Янг дар мақолаи дистопикӣ дар соли 1958 «Зуҳури шоистасолорӣ» барои баёни норсоиҳои иҷтимоӣ ибдоъ шуд. Ӯ пешбинӣ мекард шоистасолорӣ дар ҷомеаҳое ба вуҷуд ояд, ки нухбагон бар ин боваранд, ки онҳо комилан бар асоси шоистагӣ муваффақ ҳастанд, бинобарин истифода аз ин истилоҳ ба англисӣ бидуни маонии манфии таънаомез аст[1]. Янг нигарон буд, ки низоми сеҷонибаи омӯзиш дар Бритониё дар замони навиштани мақола, шоистагӣ талқӣ мешуд. Ҳушу талош, соҳибони он… дар синини пойин шиносоӣ ва барои омӯзиши фишурдаи муносиб интихоб шуданд ва ин ки васвасаи камисозӣ, намрагузории озмун ва салоҳиятҳо, ки аз он ҳимоят мекард, нухбагони таҳсилкардаи табақаи мутавасситро ба баҳои таҳсили табақаи коргар эҷод мекард, ки ба ночор мунҷар ба беадолатӣ ва дар ниҳоят инқилоб мешуд[2][3].
Нигаред низ
[вироиш | вироиши манбаъ]Эзоҳ
[вироиш | вироиши манбаъ]- ↑ Down with meritocracy(англ.), The Guardian (29 June 2001). Проверено 16 Январ 2026.
- ↑ Bullock, Alan; Stallybrass, Oliver; Trombley, Stephen, eds. (1988). The Fontana Dictionary of Modern Thought. p. 521. OCLC 1149046568.
- ↑ Sen, Amartya (2018). "Merit and Justice". In Arrow, Kenneth; Bowles, Samuel; Durlauf, Steven N. Meritocracy and Economic Inequality. Princeton University Press. p. 7. ISBN 978-0-691-19033-4.
Адабиёт
[вироиш | вироиши манбаъ]- Стиглиц Дж. Люди, власть и прибыль. Прогрессивный капитализм в эпоху массового недовольства = Joseph E. Stiglitz. People, Power, and Profits: Progressive Capitalism for an Age of Discontent / пер. В. Ионов; науч. ред. Н. Злобин. — М.: Альпина Паблишер, 2020. — 430 p. — ISBN 978-5-9614-3368-5.
- Социальная мобильность в усложняющемся обществе: объективные и субъективные аспекты: монография / В. В. Семёнова и др.; отв. ред. В. В. Семёнова, М. Ф. Черныш, П. Е. Сушко. ФНИСЦ РАН. — М.: ФНИСЦ РАН, 2019. — 512 с. ISBN 978-5-89697-307-2
- Шкаратан О. И. Социология неравенства. Теория и реальность; Нац. исслед. ун-т «Высшая школа экономики». — М.: Изд. дом Высшей школы экономики, 2012. — 526 с. — ISBN 978-5-7598-0913-5
 | |
|---|---|
| Дар феҳристҳои китобшинохтӣ |
