Ҷаҳиш ба мӯҳтаво

Тибет

Мавод аз Википедиа — донишномаи озод
Вилояти таърихӣ
Тибет
тибетӣ: བོད་
Атрофи дайри Самйе дар Тибет
Атрофи дайри Самйе дар Тибет
Бурунномҳо чинӣ: 西藏 (Ситсзан)
Минтақаи ҷуғрофӣ Осиёи Марказӣ, Осиёи Шарқӣ
Давра Асри VII — замони муосир
Маҳаллисозӣ Ҷанубу ғарби ҶМЧ
Аҳолӣ 10,4 млн нафар
Масоҳат 1,5 млн км²
Дар ҳайати Ҷумҳурии Мардумии Чин
Харитаи фарҳангии қаламрави Тибет
Харитаи фарҳангии қаламрави Тибет
Давлатҳо дар ин қаламрав
Империяи Тибет Асри VII — 842
Империяи Муғул 1245—1271
Империяи Юан 1271—1358
Хонигарии Хошут 1638—1717
Империяи Тсин 1720—1912
Тибет 1912—1951
Ҷумҳурии Мардумии Чин 1951 — ҳозир
 Парвандаҳо дар Викианбор

Тибет (чинӣ: 西藏 Ситзан, неп. तिब्बत) — сарзаминест дар қисми ғарбии Осиёи Шарқӣ, ки қисми зиёди паҳнкӯҳи Тибетро фаро мегирад. Он зодгоҳи тибетиҳо мебошад. Дар ин паҳнкӯҳ мардумони дигар низ зиндагӣ мекунанд, аз ҷумла муғулҳо, лобаҳо, монпаҳо, сянҳо,[1] шерпаҳо ва аз асри XX инҷониб ханҳо ва ҳуэйҳо.[2]

Баландии миёнаи он аз сатҳи баҳр тақрибан 4380 метр мебошад.[3][4] Ин сарзамин дар дохили кӯҳҳои Ҳимолой ҷойгир буда, баландтарин қуллаи он Ҷомолунгма (Эверест) мебошад. Кӯҳи Ҷомолунгма баландтарин қуллаи рӯйи Замин (8848 метр) ба шумор меравад.[5]

Имрӯз қисми зиёди сарзамини Тибети таърихиро Ҷумҳурии Мардумии Чин чун қисми Вилояти Мухтори Тибет ва ноҳияҳои мухтори вилоятҳои Гансу, Сичуан, Тсинҳай ва Юннан идора мекунад.

  1. Hille, Marie-Paule; Horlemann, Bianca; Nietupski, Paul Kocot, eds. (2015). Muslims in Amdo Tibetan society: multidisciplinary approaches. Studies in modern Tibetan culture. Lanham, [Maryland]: Lexington Books. ISBN 978-0-7391-7529-3.
  2. Wang (2021-03-16). «Urbanizing Minority Minzu in the PRC: Insights from the Literature on Settler Colonialism» (en). Modern China 48 (3): 593–616. doi:10.1177/0097700421995135. ISSN 0097-7004.
  3. Altitude sickness may hinder ethnic integration in the world's highest places. Princeton University Press (1 июли 2013). 6 марти 2021 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 18 марти 2021.
  4. Wittke. Geology of the Tibetan Plateau (24 феврали 2010). 29 марти 2019 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 23 май 2019.
  5. What is the highest point on Earth as measured from Earth's center? (en-US). oceanservice.noaa.gov. NOAA. 12 ноябри 2021 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 28 май 2016.
  • Снесарев А. Е. Тибет (историко-географический очерк). — М., 1906.