Саҳн

Саҳн, (صَحْن) дар забони арабӣ маънои ҳавлӣ дар меъмории исломӣ, бахусус ҳавлии расмии масҷид аст. ^[1] ^[2] ^[3] ^[4] Аксари масҷидҳои анъанавӣ як саҳни калони марказӣ доранд, ки аз ҳар тараф бо ривоқ ё аркада иҳота шудааст.

Этимология

Калимаи "саҳн " (صَحْن) дар забони арабӣ маънои ҳавлиро дорад. ^[5] Аммо бештар маънояш "табақ" аст. ^[6]

Шакл

Ҳавлии масҷид ( саҳн ) одатан пеш аз толори ибодати дохилӣ, ки дар тарафи қибла (тарафе, ки ба самти намоз мувофиқ аст) ҷойгир буда, ба он дастрасӣ медиҳад. ^[7] ^[8] Дар аксари ҳавлиҳои масҷид фаввораи ҷамъиятӣ мавҷуд буд, ки дар он мусалмонон таҳорат мекарданд, ки ин як маросими таҳорат (тозакунӣ) пеш аз намоз буд . ^[9] Ҳавлиро метавон бо сангҳо фарш кард ё баъзан бо дарахтон оро намуд.

Аз нигоҳи таърихӣ, бо сабаби иқлими гарми Ховари Миёна, ҳавлӣ инчунин ҳамчун ҷой барои ҷойгир кардани шумораи зиёди намозгузороне, ки ҳангоми намози ҷумъа меомаданд, хизмат мекард. ^[7] Аммо, иқлими гарм инчунин метавонад фазои берунаро нороҳат кунад. Дар натиҷа, аркаҳо (қаторҳои аркҳо), ки галереяҳои бомпӯшро, ки бо номи ривоқ маълуманд, дастгирӣ мекарданд, одатан дар се тарафи дигар илова бар тарафи толори намоз илова карда мешуданд.

Таърих

Аввалин масҷиди хуб тавсифшуда дар таърихи ислом, Масҷиди Набавӣ дар Мадина, дар аввал аз як бинои росткунҷаи кушод иборат буд, ки ба зудӣ ба он майдони боми бо сутунҳо илова карда шуд. Дар асрҳои 7 ва 8, масҷид васеъ карда шуд ва ба як бинои гипостайлӣ бо ҳавлии марказӣ табдил ёфт. ^[10]

Масҷидҳои дигари бузурги ибтидоӣ, ба монанди Масҷиди бузурги Куфа, ^[11] Масҷиди бузурги Димишқ (аввали асри 8), Масҷиди бузурги Кордова (охири асри 8) ва Масҷиди бузурги Қайруон (аввали асри 9) ҳама ҳавлӣ доштанд.^[12] Дар аввал, баъзе аз ин ҳавлиҳо - аз ҷумла ҳавлиҳои масҷидҳои Кордова, Қайруон ва Тунис - бо ривоқҳо (аркадаҳои бомпӯш) пӯшонида нашуда буданд, аммо инҳо ба зудӣ ба як хусусияти стандартӣ барои соя табдил ёфтанд. Дар ҳоле ки ин мисолҳо ҳама масҷидҳои гипостайлӣ буданд, ҳавлиҳо низ дар намудҳои баъдии масҷидҳо хусусияти худро нигоҳ доштанд. Тарҳбандии чор-айвон, ки дар Эрон ва Осиёи Марказӣ маъмул аст, чор айвон ва дигар толорҳои атрофи ҳавлии марказӣро дар бар мегирифт. Масҷидҳои бузурги гунбаздори меъмории усмонӣ аз асри 15 сар карда, инчунин ҳавлиҳои аркадорро пеш аз толорҳои ибодати худ доранд.

