Саҳифаи аслӣ

Мавод аз Википедиа — донишномаи озод
Jump to navigation Jump to search
Мақолаи баргузида

Ибни Сино

Муҷассамаи Ибни сино дар назди қароргоҳи СММ

Абӯалӣ Ҳусайн ибни Абдуллоҳ ибни Сино ё Ависенна, машҳур ба Абӯалӣ Сино (форсӣ: ابوعلى سينا‎; (16 августи соли 980, деҳаи Афшана наздики Бухоро18 июни соли 1037, Ҳамадон) — яке аз бузургтарин донишмандон ва пизишкони замони худ аст. Ҳамчунин ахтаршинос (астроном), кимиёшинос (химик), геолог, мантиқ, палеонтолог, риёзишинос (математик), табииётшинос (физик), шоир, равоншинос (психолог), файласуф, муаллим ва адиби бузурги форсу-тоҷик.

Вай беш аз 450 рисолаи илмӣ навиштааст, ки то замони мо танҳо 240-то аз он маҳфуз мондаанд. Ин рисолаҳо тамоми соҳаҳои илмро фароҳам гирифта, хусусан, 150-тояшон дар илми фалсафа ва беш аз 40-тои дигар дар илми пизишкӣ ҳастанд. Маъруфтарин асарҳои ӯ китобҳои "Ал-Шифо" ва "Қонун" ҳастанд, ки аз бузуртарин донишномаҳои илмӣ ва фалсафии ҷаҳон буда ва дар донишгоҳҳои Аврупо то асри 19 истифода бурда шудаанд.

Абӯалӣ Сино дар рушди илми тибсаҳми бениҳоят арзандае гузоштааст, ки аз таҷрибаҳои худ, илми пизишкии олими грек Гален, метафизикаи Арасту (Сино яке аз шарҳдиҳандагони асосии Арасту буд), илми пизишкии Форс, Байнаннаҳрайн ва Ҳинди қадима сарчашма гирифта, онҳоро ҳамҷоя андӯхтааст. Сино ҳамчу падари тибби замонавӣ ва фармакологияи клиникӣ ба ҳисоб меравад.

Вай боз асосгузори мантиқи Синоӣ, мактаби фалсафии Синоӣ аст. Ӯ ҳамчу падари мафҳуми фундаменталии физикии моменти ҷисм низ маъруф аст. Вайро ҳамчунин "падари геология" низ мешиносанд, ки дар қонуни суперпозицияи геологӣ саҳми арзанда гузоштааст.

Мақолаи хуб

Абунасри Форобӣ

Тасвири Абунасри Форобӣ дар маркаи Эрон

Абунаср Муҳаммад ибни Муҳаммади Форобӣ (форсӣ: ابونصر محمد بن محمد فارابی‎), маъруф ба — Ал-Форобӣ (ар. الفارابي‎, дар шакли лотинишуда — Alpharabius; 870 ё 872, Фороб, Қазоқистони кунунӣ — мобайни 14 декабри 950 и 12 январи 951, Димишқ, Сурияи кунунӣ) — файласуф, риёзидон, мусиқишинос ва донишманди машриқзамин. Яке аз бузургтарин намояндагони фалсафаи шарқи асримиёнагӣ.

Абӯнаср Муҳаммад ибни Муҳаммад ибни Тархон ибни Узлағи Форобӣ дар ҳудуди соли 257 ҳиҷрии қамарӣ (870 милодӣ) дар Фороби Хуросон (Қазоқистони кунунӣ) ба дунё омадааст. Дар ҷавонӣ барои таҳсил ба Бағдод рафт ва назди Матто ибни Юнус ба фаро гирифтани мантиқ ва фалсафа пардохт. Сипас ба Ҳаррони Сурия сафар кард ва ба шогирдии Юҳанно ибни Ҳилон даромад. Аз оғози кор, ҳуши саршор ва илмомӯзии вай сабаб шуд, ки ҳамаи мавзӯъҳоеро, ки тадрис мешуд, ба хубӣ фаро бигирад. Ба зудӣ номи ӯ ба унвони файласуф ва донишманд шӯҳрат ёфт. Ва чун ба Бағдод бозгашт, гурӯҳе аз шогирдон гирди ӯ ҷамъ омаданд, ки Яҳё ибни Адий, файласуфи масеҳӣ яке аз онон буд. Дар соли 330 ҳиҷрии қамарӣ (941 милодӣ) ба Димишқ рафт ва ба Сайфуддавлаи Ҳамадонӣ, ҳокими Ҳалаб пайваст ва дар зумраи уламои дарбори ӯ даромад.

