Омӯзиши озод

Омӯзиши озод ва омӯзиши чандир

Омӯзиши озод (форсӣ: آموزش آزاد‎) — унвони куллӣ барои донишгоҳҳо ва созмонҳои омӯзишӣ аст, ки талош доранд то монеъаҳои вуруд ба марҳилаҳои омӯзиширо камтар кунанд. Барои намуна ҳангоми вуруд ба ин гуна муассисаҳо ниёз нест таҳсилоти академӣ дошта бошед. Донишгоҳи озоди Бритониё (Open University) ва Донишгоҳи Отабоско (Athabasca University) дар Конодо низ аз ин даста ҳастанд. Ҳардуи ин донишгоҳҳо барномаҳои роёнаии омӯзиш аз роҳи дур монанди MOOC (ба англисӣ: Massive open online course) ва омӯзиши маҷозӣ баҳра мебаранд, ки албатта ин баҳрабардорӣ ҷузви илзомоти як донишгоҳи озод нест.

Таърих

Ҳатто пеш аз ихтирои компютер, муҳаққиқон дар донишгоҳҳои давлатӣ оид ба омӯзиши шаҳрвандон тавассути барномаҳои таҳсилоти ғайрирасмӣ кор мекарданд. Дар ибтидои солҳои 1900-ум клубҳои 4-H ташкил карда шуданд, ки ба ҷавонон дастовардҳои навтарини технологиро дар соҳаи кишоварзӣ ва қоидаҳои пешбурди хонавода таълим медоданд.

Имконияти мубодилаи захираҳо дар Интернет бо хароҷоти кам дар муқоиса бо паҳнкунии нусхаҳои чопӣ ба таҳсилоти боз мусоидат кард. Намунаи аввалини ин барномаи OpenCourseWare мебошад, ки соли 2002 аз ҷониби Институти технологии Массачусетс (MIT) таъсис ёфтааст ва баъдан беш аз 200 донишгоҳ ва созмон ба он пайвастанд. Дере нагузашта Эъломияи Берлин дар бораи дастрасии озод ба дониш дар соҳаи илмҳои дақиқ ва гуманитарӣ қабул шуд. MOOC — шакли нави рушди курсҳои онлайн аст, ки аз тирамоҳи соли 2011 инҷониб бо платформаҳои edX, Coursera ва Udacity таваҷҷӯҳи зиёдро ҷалб мекунад.

Фалсафаи омӯзиш

Таҳсилоти боз бо эътиқод ба он асос ёфтааст, ки хонандагон мехоҳанд худро дар таҳқиқоти худ нишон диҳанд. Одамоне, ки дар раванди омӯзиш иштирок мекунанд, мехоҳанд ба ҷои таҳсилоти қатъиян ба китобҳои дарсӣ нигаронидашуда, таҷрибаи амалии таълимӣ дошта бошанд ва барои қарорҳои худ дар нақшаи таълим масъулият ба дӯш гиранд.

Дар ин фалсафа муаллим ба ёрирасон дар раванди омӯзиш табдил меёбад. Муаллимон бояд равандро мушоҳида ва роҳнамоӣ кунанд ва барои хонандагон маводҳо пешниҳод намоянд. Таҳсилоти боз хушбинона меҳисобад, ки озодии интихоб ва роҳнамоии хонандагон ба баланд шудани сифати омӯзиш мусоидат мекунад. Асосҳои ин фалсафа ба корҳои ислоҳотхоҳи соҳаи маориф Ҷон Дюи ва равоншинос Жан Пиаже бармегарданд.

Технологияҳои истифодашаванда

Азбаски таҳсилоти боз одатан дар вақтҳои гуногун ва дар ҷойҳои гуногун барои аксари одамон дар саросари ҷаҳон сурат мегирад, истифодаи технологияҳои муайян зарур аст.

Интернет: Вебсайтҳо ва омӯзиши компютерӣ барои пешниҳоди лексияҳо ва маводҳои курс истифода мешаванд.

Видео: Видеороликҳо ва лексияҳои намояндагӣ тавассути YouTube ва iTunes U пешниҳод мегарданд.

Муошират: Студентон метавонанд тавассути конференсияҳои компютерӣ бо Skype ё Google+, почтаи электронӣ ва гурӯҳҳои таҳқиқотии онлайн бо ҳам ҳамкорӣ кунанд.

Камбудиҳо ва мушкилот

Як қатор мушкилот бо ҷорӣ намудани системаҳои таҳсилоти боз, махсусан дар кишварҳои рӯ ба тараққӣ, алоқаманданд:

Норасоии эҳтимолии системаҳои назорати маъмурӣ ва таъмини сифати маводҳо.

Маҳдудиятҳои инфрасохтор дар кишварҳои рӯ ба тараққӣ ва набудани дастрасии баробар ба технологияҳо.

Масъалаҳои марбут ба истифодаи маводҳои дорои ҳуқуқи муаллифӣ.

Аз ноябри соли 2022 бисёр курсҳо пулакӣ мешаванд. Масалан, ба шунавандагон танҳо як қисми мундариҷаи курс (лексияҳои аввалини видеоӣ) ройгон пешниҳод мешавад ва барои дастрасӣ ба ҳамаи маводҳо, санҷишҳо ва гирифтани сертификат пардохт талаб карда мешавад.

Нигаред низ

• Таҳсилоти ройгон
• Захираҳои таълимии боз
• Омӯзиши фосилавӣ

Пайвандҳо

• Open Education for a Global Economy — The New York Times.
• Open Education — History, Philosophy, and Open Education in the 21st Century