Сабрата
| Шаҳр | |
Сабрата | |
|---|---|
| صبراتة / Ṣabrātah | |
 | |
| 32°48′ а. ш. 12°29′ т. ш.HGЯO | |
| Кишвар | Либиё |
| Таърих ва ҷуғрофия | |
| Таъсис | асри VII то милод |
| Масоҳат | 1.5 км² |
| Баландии марказ | 5 м |
| Минтақаи замонӣ | UTC+2:00 |
| Аҳолӣ | |
| Шумора | 102 000 тан (2011) |
| sabratha.gov.ly(ар.) | |
|
|
|
 Парвандаҳо дар Викианбор | |
Сабрата (ба арабӣ: صبراتة, Ṣabrātah) — шаҳри харобазори финикӣ-римӣ дар канори Баҳри Миёназамин, тахминан 70 километр ғарбтар аз Триполи, яке аз се шаҳри маҷмаи Триполитония (бо Лептис Магна ва Оеа — Триполи).[1] Сабти Мероси ҷаҳонии ЮНЕСКО аз соли 1982. Машҳур бо Театри римии Сабрата — яке аз диққатҷалбкунандатарин дар ҷаҳони римӣ.[1]
Таърих
[вироиш | вироиши манбаъ]Сабрата дар асри VII то милод аз тарафи финикиён аз Сӯр ҳамчун бандари тиҷоратии хурд бунёд шудааст; номи финикии шаҳр маълум нест. Шаҳр ҳамчун бандари нуктаи охирини тиҷорати трансахараи тилло ва фил аз Африқои Дохилӣ ба Карфаген хидмат мекард.[1]
Пас аз ҷанги сеюми Пуник (146 то милод) шаҳр ба Рум гузашт. Дар асри I мелодӣ Сабрата ба шакли пурраи шаҳри римӣ табдил ёфт ва ба маркази вилояти Триполитония-и римӣ табдил гардид. Асрҳои II–III мелодӣ — давраи гулгулии Сабрата — дар замони имперотори румии Антонин ва Северҳо иморатҳои бузурги мармарӣ сохта шуданд.
Театри Сабрата — яке аз театрҳои аз ҳама нигоҳдоштаи дунёи римӣ — дар асри II мелодӣ сохта шуд ва 5 ҳазор нафарро ҷой медод; сақфи се қабатаи он пурра аз сутунҳои мармари сурху сабз ва дар пасманзари абраи аҷоиб (frons scaenae) машҳур аст. Шаҳр инчунин дорои Форум, ҳамомҳои римӣ, басилика, маъбадҳои Юпитер, Изис ва Сатурн буд.
Аз асри IV шаҳр дар ҳолати таназзули зуд буд: заминҷунбии 365 мелодӣ зарари бузург расонид, асри V Вандалҳо ва соли 643 фотеҳони арабӣ. Сабрата то асри XIX зери қум ҷойгиршуда буд. Аз асри XX археологҳои итолиёвӣ маркази шаҳрро ошкор карданд. 2017 шаҳр зери ҷанги нерӯҳои милитсиявии Либиё буд ва баъзе осори он зарар диданд.
Ҷуғрофия ва иқлим
[вироиш | вироиши манбаъ]Сабрата дар канори ҷанубии Баҳри Миёназамин дар маҳалли соҳили рости ҳамворӣ воқеъ аст. Иқлим — баҳримиёназаминии муътадил.
Аҳолӣ
[вироиш | вироиши манбаъ]Дар наздикии маҳалли харобаҳои Сабрата шаҳри имрӯзаи Сабрата (тахминан 100 ҳазор нафар) воқеъ аст; аҳолии маҳалли харобаҳо вуҷуд надорад.[1]
Иқтисод
[вироиш | вироиши манбаъ]Иқтисоди Сабрата (шаҳри имрӯза) бар сайёҳии байналмилалӣ (Театри Сабрата аз машҳуртарин ҷойҳои сайёҳии Либиё), моҳигирӣ ва кишоварзии тасмаи соҳилӣ асос меёбад.
Нақлиёт
[вироиш | вироиши манбаъ]Сабрата дар шоҳроҳи соҳилии Триполи–Тунис воқеъ аст. Бандари моҳигирии маҳаллӣ ва Фурудгоҳи байналмилалии Триполи (70 км шарқтар) хидмати ҳавоиро таъмин мекунад.
Фарҳанг ва маориф
[вироиш | вироиши манбаъ]Маҷмаи харобаҳои Сабрата дорои Театр (асри II мелодӣ, аз сутунҳои мармари суриёвӣ), Маъбади Изис (асри I, аз қадимтарин маъбадҳои Изис дар Африқо), Маъбади Сераписи, Майдон (Forum) бо Курия (толори сенат), Базилика (асри II, пас Византиявии асри VI — калисои насронӣ), Ҳамомҳои Океани (бо мозаики машҳури Ҷаноби Океан) ва харобаҳои қалъаи византиявии асри VI.
