Стандарти пахши телевизионӣ
Стандарти телевизиони пахш — низоми рамзгузории видеосигнал барои пахши он аз тариқи эфир мебошад. Ҳанӯз дар давраи Телевизиони сиёҳу сафед якчанд стандарти тақсимбандӣ ба вуҷуд омада буд, ки аз рӯи шумораи сатрҳо, басомади чорчӯба ва дигар параметрҳо фарқ мекарданд. Гузариш ба Телевизиони ранга шумораи ин системаҳо зиёд намуд, зеро ба стандартҳои гуногуни тақсимбандии тасвир стандартҳои рамзгузории ранг (мисли NTSC, PAL, SECAM) илова гардиданд.
Дар оянда баъзе аз ин системаҳо аз истифода баромаданд; аз тарафи дигар, телевизорҳои чандманзума (мултисистема) паҳн шуданд, ки имкон медиҳанд ҳар гуна стандарти пахшро қабул кунанд. Аз ин рӯ, гуногунии системаҳо дигар барои тамошобинон мушкил эҷод намекунад.
Дар айни замон гузариш ба Телевизиони рақамӣ ва Телевизиони возеҳии баланд (HDTV) идома дорад.
Шумораи сатрҳо
[вироиш | вироиши манбаъ]Ҳар қадар шумораи сатрҳо зиёд бошад, ҳамон қадар тасвир возеҳтар ва муфассалтар мегардад. Бо зиёд шудани шумораи сатрҳо, паҳнои Полосаи басомад низ афзоиш меёбад, ки шумораи каналҳои имконпазирро кам мекунад. Дар Телевизиони возеҳии стандартӣ (SDTV) чунин сатҳи сифат дастнорас аст.
Стандарти аврупоӣ 625 сатр дорад, ки аз онҳо 576 сатр фаъол (яъне намоён дар экран) мебошанд — 576. Стандарти амрикоӣ 525 сатр дорад, ки аз онҳо 480 фаъоланд — 480. Дар Фаронса як замон системаи 819-сатрӣ истифода мешуд, ки ҳоло аз байн рафтааст (ин канал паҳнои 14 МГц ишғол мекард). Стандартҳои муосири Телевизиони возеҳии баланд дорои 720 (HD) ё 1080 (Full HD) сатр мебошанд, ки сифати баланди тасвирро таъмин мекунанд.
Истифодаи усулҳои Фишурдани рақамӣ имкон медиҳад, ки чунин тасвир тавассути канали нисбатан танг интиқол дода шавад. Тенденсияи нав — рушди телевизиони возеҳии фавқулбаланд (Ultra HD/4K ва 8K) мебошад.
Басомади чорчӯба
[вироиш | вироиши манбаъ]Дар аксари телевизорҳо чорчӯбаҳо бо ҳамон басомад нишон дода мешаванд, ки бо он интиқол меёбанд. Басомади таҷдиди чорчӯба одатан ду маротиба аз басомади чорчӯба зиёдтар аст, бинобар истифодаи ҷараёни байнисатрӣ. Дар оғози рушд, муҳандисон метарсиданд, ки басомади тағйирёбандаи ҷараёни барқ дар экран халал ворид кунад, аз ин рӯ басомади таҷдиди чорчӯба бо Ҷараёни барқ мутобиқ интихоб шуд — 50 Гц дар Аврупо ва 60 Гц дар Амрико.
Тафарруқи басомади чорчӯба дар телевизион (25 ё 30 чорчӯба дар сония) ва кино (24 чорчӯба дар сония) баъзе мушкилотро ба вуҷуд меорад. Дар Аврупо филмҳоро каме тезтар (тақрибан 4%) пахш мекунанд, ки боиси баланд шудани оҳанги садо мегардад; дар Амрико бошад, аз усулҳои интерполясияи мураккаб истифода мешавад. Технологияҳои муосир ин мушкилро бартараф карда, ҳаракати ҳамвор ва садои аслӣ (24 fps) таъмин менамоянд.
