Тандурустии ҷамъиятӣ

Тандурусти ҷамъиятӣ — омӯзиш ва таҳияи пешниҳодҳои стратегӣ ва тактикии ташкилӣ, тиббию иҷтимоӣ, ки ба ҳифз ва баланд бардоштани сатҳи саломатии аҳолӣ ва сифати кӯмаки тиббӣ нигаронида шудаанд.

Аз рӯи хусусияти фаъолият, саломатии ҷамъиятӣ — ин омӯзиши таъсири солимгардонӣ, инчунин таъсири номусоиди омилҳои иҷтимоӣ ва шароит ба саломатии аҳолӣ ва гурӯҳҳои он ва таҳияи тавсияҳои аз ҷиҳати илмӣ асосёфта оид ба бартараф ва пешгирӣ намудани таъсири зараровари шароит ва омилҳои иҷтимоӣ ба саломатии одамон ба манфиати ҳифз ва баланд бардоштани сатҳи саломатии ҷамъиятӣ мебошад (Энциклопедияи тиббии бузург (БМЭ. нашри 3-юм. — Ҷ. 25. — С. 60).

Объекти тадқиқоти саломатии ҷамъиятӣ ибораанд аз: истифодабарандагони хидматҳои муассисаҳои тиббӣ, муассисаҳои тандурустӣ, кормандони тиб, санадҳои меъёрӣ ва ғайра.

Саломатии ҷамъиятӣ ва тандурустӣ (инчунин тандурустии ҷамъиятӣ) — фасли тиб, ки системаи саломатии ҷамъиятӣ ва ташкили тандурустӣ, инчунин мушкилоти иҷтимоии (ҷамъиятии) саломатии аҳолиро меомӯзад. Ин асоси назариявии тандурустӣ мебошад.

Таърихи тандурустии ҷамъиятӣ

Бори аввал гигиенаи иҷтимоӣ дар солҳои 70-уми асри XIX дар кори Португалов «Масъалаҳои гигиенаи ҷамъиятӣ» зикр шудааст.

Соли 1903 — Алфред Гротян маҷалла оид ба гигиенаи иҷтимоиро нашр мекунад.

Соли 1905 — Алфред Гротян ҷамъияти илмиро оид ба гигиенаи иҷтимоӣ ва омори тиббӣ таъсис дод.

Соли 1912 — Алфред Гротян дар Донишгоҳи Берлин курси дотсентиро оғоз кард.

Соли 1918 — осорхонаи гигиенаи иҷтимоӣ дар Маскав, ки ба он Малков роҳбарӣ мекард.

Соли 1920 — осорхона ба Пажӯҳишгоҳи илмӣ-тадқиқотии (НИИ) гигиенаи иҷтимоӣ табдил ёфт.

Соли 1920 — аввалин кафедраи гигиенаи иҷтимоӣ дар Берлин.

Соли 1922 — кафедраи гигиенаи иҷтимоӣ дар МГУ.

Мавзӯи тадқиқоти гигиенаи иҷтимоӣ

Дар адабиёти ватанӣ тафсирҳои гуногуни мафҳуми гигиенаи иҷтимоӣ мавҷуданд.

Бори аввал дар адабиёт истилоҳ аз ҷониби гигиенисти иҷтимоӣ В. О. Португалов дар асари «Масъалаҳои гигиенаи ҷамъиятӣ» (СПб., 1873) истифода шудааст.

Аввалин Комиссари халқии тандурустии Русия Н. А. Семашко гигиенаи иҷтимоиро яке аз асосҳои модели тандурустии давраи шӯравӣ меҳисобид: Вазифаи асосии гигиенаи иҷтимоӣ аз он иборат аст, ки таъсири муҳити иҷтимоиро ба саломатии инсон амиқ омӯзад ва чорабиниҳои самарабахшро оид ба бартараф кардани таъсири зараровари ин муҳит таҳия намояд.