Форобӣ аз рӯи маълумоти Ибни Халлиқон дар соли 950 - 951 дар Димишқ дар синни 80-солагӣ  дунёро падруд ва дар қабристони «Бобу-с-сағир» дар даврони салтанати Сайфуддавла бо шукӯҳу қадрдонӣ ба хок супорида шудааст.

Аз мақолаҳои нав

Оё медонед?

Аз мақолаҳои нави Википедия:

  • Низоъи Озарбойҷону Арманистон бар сари Қабароғи Куҳӣ аз охирин солҳои мавҷудияти Иттиҳоди Шӯравӣ идома дорад. Аз 27 сентябри cоли 2020 дар минтақаи баҳсии вилояти Қарабоғи Кӯҳӣ миёни нерӯҳои Арманистон ва Озарбойҷон задухӯрди шадид давом карда истодааст. Пас аз мулоқот дар Маскав, Озарбойҷону Арманистон дар бораи Оташбас аз 10 октябр - барои табодули маҳбусон ва ҷасади мурдаҳо ба мувофиқа расиданд. Шаби 18 октябр ҷонибҳои муноқиша бори дигар кӯшиш карданд, ки Оташбаси башардӯстона ташкил кунанд, кӯшиши дуввум низ ноком шуд. Бори сеюм Оташбас аз 26 октябр соати 08:00 эълон шудааст.
  • 12 октябри соли 2020 Тибқи маълумоти пешакии КМИР-и Тоҷикистон, сарвари давлати амалкунандаи ҷумҳурӣ Эмомалӣ Раҳмон дар маъракаи интихоботи президентӣ ғолиб омад. Ба ҷонибдории Эмомалӣ Раҳмон — 90,92% ё худ — 3 миллиону 837 ҳазору 927 нафар раъйдиҳандагон овоз доданд
  • 6 октябри соли 2020 Натиҷаҳои интихоботи порлумонии рӯзи 4 октябри Қирғизистон беэътибор эълон шуданд. Интихоботи оянда ба парлумони Қирғизистон рӯзи 10 январи соли 2021 баргузор мегардад.

Рӯйдодҳои кунунӣ

Мавзуъоти муҳим
Ҳабиб Нурмуҳаммадови русиягӣ дифои сеюми камарбанди қаҳрамони сабуки UFC-ро бо ғалаба анҷом дод
Роҳбари Анҷумани тоҷикони кишвар, профессор Равшанбек Собиров муовини сарвазири Ҷумҳурии Қирғизистон таъйин шуд
Шумораи умумии ҳолатҳои ошкоршудаи COVID-19 дар ҷаҳон 42 924 533 нафарро ташкил дод
Сарвари давлати амалкунандаи Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон дар маъракаи интихоботи президентӣ-2020 ғолиб омад
Шумораи умумии сироятёфтагон аз COVID-19 дар Тоҷикистон
Натиҷаҳои пешакии барӯйхатгирии соли 2020 дар Тоҷикистон, аввали соли 2021 пешниҳод мешаванд

октябри соли 2020

  • 26 октябри соли 2020 Вазирони корҳои хориҷии Арманистон ва Озарбойҷон бо муовини котиби давлатии ИМА Стивен Биган мулоқот карданд ва пас аз он сулҳи башардӯстонаро дар Қарабоғи Кӯҳӣ эълон карданд. Оташбас аз 26 октябр соати 08:00 эътибор пайдо мекунад.[1]
  • Илова Низоъи Озарбойҷону Арманистон бар сари Қабароғи Куҳӣ аз охирин солҳои мавҷудияти Иттиҳоди Шӯравӣ идома дорад. [2] Аз 27 сентябр дар минтақаи баҳсии вилояти Қарабоғи Кӯҳӣ миёни нерӯҳои Арманистон ва Озарбойҷон задухӯрди шадид давом дорад.[3]
  • 25 октябри соли 2020 Варзишкори амрикоӣ Ҷон Ҷонс дар рейтинги беҳтарин размандагони UFC, новобаста аз вазн, аз ҷои аввал ба фоидаи Ҳабиб даст кашид.[4] Қаҳрамони UFC Ҳабиб Нурмуҳаммадов, пас аз ба итмом расонидани корномаи худ ҳамчун размикор, ният дорад мураббӣ шавад.[5]
  • 25 октябри соли 2020 Тибқи маълумоти Донишгоҳи Хопкинс, то субҳи 25 октябр шумораи умумии сироятёфтагон аз COVID-19 дар саросари ҷаҳон зиёда аз 42 924 533 нафарро ташкил дода, аз ин беморӣ 1 154 761 нафар фавтиданд, 31 666 683 нафар шифо ёфтаанд, ва то ҳол дар ҷаҳон 10 103 089 ба ҳамин сироят гирифторанд. [6]