Таносуби паҳно ва баландии чорчӯба
[вироиш | вироиши манбаъ]Дар ҳамаи системаҳои телевизиони возеҳии стандартӣ таносуби паҳно ба баландии чорчӯба 4:3 мебошад, ки ба таносуби «академӣ» дар кино (1,37:1) мувофиқ аст.
Дар кишварҳои Аврупои Ғарбӣ (Голландия, Олмон, Британия ва ғ.) аз охири солҳои 1990 дар баробари стандарти PAL ҳамчунин PALplus истифода мешавад — ин версияи такмилёфтаи PAL бо таносуби 16:9 ва 1024 элементи уфуқӣ мебошад.
Ҳамаи стандартҳои Телевизиони возеҳии баланд ва Телевизиони рақамӣ бо таносуби 16:9 таҳия шудаанд, ки барои аксари форматҳои кино ва телевизион мувофиқ аст.
Системаҳои аналогӣ
[вироиш | вироиши манбаъ]Системаҳои телевизиони ранга чунин ишора мешаванд: масалан, SECAM-D — ин системаест, ки сигналҳои стандарти D бо рамзгузории ранг аз рӯи системаи SECAM муттаҳид шудаанд. Стандартҳое, ки дигар истифода намешаванд, бо ранги хокистарӣ нишон дода шудаанд.
Стандартҳои B ва G, D ва K аз рӯи хусусиятҳо ба ҳам монанданд ва танҳо фарқи басомади канал доранд, бинобар ин аксари телевизорҳо ҳардуи онҳоро дастгирӣ мекунанд (B/G ё D/K).
| Стандарт | Шумораи сатрҳо | Басомади чорчӯба, Гц | Паҳнои канали ТВ, МГц | Паҳнои видео, МГц | Тафовути басомади садо, МГц | Паҳнои қисми боковии боқимонда | Қутбии видео | Модулятсияи садо | Эзоҳ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| A | 405 | 25 | 5 | 3 | −3.5 | 0.75 | Позитивӣ | Амплитудӣ | Британия (танҳо сиёҳу сафед) |
| B | 625 | 25 | 7 | 5 | +5.5 | 0.75 | Негативӣ | Басомадӣ | МВ дар аксари кишварҳо, МВ ва ДМВ дар Австралия |
| D | 625 | 25 | 8 | 6 | +6.5 | 0.75 | Негативӣ | Басомадӣ | Танҳо МВ (ниг. K) |
| G | 625 | 25 | 8 | 5 | +5.5 | 0.75 | Негативӣ | Басомадӣ | Танҳо ДМВ (ниг. B) |
| I | 625 | 25 | 8 | 5.5 | +5.996 | 1.25 | Негативӣ | Басомадӣ | Британия, Ирландия, ЮАР, Гонконг |
| K | 625 | 25 | 8 | 6 | +6.5 | 0.75 | Негативӣ | Басомадӣ | Танҳо ДМВ (ниг. D) |
| L | 625 | 25 | 8 | 6 | +6.5 | 1.25 | Позитивӣ | Амплитудӣ | Фаронса |
| M | 525 | 29.97 | 6 | 4.2 | +4.5 | 0.75 | Негативӣ | Басомадӣ | Кишварҳои Амрико, Ҷопон, Филиппин, Кореяи Ҷанубӣ |
| N | 625 | 25 | 6 | 4.2 | +4.5 | 0.75 | Негативӣ | Басомадӣ | Аргентина, Боливия, Парагвай, Уругвай |
Системаҳои рақамӣ
[вироиш | вироиши манбаъ]Бартарии асосии Телевизиони рақамӣ дар сифати беҳтари тасвир ва садо мебошад. Илова бар ин, он имконоти иловагӣ ва хидматҳои навро фароҳам меорад. Дар як канали басомад, ки қаблан танҳо як барнома пахш мешуд, ҳоло метавон чанд барномаро ҳамзамон интиқол дод.
Дар телевизиони рақамӣ стандартҳои махсуси пахши эфирӣ, аз ҷумла барои Телевизиони возеҳии баланд, истифода мешаванд.