И. В. Венцова ва Ю. А. Шиланис, монографияи «Гигиенаи иҷтимоӣ дар ИҶШС» (М., 1976): Илмест, ки қонуниятҳои таъсири омилҳои иҷтимоӣ ва иқтисодиро ба саломатии гурӯҳҳои гуногуни иҷтимоии аҳолӣ меомӯзад ва асоснокии назариявии чорабиниҳои давлатӣ ва ҷамъиятиро оид ба ҳифз ва мустаҳкам намудани саломатии ҷомеа медиҳад.

Мушкилоти мубрами мавриди омӯзиши гигиенаи иҷтимоӣ

омӯзиши асосҳои назариявӣ ва ташкилии тандурустӣ омӯзиши таъсири шароити иҷтимоӣ ва тарзи ҳаёт ба саломатии аҳолӣ таҳияи меъёрҳои арзёбии саломатии ҷамъиятӣ таҳияи пешгӯиҳои илмӣ дар соҳаи ҳифзи саломатии аҳолӣ тадқиқоти мушкилоти нуфуси аҳолӣ ва робитаи онҳо бо тандурустии ҷамъиятӣ тадқиқоти равандҳои урбанизатсия омӯзиши экологияи инсон тадқиқоти аҳамияти иҷтимоӣ, иқтисодӣ ва тиббии тандурустӣ ҳамчун системаи ҷамъиятӣ омӯзиши асосҳои ҳуқуқӣ ва ахлоқии тандурустӣ омӯзиши ниёзҳои аҳолӣ ба кӯмаки тиббӣ таҳияи паҳлӯҳои санитарӣ ва эпидемиологии тандурустӣ таҳияи чорабиниҳои пешгирикунандаи иҷтимоию иқтисодӣ ва тиббӣ таҳияи маҷмӯи барномаҳои коҳиш ва барҳам додани бемориҳои бештар паҳншуда ва вазнин (сил, диабети қанд, СПИД) таҳияи масъалаҳои банақшагирӣ ва идораи кӯмаки табобатию пешгирикунанда ба аҳолӣ таҳияи мушкилоти иқтисодиёти тандурустӣ ва маблағгузории он таҳияи чорабиниҳо оид ба тарғиб ва татбиқи тарзи ҳаёти солим, таълиму тарбияи гигиенӣ таҳияи чорабиниҳо ва амалҳо ҳангоми офатҳои табиӣ ва дигар ҳолатҳои фавқулодда

Вазифаҳои асосӣ

омӯзиши ҳолати саломатии аҳолӣ ва таъсири омилҳои иҷтимоӣ ба он (иқтисодӣ, муҳитӣ ва ғайра) таҳияи методика ва методологияи омӯзиши саломатии аҳолӣ.

Объекти тадқиқот: ҷомеа дар маҷмӯъ, гурӯҳи иҷтимоӣ, коллектив, инчунин системаи тандурустии ба онҳо хидматрасон.

Методҳои асосии тадқиқоти тандурустии ҷамъиятӣ

методҳои таърихӣ

методҳои оморӣ (санитарию оморӣ)

методҳои таҷриба ва моделсозӣ

методҳои тадқиқоти иқтисодӣ

методи арзёбии коршиносӣ

методҳои тадқиқоти иҷтимоӣ

методи таҳлили системавӣ

методҳои эпидемиологӣ

методҳои тиббию ҷуғрофӣ

Сатҳҳои омӯзиши саломатӣ

инфиродӣ

гурӯҳӣ

минтақавӣ

Нигаред низ

Гигиена

Адабиёт

Социальная гигиена и организация здравоохранения: Учебник для учащихся мед. училищ по спец. «Гигиена, санитария, эпидемиология» / И. Б. Зеленкевич, Н. Н. Пилипцевич, К. Н. Анищенко и др. ; Под ред. И. Б. Зеленкевича, Н. Н. Пилипцевича. — Минск: Выш. шк., 2000. — 286 с. — ISBN 985-06-0575-8.

Пайвандҳо

Banque de données en santé publique (BDSP) Бойгонӣ шудааст 26 май 2019  сол. — пойгоҳи додаҳо оид ба тандурустии ҷамъиятӣ дар Фаронса