Вазъи сироятёфтагон аз рӯи кишварҳо (Омори COVID-19 дар рӯзи 25.10.2020):

  1. :ИМА - сироятёфтагон — 8 827 932 нафар; фавтиданд — 230 068 нафар
  2. :Ҳиндустон - сироятёфтагон — 7 863 892 нафар; фавтиданд — 118 567 нафар
  3. :Бразилия - сироятёфтагон — 5 381 224 нафар; фавтиданд — 156 926 нафар
  4. :Русия - сироятёфтагон — 1 497 167 нафар; фавтиданд — 25 821 нафар
  5. :Испания - сироятёфтагон — 1 110 372 нафар; фавтиданд — 34 752 нафар
  • 24 октябри соли 2020 Ҳабиб Нурмуҳаммадови русиягӣ дифои сеюми камарбанди қаҳрамони сабуки UFC-ро анҷом дода, рақиби амрикоии худ Ҷастин Гетҷиро мағлуб кард. Мубориза барои ҳарифон шиддатнок гузашт ва дар даври дуввум Ҳабиб бо усули буғӣ кардан ҳарифашро шикаст дод.[7] Пас аз набард Ҳабиб Нурмуҳаммадов гуфт, ки ин охирин набарди ӯ дар чемпионати UFC аст.[8]
  • 20 октябри соли 2020 Натиҷаҳои пешакии маъракаи муҳими сиёсӣ - барӯйхатгирии аҳолӣ ва фонди манзили Ҷумҳурии Тоҷикистон, аз 1 то 15 октябри соли 2020 гузаронида шуд. Натиҷаҳои пешакии барӯйхатгирии соли 2020 дар Тоҷикистон, аввали соли 2021 пешниҳод мешаванд[9]
  • 15 октябри соли 2020 30 октябри соли 2020 мувофиқи Конститутсия (Қонуни Асосӣ)-и Тоҷикистон Президенти Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон баъди интихоб шудан дар ҷаласаи муштараки Маҷлисҳои намояндагон ва миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон савганд ёд мекунад.[10]
  • 14 октябри соли 2020 И.в. Президенти Ҷумҳурии Қирғизистон Сооронбой Жээнбеков 14 октябр фармонро «Дар бораи таъйин кардани сарвазир ва аъзои ҳукумати Ҷумҳурии Қирғизистон» имзо кард. Роҳбари Анҷумани тоҷикони кишвар, профессор Равшанбек Собиров муовини сарвазири ҶҚ таъйин шуд.[11]
  • 12 октябри соли 2020 Тибқи маълумоти пешакии КМИР-и Тоҷикистон, сарвари давлати амалкунандаи ҷумҳурӣ Эмомалӣ Раҳмон дар маъракаи интихоботи президентӣ ғолиб омад. Ба ҷонибдории Эмомалӣ Раҳмон — 90,92% ё худ — 3 миллиону 837 ҳазору 927 нафар раъйдиҳандагон овоз доданд [12]

Эзоҳ

  1. США объявили о перемирии в Карабахе
  2. Арманистон аз "шаби нисбатан ором" дар Қарабоғи Куҳӣ хабар дод
  3. Задухӯрди шадид миёни нерӯҳои Арманистон ва Озарбойҷон дар Қарабоғи Кӯҳӣ
  4. Лаззат бар: Ҷонс ҷои аввалро дар рейтинги UFC ба Нурмуҳаммадов дод
  5. Маълум шуд, ки Ҳабиб Нурмуҳаммадов пас аз хатми “карера”-аш чӣ кор хоҳад кард
  6. Коронавирус COVID-19 Global Cases/Донишгоҳи Хопкинс, Омори COVID-19 дар рӯзи 25.10.2020
  7. Уқоб боз болои қулла аст: Ҳабиб Гетҷиро бо усули "буғӣ" шикаст дод
  8. Хабиб Нурмагомедов победил Джастина Гэтжи и завершил карьеру
  9. Натиҷаҳои пешакии барӯйхатгирии аҳолӣ ва фонди манзил дар Тоҷикистон аввали соли 2021 пешниҳод мешаванд
  10. [1]
  11. ПРЕЗИДЕНТИ ҚИРҒИЗИСТОН ҲАЙАТИ НАВИ ҲУКУМАТРО ТАСДИҚ КАРД. Роҳбари Анҷумани тоҷикони кишвар муовини сарвазир таъйин шуд
  12. Эмомалӣ Раҳмон бори панҷум дар интихоботи президентӣ ғолиб омад

Ҳамкориҳои ҳафта