Сенсей
Сенсей "先生",先生 (ба ҷопонӣ: sensei; ба чинӣ: xiansheng; ба кориёӣ: куриёӣ: seonsaeng; ба вйетн. tiên sinh) — унвони эҳтиромӣ мебошад, ки дар доираи Cиносфера истифода мешавад. Дар забони ҷопонӣ ин истилоҳ маънои аслии «шахсе, ки пештар ба дунё омадааст» ё «касе, ки пеш меояд» истифода мебошад.[1] Одатан пас аз номи шахс истифода шуда, маънои «омӯзгор»-ро дорад.[2][3]
Ин вожа ҳамчунин ҳамчун унвон барои муроҷиат ё ишора ба намояндагони касбҳои дигар ё шахсони дорои нуфӯз истифода мешавад, аз ҷумла рӯҳониён, ҳисобдорон, ҳуқуқшиносон, табибон ва сиёсатмадорон,[4] ё барои нишон додани эҳтиром нисбат ба ашхосе, ки дар як навъи ҳунар ё маҳорати муайян ба сатҳи баланди устодӣ расидаанд, масалан нависандагон, мусиқидонҳо, рассомон ва устодони ҳунаҳрои ҳарбӣ.
Решашиносӣ
[вироиш | вироиши манбаъ]Ду иероглифе, ки ин истилоҳро ташкил медиҳанд, мустақиман ба маънои «аввал таваллудшуда» тарҷума мешаванд ва ба шахсе ишора мекунанд, ки бар асоси хиради ҳосилшуда аз синну таҷриба таълим медиҳад.[5]
Вақте ки ин калима бо сифат 大 (хондашуда «дай» ё «ō»), ки маънои «бузург» ё «калон»-ро дорад, меояд, одатан ҳамчун «устоди бузург» тарҷума мешавад. Ин таркиб — «dai-sensei» (大先生) — баъзан барои ишора ба устоди асосии як мактаб ё суннат, бахусус дар доираи низоми иэмото, истифода мегардад.
Барои узви калонсолтари гурӯҳ, ки ҳанӯз ба сатҳи сенсей нарасидааст, истилоҳи сенпай (先輩?) истифода мешавад — бо ишораи умумии иероглифи 先 («пеш»); дар ҳунарҳои ҳарбӣ ин истилоҳ махсусан барои калонсолтарин узви ғайри-сенсей ба кор меравад.
Истифода дар забони чинӣ
[вироиш | вироиши манбаъ]Дар забони чинӣ, истифодаи xiansheng дар гузашта унвони эҳтиромӣ барои марди дорои мақоми баланди иҷтимоии буд. Талаффузи ин истилоҳ дар чинии миёна эҳтимолан *senʃaŋ ё *sienʃaŋ будааст.[6]
Дар забони чинии муосир он ҳамчунин ҳамчун ҳамтои унвони «Mr.» истифода мешавад. Пеш аз ташаккули забони гуфтугӯии муосир, xiansheng барои муроҷиат ба омӯзгорони ҳар ду ҷинс истифода мешуд, аммо ин маъно дар чинии стандартӣ аз байн рафтааст. Бо вуҷуди ин, дар баъзе лаҳҷаҳои ҷанубии чинӣ — аз ҷумла кантонӣ, ҳоккиен, ву, теочев ва ҳакка — ин вожа то ҳол ба маънои «омӯзгор» ё «табиб» боқӣ мондааст.
Дар забони ҷопонӣ, sensei ҳамоно барои муроҷиат ба шахсони ҳар ду ҷинс истифода мешавад. Эҳтимол меравад, ки ҳам истифодаи ҷанубии чинӣ ва ҳам истифодаи ҷопонӣ ба этимологияи чинии миёна наздиктар бошанд. Дар ҷомеаҳои ҳоккиен ва теочеви Сингапур ва Малайзия, «sensei» калимаи маъмул барои муроҷиат ба омӯзгорони мактаб мебошад.[citation needed] Табибони тибби анъанавии чинӣ дар нимҷазираи Малай ва Сингапур аз ҷониби мардуми маҳаллӣ бо варианти ҳоккиении sinseh номида мешаванд.[7]
Истифода дар буддоия
[вироиш | вироиши манбаъ]Дар мактабҳои жени вобаста ба Санбо Кёдан, sensei барои ишора ба омӯзгорони маъруф истифода мешавад, ки мартабаашон аз rōshi поёнтар аст. Аммо дар дигар мактабҳои буддоияи ҷопонӣ ин истилоҳ барои ҳар як рӯҳонӣ, новобаста аз дараҷаи ӯ, ба кор меравад; масалан, ин унвон барои рӯҳониёни (Jōdo Shinshū) Ҷодо Шиншӯ дар Иёлоти Муттаҳида низ истифода мешавад, новобаста аз он ки онҳо аз лиҳози этникӣ ҷопонӣ ҳастанд ё не.
Ҷусторҳои вобаста
[вироиш | вироиши манбаъ]Эзоҳ
[вироиш | вироиши манбаъ]- ↑ 先生, Kōjien Japanese Dictionary.
- ↑ Sense, Kenkyusha's New Japanese-English Dictionary.
- ↑ 先生 (xiānsheng). Collins Mandarin Chinese Dictionary.
- ↑ Tuttle (1973). Secrets of the Samurai. Ratti & Westbrook.
- ↑ Akiyama, Jun. Aikido Information: Language: Sensei/Shihan as "Teacher" in Japanese. AikiWeb.
- ↑ Web韻圖 ～廣韻檢索～. suzukish.s252.xrea.com.
- ↑ Lim Kean Ghee (2016). The History of Medicine and Health in Malaysia. Petaling Jaya: self. pp. 20–1. ISBN 978-983-40800-1-3.
Пайвандҳои беруна
[вироиш | вироиши манбаъ]
- Сенсей дар ҷудо чист?
- Карате: Сенсей дар карате чист? Бойгонӣ шудааст 21 августи 2018 сол.