Сабҳа
| Шаҳр | |
Сабҳа | |
|---|---|
| سبها / Sabhā | |
| 27°02′ с. ш. 14°26′ в. д.HGЯO | |
| Кишвар | Либиё |
| Таърих ва ҷуғрофиё | |
| Таъсис | асрҳои миёна |
| Масоҳат | 15 км² |
| Баландии марказ | 423 м |
| Минтақаи замонӣ | UTC+2:00 |
| Аҳолӣ | |
| Аҳолӣ | 130 000 нафар (2011) |
|
|
|
Сабҳа (ба арабӣ: سبها, Sabhā) — бузургтарин шаҳри минтақаи Феззон дар ҷануби Либиё ва маркази воҳаи Сахрои Кабир, тахминан 750 километр аз Триполи дар ҷанубтар.[1] Аҳолии шаҳр тахминан 130 ҳазор нафар. Сабҳа маркази асосии тиҷорати биёбонӣ ва маҳалли омезиши қабилаҳои арабӣ, туареғ ва тебу ба ҳисоб меравад.[1]
Таърих
[вироиш | вироиши манбаъ]Шаҳри Сабҳа дар асрҳои миёна ҳамчун воҳаи тиҷоратии корвонҳои Сахаро-сӯй ва бо мустамликаҳои қабилаҳои арабии Аулад-Сулайман инкишоф ёфт; шаҳр аз қалъаи асосии тиҷорати тилло, намак ва ғуломон байни Африқои Сиёҳ ва соҳили Баҳри Миёназамин буд.[1]
Дар ҷанубтари Сабҳа дар воҳаи Қасрӣ Абу Ҳаджи Муаммар Қаззофӣ таваллуд шудааст (1942); ӯ дар Сабҳа дар Лицеи Сабҳа таҳсил кардааст ва маҳз ҳамин ҷо ҳалқаи нахустини созмони инқилобии худро ташкил кардааст (1959).
Дар замони Италия (1911–1943) Сабҳа маркази вилояти Феззон буд; 13 январи 1943 нерӯҳои Озоди Фаронса аз Чад ба сабҳа расиданд ва шаҳрро озод карданд; то соли 1951 шаҳр зери идораи Фаронса буд. Дар замони Қаззофӣ дар Сабҳа маркази муҳими саноати нафту газ кушодашудан ва Донишгоҳи Сабҳа таъсис ёфт. Аз 2011 шаҳр майдони низои қабилавӣ байни арабҳо, туареғ ва тебу буд.
Ҷуғрофия ва иқлим
[вироиш | вироиши манбаъ]Сабҳа дар марказии воҳаи Феззон, қалби биёбони Сахрои Кабири Либиё воқеъ аст; иқлим биёбонии бениҳоят гарм — миёнаи тобистон зиёда аз 38 °C (рекорд то 50 °C). Борон бениҳоят кам — миёна камтар аз 20 миллиметр дар сол. Ғарбтари Сабҳа кӯҳҳои вулканикии Уау-эн-Намус ва шарқтар каваҳои пасти ҷабалал-Ҳасауна.
Аҳолӣ
[вироиш | вироиши манбаъ]Аҳолии шаҳри Сабҳа тахминан 130 ҳазор нафар — омезиши пурранги қабилаҳо: арабҳои Аулад-Сулайман (бештарин), туареғ (берберҳои биёбон), тебу (мардуми шимолу шарқи Чад), ҳауса ва дигар мардуми Африқои Ғарбӣ.[1] Ин омезиш Сабҳаро яке аз мутанавъ-тарин шаҳрҳои этникии Либиё мегардонад.
Иқтисод
[вироиш | вироиши манбаъ]Иқтисоди Сабҳа бар тиҷорати биёбонӣ (роҳҳои корвонҳои Сахаро-сӯй ба Чад, Нигер), кишоварзии абёрии воҳавӣ (хурмо, бодом, гандум), маҳалли Конҳои нафтии Феззон (Ал-Шарара ва Эл-Фил — конҳои бузурги нафтии ҷанубии Либиё) ва маъмурияти давлатии вилояти Феззон асос меёбад.
Нақлиёт
[вироиш | вироиши манбаъ]Дар Сабҳа Фурудгоҳи байналмилалии Сабҳа амал мекунад; шаҳр ҳамчун маркази шоҳроҳҳои трансахараи Либиё — шоҳроҳ ба Триполи дар шимол, ба Чад (Назанжамена) дар ҷануб ва ба Нигер (Агадес) дар ҷанубу ғарб.
Фарҳанг ва маориф
[вироиш | вироиши манбаъ]Дар Сабҳа қалъаи итолиёвии асри XX Қасри Сабҳа (Форт Эленаи итолиёвӣ), Лицеи Сабҳа (маҳалли таҳсили ҷавонии Қаззофӣ) ва Базори Корвонҳои анъанавии Сабҳа воқеъ аст. Шаҳр маркази мусиқии анъанавии туареғӣ ва тебу — бо овози бузургтарин Тинаривен ва гурӯҳҳои сабҳавӣ-тибестӣ.