Инчунин нигаред

Адабиёт

↑ Bloom, Jonathan M.; Blair, Sheila S., eds. (2009). "Mosque". The Grove Encyclopedia of Islamic Art and Architecture (in англисӣ). Oxford University Press. ISBN 9780195309911.
↑ Petersen, Andrew (1996). Dictionary of Islamic architecture. Routledge. pp. 247. ISBN 9781134613663.
↑ The Mosque. metmuseum.org. 23 ноябри 2020 санҷида шуд.
↑ Davies, Nikolas; Jokiniemi, Erkki (2008). Dictionary of Architecture and Building Construction (in англисӣ). Routledge. p. 327. ISBN 978-1-136-41025-3.
↑ Bandyopadhyay (July 2002). «The Distinctive Typology of Central Omani Mosques: Its Nature and Antecedents.». Proceedings of the Seminar for Arabian Studies 33 (33): 99–116. 5 March 2021.
↑ Almaany (Arabic dictionary). 21 сентябри 2024 санҷида шуд.
1 2 Bosworth, C. E., ed. (1991). "Masd̲j̲id (I. In the central Islamic lands)". Encyclopaedia of Islam. Volume VI: Mahk–Mid (2nd ed.). Leiden: E. J. Brill. pp. 644–688. ISBN 978-90-04-08112-3. https://referenceworks.brillonline.com/search?s.q=Masd%CC%B2j%CC%B2id+%28I.+In+the+central+Islamic+lands%29&s.f.s2_parent=s.f.book.encyclopaedia-of-islam-2&search-go=Search. СаҳнPedersen, J. & Hillenbrand, R. (1991). "Masd̲j̲id (I. In the central Islamic lands)". In Bosworth, C. E.; van Donzel, E. & Pellat, Ch. (eds.). The Encyclopaedia of Islam, Second Edition. Volume VI: Mahk–Mid. Leiden: E. J. Brill. pp. 644–688. ISBN 978-90-04-08112-3.
↑ Bloom, Jonathan M.; Blair, Sheila S., eds. (2009). "Mosque". The Grove Encyclopedia of Islamic Art and Architecture (in англисӣ). Oxford University Press. ISBN 9780195309911. Bloom, Jonathan M.; Blair, Sheila S., eds. (2009). "Mosque". The Grove Encyclopedia of Islamic Art and Architecture. Oxford University Press. ISBN 9780195309911.
↑ The Mosque. The Metropolitan Museum of Art. 5 марти 2021 санҷида шуд.
↑ Bloom, Jonathan M.; Blair, Sheila S., eds. (2009). "Mosque". The Grove Encyclopedia of Islamic Art and Architecture (in англисӣ). Oxford University Press. ISBN 9780195309911. Bloom, Jonathan M.; Blair, Sheila S., eds. (2009). "Mosque". The Grove Encyclopedia of Islamic Art and Architecture. Oxford University Press. ISBN 9780195309911.
↑ Tabbaa, Yasser (2007). "Architecture". In Fleet, Kate; Krämer, Gudrun; Matringe, Denis; Nawas, John; Rowson, Everett. Encyclopaedia of Islam, Three (in англисӣ). Brill. ISBN 9789004161658.
↑ Bloom, Jonathan M.; Blair, Sheila S., eds. (2009). "Mosque". The Grove Encyclopedia of Islamic Art and Architecture (in англисӣ). Oxford University Press. ISBN 9780195309911. Bloom, Jonathan M.; Blair, Sheila S., eds. (2009). "Mosque". The Grove Encyclopedia of Islamic Art and Architecture. Oxford University Press. ISBN 9780195309911.

[1] Bloom, Jonathan M.; Blair, Sheila S., eds. (2009). "Mosque". The Grove Encyclopedia of Islamic Art and Architecture (in англисӣ). Oxford University Press. ISBN 9780195309911.

[:16-2] Petersen, Andrew (1996). Dictionary of Islamic architecture. Routledge. pp. 247. ISBN 9781134613663.

[3] The Mosque. metmuseum.org. 23 ноябри 2020 санҷида шуд.

[4] Davies, Nikolas; Jokiniemi, Erkki (2008). Dictionary of Architecture and Building Construction (in англисӣ). Routledge. p. 327. ISBN 978-1-136-41025-3.

[5] Bandyopadhyay (July 2002). «The Distinctive Typology of Central Omani Mosques: Its Nature and Antecedents.». Proceedings of the Seminar for Arabian Studies 33 (33): 99–116. 5 March 2021.

[6] Almaany (Arabic dictionary). 21 сентябри 2024 санҷида шуд.

[EI2-7] 1 2 Bosworth, C. E., ed. (1991). "Masd̲j̲id (I. In the central Islamic lands)". Encyclopaedia of Islam. Volume VI: Mahk–Mid (2nd ed.). Leiden: E. J. Brill. pp. 644–688. ISBN 978-90-04-08112-3. https://referenceworks.brillonline.com/search?s.q=Masd%CC%B2j%CC%B2id+%28I.+In+the+central+Islamic+lands%29&s.f.s2_parent=s.f.book.encyclopaedia-of-islam-2&search-go=Search. СаҳнPedersen, J. & Hillenbrand, R. (1991). "Masd̲j̲id (I. In the central Islamic lands)". In Bosworth, C. E.; van Donzel, E. & Pellat, Ch. (eds.). The Encyclopaedia of Islam, Second Edition. Volume VI: Mahk–Mid. Leiden: E. J. Brill. pp. 644–688. ISBN 978-90-04-08112-3.

[8] Bloom, Jonathan M.; Blair, Sheila S., eds. (2009). "Mosque". The Grove Encyclopedia of Islamic Art and Architecture (in англисӣ). Oxford University Press. ISBN 9780195309911. Bloom, Jonathan M.; Blair, Sheila S., eds. (2009). "Mosque". The Grove Encyclopedia of Islamic Art and Architecture. Oxford University Press. ISBN 9780195309911.

[9] The Mosque. The Metropolitan Museum of Art. 5 марти 2021 санҷида шуд.

[10] Bloom, Jonathan M.; Blair, Sheila S., eds. (2009). "Mosque". The Grove Encyclopedia of Islamic Art and Architecture (in англисӣ). Oxford University Press. ISBN 9780195309911. Bloom, Jonathan M.; Blair, Sheila S., eds. (2009). "Mosque". The Grove Encyclopedia of Islamic Art and Architecture. Oxford University Press. ISBN 9780195309911.

[:0522-11] Tabbaa, Yasser (2007). "Architecture". In Fleet, Kate; Krämer, Gudrun; Matringe, Denis; Nawas, John; Rowson, Everett. Encyclopaedia of Islam, Three (in англисӣ). Brill. ISBN 9789004161658.

[12] Bloom, Jonathan M.; Blair, Sheila S., eds. (2009). "Mosque". The Grove Encyclopedia of Islamic Art and Architecture (in англисӣ). Oxford University Press. ISBN 9780195309911. Bloom, Jonathan M.; Blair, Sheila S., eds. (2009). "Mosque". The Grove Encyclopedia of Islamic Art and Architecture. Oxford University Press. ISBN 9780195309911.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]